Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CSK 75/09 Generato dall'IA

Supreme Court allows civil suit against tax office regarding privatized enterprise tax liability limits.

Numero d'incarto III CSK 75/09
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court overturned the lower court's dismissal of a civil suit filed by a company against the State Treasury regarding tax liability limits after privatization. The lower court had rejected the case as inadmissible because it involved tax matters regulated by tax law rather than civil law. The Supreme Court ruled that the dispute concerns civil rights arising from a privatization agreement and that the right to court protection requires a substantive judicial decision regardless of the tax background.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 1, 2 § 3 k.p.c.; Art. 45 ust. 1 Konstytucji RP: The concept of a civil case is interpreted broadly to ensure the constitutional guarantee of access to court, meaning disputes over civil rights arising from privatization agreements are admissible even if they involve tax obligations.

Parole chiave

Generato dall'IA
civil procedure admissibility privatization tax liability access to court guarantee state treasury civil suit civil vs tax jurisdiction

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 1 i 2 § 3 k.p.c.
cywilną w rozumieniu Kodeksu postępowania cywilnego (art. 1 i 2 § 3).
art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
zarzucił naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art.
art. 77 ust. 2 Konstytucji
w zgodzie z przepisami art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 177 Konstytucji, które
art. 177 Konstytucji
2 i art. 177 Konstytucji, które
art. 398 § 15 k.p.c.
zarzut, że w sprawie zachodzi niedopuszczalność drogi sądowej (art. 398 16 k.p.c.).
art. 398 § 16 k.p.c.
zarzut, że w sprawie zachodzi niedopuszczalność drogi sądowej (art. 398 16 k.p.c.).
art. 108 § 2 k.p.c.
oraz art. 108 § 2 w związku z art.
art. 391 § 1 k.p.c.
art. 2 k.p.c
199 § 1 i 3 w związku z art. 2 k.p.c.
art. 98 § 1 k.p.c
uzupełniającego z naruszeniem art. 98 § 1 k.p.c., polegającym na zasądzeniu

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r., 12/99
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r., 12/99, OTK 2000,
uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2003 r., III CZP 85/02
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2004 r., III CK 566/03
III CK 319/03
Supreme Court allows academic dispute case in civil court despite lack of civil law basis, citing constitutional right to court hearing.
III CZP 85/02
Supreme Court allows civil court action for social security contributions via civil code provisions.
III CK 566/03
Najwyższego z dnia 14 września 2004 r., III CK 566/03, niepubl.).

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CSK 75/09

POSTANOWIENIE

Dnia 4 grudnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

SSN Kazimierz Zawada

Protokolant Bożena Kowalska

w sprawie z powództwa P. sp. z o.o.

przeciwko [...] oraz Skarbowi Państwa – Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w […]

o ustalenie,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 4 grudnia 2009 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od postanowienia Sądu Apelacyjnego

z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2008 r. Sąd Okręgowy w K. odrzucił

pozew w stosunku do pozwanego Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu

Skarbowego.

Z uzasadnienia postanowienia wynika, że powód domagał się w pozwie

wniesionym

m.in.

przeciwko

Skarbowi

Państwa

–

Naczelnikowi

Urzędu

Skarbowego ustalenia, iż jego odpowiedzialność za zobowiązania byłego

Przedsiębiorstwa „B.”, które nabył na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 w związku z art.

39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji

(tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1397 ze zm., dalej – ustawa o

komercjalizacji i prywatyzacji) i zgodnie z art. 40 ust. 1 tej ustawy wstąpił we

wszelkie jego prawa i obowiązki, jest ograniczona do wartości nabytego

przedsiębiorstwa, ustalonej według stanu z chwili jego nabycia w dniu 30 grudnia

2005 r. (rzeczoznawca oszacował ją na kwotę 1 130 700 zł) i według cen z chwili

zaspokojenia wierzycieli, a powód jest zobowiązany do zaspokojenia wierzycieli

nabytego

w

toku

prywatyzacji

przedsiębiorstwa

według

pierwszeństwa

zaspokojenia określonego we właściwych przepisach, aż do wyczerpania

wskazanej wyżej sumy stanowiącej górną granicę odpowiedzialności.

