Supreme Court remands case for retrial due to failure to apply conflict of laws rules for jurisdiction.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland quashed the appellate court's dismissal of the plaintiff's claim for damages against Turkish company directors. The lower courts incorrectly assumed jurisdiction based solely on the alleged debt's origin in Poland without first determining the applicable law. The Supreme Court ruled that jurisdiction under Article 1103(3) of the Civil Procedure Code requires analyzing foreign conflict rules to identify the place of performance under the applicable substantive law. Consequently, the case was remanded to the appellate court for a proper analysis of the nature of the claim and the relevant foreign legal provisions.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 1103 pkt 3 k.p.c.; Art. 25-31 ppm: When determining jurisdiction based on the place of performance of an obligation, the court must first ascertain the applicable law through conflict of laws rules; if the applicable foreign law designates a different place of performance, that place determines Polish jurisdiction.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CSK 444/06
POSTANOWIENIE
Dnia 19 czerwca 2007 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz
SSN Marian Kocon
w sprawie z powództwa P. S.A. w K.
przeciwko S.K. i in. ,
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 19 czerwca 2007 r.,
skargi kasacyjnej strony powodowej
od postanowienia Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 23 maja 2006 r.,
Uchyla
zaskarżone
postanowienie
i
przekazuje
sprawę
Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania
i
rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 10 marca 2006 r., nie
podzielając zarzutu braku jurysdykcji krajowej, oddalił
o odrzucenie
wniosek
pozwanych
pozwu. Stwierdził, że strona powodowa jako akcjonariusz trzech
spółek w Istambule (Turcja) dochodzi od pozwanych jako członków zarządów tych
spółek odszkodowania za szkodę polegającą na pozbawieniu jej w latach 2003 –
2004 należnych dywidend od posiadanych akcji - wskutek nienależytego
sprawowania przez pozwanych zarządu w tych spółkach, mającego charakter
zawinionego i bezprawnego działania. W ocenie Sądu Okręgowego roszczenie
strony powodowej ma charakter długu oddawczego wynikającego z zobowiązania
powstałego w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa wierzyciela, a więc strony
powodowej mającej siedzibę w Polsce. Skoro zgodnie z art.1103 pkt 3 k.p.c.
jurysdykcja sądów polskich jest uzasadniona, gdy zobowiązanie powstało albo ma
być
wykonywane
w
Polsce,
to
zarzut
braku
jurysdykcji
krajowej
jest
nieuzasadniony.
Sąd
Apelacyjny,
w
następstwie
rozpoznania
zażalenia
pozwanych,
postanowieniem z dnia 23 maja 2006 r. zmienił postanowienie Sądu Okręgowego i
pozew odrzucił. Sąd ten uznał, że skoro podstawą powództwa jest twierdzenie o
popełnieniu deliktu na terytorium Turcji, a zatem zobowiązanie nie powstało w
Polsce, nie może też być wykonywane w Polsce, to brak jest podstaw do
„przyjmowania właściwości sądu polskiego w oparciu o przepis art.1103 pkt 3
k.p.c.”. Gdyby nawet przyjąć, że zobowiązanie ma być wykonywane w Polsce, to
w świetle przepisów o właściwości (art. 27, 28, 31 i 35 k.c.) „nie istnieje możliwość
ustalenia sądu miejscowo właściwego
w Polsce, co oznacza, że w sprawie
zachodzi pierwotny brak jurysdykcji krajowej”.
Rozpoznając skargę kasacyjną strony powodowej - opartą na podstawie
naruszenia przepisów art.1103 pkt 3 i art.1099 k.p.c. przez błędną ich wykładnię
i zastosowanie oraz art. 45 k.p.c. przez jego niezastosowanie, a także naruszenia
art. 454 § 1 i 2 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie - w której skarżący wnosił
o uchylenie
zaskarżonego
postanowienia
i
przekazanie
sprawy
Sądowi
Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kwestia, czy zobowiązanie, z którego strona powodowa dochodzi
roszczenia, ma być wykonywane w Polsce, wymaga ustalenia, w oparciu o jakie
prawo należy je oceniać. Dla międzynarodowych stosunków majątkowych
w zakresie prawa cywilnego prawo właściwe określa ustawa z dnia 12 listopada
1965 r. - Prawo prywatne międzynarodowe, dalej jako: „ppm” (Dz. U. Nr 46, poz.
