Supreme Court allows appeal; curator represents partially incapacitated party in civil acts without special court authorization.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the appellate court's decision rejecting the plaintiff's claim to declare a property sale void. The plaintiff, represented by a court-appointed curator for a partially incapacitated person, argued that the curator lacked authority under Article 181 § 1 of the Guardianship Law. The court ruled that the curator is automatically authorized to represent the ward in civil matters arising from legal acts, regardless of whether the guardianship court granted specific representation powers.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 16 § 2 k.c.; Art. 181 § 1 k.r.o.: The statutory representative of a partially incapacitated person is their curator, who is authorized to represent them in civil proceedings concerning acts they cannot perform independently without needing special court authorization.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CSK 54/10
POSTANOWIENIE
Dnia 12 maja 2011 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Mirosław Bączyk
SSN Dariusz Dończyk
w sprawie z powództwa E. S. reprezentowanej przez kuratora Z. S.
przeciwko J. K. i Z. K.
o ustalenie nieważności umowy,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 12 maja 2011 r.,
skargi kasacyjnej strony powodowej
od postanowienia Sądu Apelacyjnego
z dnia 15 września 2009 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi
Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o
kosztach postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 15 września 2009 r. uchylił wyrok
Sądu Okręgowego z dnia 30 marca 2009 r., i odrzucił pozew E. S.,
reprezentowanej przez kuratora w osobie Z. S., o ustalenie, że bliżej określona
umowa sprzedaży nieruchomości jest nieważna. Stanął na stanowisku, opartym na
poglądzie dominującym w literaturze prawniczej, że skoro sąd opiekuńczy,
ustanawiając kuratora dla ubezwłasnowolnionej częściowo powódki, nie przyznał
kuratorowi uprawnień przewidzianych w art. 181 § 1 k.r.o., to nie jest on uprawniony
do jej reprezentowania w niniejszym postępowaniu
Skarga kasacyjna powódki od postanowienia Sądu Apelacyjnego zawiera
zarzut naruszenia art. 181 § 1 k.r.o., i zmierza do uchylenia tego orzeczenia oraz
przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zagadnieniem, czy kurator osoby częściowo ubezwłasnowolnionej jest
uprawniony do działania za nią w procesie w sprawach wynikłych z czynności
prawnych przewidzianych w art. 17 k.c., w sytuacji, gdy sąd opiekuńczy nie
przyznał mu uprawnień określonych w art. 181 § 1 k.r.o., zajmował się Sąd
Najwyższy w orzeczeniach z 8.II.1970 r. (OSNCP 1971, nr 6, poz. 104) oraz z dnia
30.IX.1997 r. (OSNCP 1978, nr 11, poz. 204). W orzeczeniach tych Sąd Najwyższy
zagadnienie to rozstrzygnął pozytywnie stwierdzając jednocześnie, że kurator tej
osoby jest uprawniony do działania za nią w procesie, choćby postanowienie sądu
opiekuńczego nie zawierało upoważnienia kuratora do reprezentowania osoby
częściowo ubezwłasnowolnionej.
Orzeczenia powyższe zostały poddane krytyce w literaturze prawniczej,
jednakże Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela zawarte w nich stanowisko
i poniżej odwołuje się do motywów, które legły u jego podłoża.
Wykładnia art. 66 k.p.c. w związku z art. 65 § 2 k.p.c. prowadzi do wniosku,
że zdolności procesowej nie posiada nie tylko osoba pozbawiona całkowicie
zdolności do czynności prawnych, ale także osoba ograniczona w tej zdolności
w sprawach wynikających z czynności prawnych, których osoba ta nie mogłaby
dokonywać samodzielnie. W tym więc zakresie osoba ta musi być reprezentowana
przez swego przedstawiciela.
Niepodobna przyjąć, że w wypadku częściowego ubezwłasnowolnienia
istnieje luka w prawie, polegająca na tym, że chociaż osoba częściowo
ubezwłasnowolniona powinna być w pewnych sytuacjach reprezentowana przez
swego przedstawiciela, osoby tego przedstawiciela brak. Przeciwnie, należy
przyjąć, że w tym zakresie przedstawicielem ustawowym osoby częściowo
ubezwłasnowolnionej jest jej kurator ustanowiony zgodnie z art. 16 § 2 k.c., i że nie
jest mu w tym celu potrzebne szczególne upoważnienie sądu opiekuńczego.
Przepis art. 181 § 1 k.r.o. przewidujący, że sąd opiekuńczy może upoważnić
kuratora do reprezentowania osoby częściowo ubezwłasnowolnionej i do
zarządzania jej majątkiem, oznacza tylko możliwość rozszerzenia uprawnień
kuratora poza ramy przedstawicielstwa wynikającego z innych przepisów prawa,
nie może zaś być interpretowany w tym sensie, że kurator, któremu sąd opiekuńczy
nie przyznał uprawnień przewidzianych w art. 181 § 1 k.r.o., nie może być
przedstawicielem osoby częściowo ubezwłasnowolnionej nawet w tym zakresie,
który wynika z przepisów prawa cywilnego materialnego i formalnego.
Skoro
Sąd
Apelacyjny
wyszedł
z
odmiennych
założeń,
zaskarżone
postanowienie nie mogło się ostać. Z tych przyczyn, Sąd Najwyższy orzekł jak
w postanowieniu.