Pozwany Skarb Państwa – Naczelnik Urzędu Skarbowego wniósł jednak o

odrzucenie pozwu w stosunku do niego ze względu na niedopuszczalność drogi

sądowej. Zarzucił, że wszelkie kwestie związane ze wstąpieniem powoda w prawa i

obowiązki nabytego Przedsiębiorstwa z zakresu zobowiązań podatkowych reguluje

prawo podatkowe, głównie ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja

podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: ordynacja podatkowa).

Sprawa w zakresie dotyczącym zobowiązań podatkowych nie jest zatem sprawą

cywilną w rozumieniu Kodeksu postępowania cywilnego (art. 1 i 2 § 3).

Podkreślając kluczowe znaczenie dla oceny podniesionego w sprawie

zarzutu niedopuszczalności drogi sądowej charakteru zobowiązania powoda wobec

pozwanego, Sąd Okręgowy uznał, że sprawa nie jest – ze względu na podatkowy

charakter wspomnianego zobowiązania – sprawą cywilną w rozumieniu Kodeksu

postępowania cywilnego. Żądanie pozwu w zakresie dotyczącym pozwanego

Skarbu Państwa nie podlega zatem rozpoznaniu przez sąd powszechny.

Omawiane postanowienie zostało uzupełnione postanowieniem z dnia 26 maja

2008 r. w zakresie orzeczenia o kosztach procesu przez zasądzenie z tego tytułu

od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego 7 200 zł .

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie powoda

wniesione na wymienione postanowienia Sądu Okręgowego. Sąd odwoławczy nie

podzielił zarzutu skarżącego, że odrzucenie pozwu nastąpiło z naruszeniem art.

199 § 1 i 3 w związku z art. 2 k.p.c. oraz art. 47 ust. 2 ustawy o komercjalizacji i

prywatyzacji. Za nie uzasadniony uznał także zarzut wydania postanowienia

uzupełniającego z naruszeniem art. 98 § 1 k.p.c., polegającym na zasądzeniu

kosztów procesu przed uprawomocnieniem się postanowienia o odrzuceniu pozwu.

W skardze kasacyjnej, opartej na obu podstawach, pełnomocnik powoda

zarzucił naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 ust.

2 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji, art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c., art. 33 ustawy

z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst

jedn.: Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) i przepisów rozdziału 14 działu III

ordynacji podatkowej. Powołując się na te podstawy, wniósł „o uchylenie

zaskarżonego postanowienia (…) w całości i orzeczenie co do istoty sprawy

poprzez

przyjęcie

odrzuconego,

względem

Skarbu

Państwa,

pozwu

do

rozpoznania”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z

powodu

podniesionego

przez

pozwany

Skarb

Państwa

zarzutu

przedmiotem zaskarżonego postanowienia jest jedynie kwestia dopuszczalności

drogi sądowej. Jej rozstrzygnięcie wymaga oceny, czy sprawa – zgodnie z art. 1 i 2

k.p.c. – ma charakter sprawy cywilnej. Ocena sprawy w tym aspekcie zależy przede

wszystkim

od

przedmiotu

procesu.

Przedmiot

procesu

pozwala

bowiem

odgraniczyć drogę sądową w sprawach cywilnych od zakresu innych postępowań,

zwłaszcza postępowania administracyjnego. W doktrynie i w judykaturze przyjmuje

się, że przedmiotem procesu nie jest roszczenie w znaczeniu materialnoprawnym,

lecz tzw. roszczenie procesowe. Ocena sprawy w płaszczyźnie art. 1 k.p.c. zależy

więc – co nieraz podkreślał Sąd Najwyższy – od przedstawionego pod osąd

roszczenia i wskazanego przez powoda stanu faktycznego. Te dwa elementy,

konkretyzując stosunek prawny zachodzący między stronami, kształtują charakter

sprawy i tym samym nadają jej – lub odejmują – przymiot sprawy cywilnej

(postanowienie Sąd Najwyższego z dnia 10 marca 1999 r., II CKN 340/98, OSNC

1999, nr 9, poz. 161).