290 ze zm.). Przepisy art. 25 -31 ppm zawierają normy kolizyjne stanowiące
podstawę ustaleń co do prawa właściwego dla zobowiązań; są to normy odrębne
dla zobowiązań wynikających z czynności prawnych, w tym zobowiązań umownych
oraz odrębne dla zobowiązań nie wynikających z czynności prawnych. Sąd w celu
ustalenia prawa właściwego powinien zatem w pierwszej kolejności przesądzić
w sposób jednoznaczny o rodzaju roszczenia będącego przedmiotem sporu.
Kwestia ta nie została definitywnie rozstrzygnięta, skoro żądanie strony powodowej
określone zostało przez Sąd Okręgowy jako „dług pieniężny”, natomiast sąd
Apelacyjny zakwalifikował je jako roszczenie z czynu niedozwolonego, nie
wskazując przesłanek, które uzasadniałyby taką kwalifikację. Właściwa w tym
zakresie ocena możliwa jest po szczegółowym przeanalizowaniu twierdzeń strony
powodowej, w oparciu o które dochodzone jest roszczenie. Dopiero po
przesądzeniu tej kwestii Sąd Apelacyjny powinien – w oparciu o normy kolizyjne
ppm – ustalić prawo właściwe dla oceny miejsca wykonania zobowiązania
(art. 1103 pkt 3 k.p.c.), mając jednocześnie na względzie uregulowanie przyjęte
w art.4 ppm. Dokonując oceny z punktu widzenia uregulowania przyjętego w art.
1103 pkt 3 ppm nie można zatem poprzestać na zbadaniu jedynie polskiego prawa
materialnego. W wypadku uznania, że strona powodowa
wywodzi roszczenie
z czynu niedozwolonego i ustalenia, że czyn ten popełniony został w Turcji, co
oznacza, że prawem właściwym jest prawo tureckie (art. 31 § 1 ppm), koniecznym
staje się sprawdzenie, czy w prawie tureckim nie ma norm kolizyjnych odsyłających
do innego prawa obcego. Brak takiego odesłania oznacza konieczność ustalenia
w oparciu o normy prawa tureckiego miejsca wykonania zobowiązania, jako
okoliczności decydującej o jurysdykcji sądu polskiego (art.1103 pkt 3 k.p.c.).
Na konieczność badania jurysdykcji krajowej przy zastosowaniu przytoczonych
reguł postępowania wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 5 stycznia
2001 r., I CKN 1180/00 (OSNC 2001, nr 7-8, poz.12), stwierdzając, że w wypadku,
gdy cudzoziemiec pozwany w Polsce o wykonanie zobowiązania nie wynikającego
z czynności prawnej nie przebywa w Polsce, ani nie ma miejsca zamieszkania
w Polsce, sąd polski, badając jurysdykcję krajową, uwzględnia treść właściwego
obcego praw materialnego i ustala, w jaki sposób reguluje ono miejsce powstania
albo wykonania tego zobowiązania (art.1103 pkt 3 k.p.c.). Wobec tego, że Sąd
Apelacyjny zaniechał zbadania tych okoliczności, które z punktu widzenia
zastosowania art.1103 pkt 3 k.p.c. mają decydujące znaczenie, zarzut naruszenia
tego przepisu przez jego zastosowanie, uznać należało za usprawiedliwiony.
Badanie jurysdykcji krajowej z punktu widzenia możliwości ustalenia
sądu miejscowo właściwego w Polsce, które doprowadziło Sąd Apelacyjny do
stwierdzenia, że w sprawie zachodzi „pierwotny brak jurysdykcji krajowej”, nie
znajduje żadnego uzasadnienia.
Już z tych względów, nie odnosząc się do pozostałych zarzutów
zawartych w skardze kasacyjnej, bowiem ich ocena byłaby przedwczesna, przyjąć
należało, że Sąd Apelacyjny, odrzucając pozew naruszył art. 1099 k.p.c., który do
ustaleń dokonanych w sprawie nie mógł mieć zastosowania.
Należało zatem orzec, jak wyżej (art. 39815 k.p.c.).
db