To oznacza, że o dopuszczalności drogi sądowej nie decyduje obiektywne

istnienie prawa podmiotowego, lecz twierdzenie strony o jego istnieniu. Nie można

zatem wykluczyć sytuacji, w których – jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu

z dnia 19 grudnia 2003 r., III CK 319/03 (OSNC 2005, nr 2, poz. 31) –

przedstawione zostaną pod osąd żądania oparte na twierdzeniu o prawie

podmiotowym, które nie istnieje nawet w sensie abstrakcyjnym albo nie znajduje

jakiegokolwiek zakotwiczenia w prawie pozytywnym. Takie żądanie będzie dla

każdego sędziego – bez potrzeby głębszej analizy – oczywiście bezzasadne, tym

niemniej konstytucyjna gwarancja jego rozpatrzenia (art. 45 ust. 1 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej) nie pozwoli na nieprzyjęcie go do rozpoznania

(odrzucenie) lub inną aprioryczną odmowę udzielenia ochrony sądowej, wyrażoną

w formie decyzji sądowej o charakterze formalnym. W każdym wypadku konieczna

jest autorytatywna merytoryczna wypowiedź bezstronnego i niezawisłego sądu,

również wtedy, gdy nieuwzględnienie zgłoszonego żądania byłoby z góry

oczywiste.

Trzeba też dodać, że wykładnia art. 1 i 2 k.p.c. powinna pozostawać

w zgodzie z przepisami art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 177 Konstytucji, które

gwarantują każdemu prawo do sądu, przyjmując domniemanie sądu powszechnego

we wszystkich spawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla

właściwości innych sądów. Dlatego w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak

i Trybunału Konstytucyjnego pojęcie sprawy cywilnej jest rozumiane szeroko

(por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r., 12/99, OTK 2000,

nr 5, poz. 143; uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia

12 marca 2003 r., III CZP 85/02, OSNC 2003, nr 10, poz. 129; wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 14 września 2004 r., III CK 566/03, niepubl.).

Uzasadniając dochodzone w sprawie żądanie, powód powołał się na umowę

sprzedaży przedsiębiorstwa z dnia 30 grudnia 2005 r. Wskazał, że konsekwencją

nabycia przedsiębiorstwa na podstawie tej umowy jest ograniczenie zakresu jego

odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe przedsiębiorstwa w sposób

określony w art. 47 ust. 2 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji. Podkreślał, że

podstawą prawną powództwa są przepisy prawa cywilnego; wprawdzie ustawa

o komercjalizacji i prywatyzacji stanowi lex specialis w stosunku do kodeksu

cywilnego,

jednakże

jest

cywilnoprawną

regulacją

przekształceń

majątku

należącego do Skarbu Państwa. Z twierdzeń powoda wynika, że dochodzone

żądanie wiąże on nie tyle z decyzją podatkową (nie kwestionuje wynikającego z niej

istnienia

i

wysokości

zobowiązania

podatkowego)

ile

ze

zdarzeniem

cywilnoprawnym w postaci umowy nabycia przedsiębiorstwa na podstawie

przepisów ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji, z którego wynika ograniczenie

jego odpowiedzialności za zobowiązania nabytego przedsiębiorstwa.

W świetle przytoczonych twierdzeń powoda nie powinno więc budzić

wątpliwości, że żądanie zgłoszone w pozwie, wywodzone ze stosunku kreowanego

i regulowanego przepisami prawa cywilnego, ma charakter cywilnoprawny. To zaś

oznacza, że nie było podstaw do uznania, iż niniejsza sprawa nie jest w rozumieniu

Kodeksu postępowania cywilnego sprawą cywilną. W konsekwencji należało

podzielić zarzuty skarżącego, że zakwestionowane postanowienie zostało wydane

z naruszeniem art. 1 i 199 § 1 pkt 1 k.p.c. Uwzględnienie skargi kasacyjnej ze

względu na naruszenie przepisów postępowania nie pozwala jednak wydać Sądowi

Najwyższemu orzeczenia oddalającego podniesiony przez pozwany Skarb Państwa

zarzut, że w sprawie zachodzi niedopuszczalność drogi sądowej (art. 398 16 k.p.c.).

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji

postanowienia (art. 39815 § 1 k.p.c. oraz art. 108 § 2 w związku z art. 39821 i 391 § 1

k.p.c.).