Supreme Court dismisses appeal regarding land registry entry, ruling procedural participants must be fully listed per Civil Procedure Code.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal against a lower court's decision to uphold a land registry entry. The appellant argued that the entry was invalid because certain heirs of a deceased party were not listed as participants in the land registry proceedings. The court found the appeal meritless because the lower court correctly identified that the deceased had died before the application was filed, meaning the statutory rule requiring heir notification did not apply, and the listed participants were sufficient.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 626 § 1 ust. 2 k.p.c.; Art. 626 § 1 ust. 3 k.p.c. The Civil Procedure Code exhaustively defines the circle of participants in land registry proceedings, excluding those whose rights were extinguished unless they were parties to the proceedings at the time of the application.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CSK 382/07
POSTANOWIENIE
Dnia 16 maja 2008 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)
SSN Grzegorz Misiurek
SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)
w sprawie z wniosku S. W.
przy uczestnictwie: H. P., Z. M., J. W., F. W., C. Ś., A. W., W. F. i A. C. oraz J. F., D. K. i
K. T.
o wpis prawa własności,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 maja 2008 r.,
skargi kasacyjnej uczestnika W. F.
od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 23 maja 2007 r., sygn. akt II Ca (…),
uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w K.
do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wnioskodawca S. W. wniósł o ujawnienie siebie i uczestników postępowania H.
P., Z. M., J. W., F. W., C. Ś. i A. W. jako współwłaścicieli położonej w K. nieruchomości,
składającej się z działek nr (…), dla której Sąd Rejonowy w W. prowadzi księgę
wieczystą KW nr K.(…).
Dnia 5 października 2006 r. referendarz sądowy dokonał wpisu zgodnie
z żądaniem wniosku. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2006 r. Sąd Rejonowy w W. – po
rozpoznaniu skargi W. F. i A. C. na orzeczenie referendarza sądowego – utrzymał w
mocy zaskarżony wpis.
Apelację od tego postanowienia wnieśli W. F. i A. C. Skarżący zarzucili, że
wnioskodawca nie nabył udziału we współwłasności nieruchomości na podstawie
dziedziczenia po rodzicach. Sporna nieruchomość nie należała bowiem do spadku,
ponieważ postanowienie o uwłaszczeniu rodziców S. W. zostało wydanie po ich śmierci.
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w K. oddalił apelację.
Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że postanowieniem z dnia 22 grudnia
2004 r. Sąd Rejonowy w W., w sprawie prowadzonej pod sygnaturą I Ns (…) [I Ns (…)],
stwierdził, że A. W. i A. W. nabyli z dniem 4 listopada 1971 r., na prawach
współwłasności ustawowej małżeńskiej, nieodpłatnie w drodze uwłaszczenia własność
położonej w K. nieruchomości, składającej się z działek nr (…), objętych księgą
wieczystą KW (…). Z przytoczonego postanowienia i treści wpisu w księdze wieczystej
wynika, że nieruchomość miała charakter rolny. Spadek po A. W. w zakresie
gospodarstwa rolnego nabyli żona A. W. w ¼ części oraz dzieci H. P., Z. M., C. Ś., J.
W., F. W. i S. W. po 3/24 części. Spadek po A. W. w zakresie gospodarstwa rolnego
nabyli natomiast H. P., Z. M., C. Ś., J. W., F. W. i S. W. po 1/6 części. Udział
przypadający J. W. nabyli A. W. i J. W. po ½ części. Nabycie przytoczonych udziałów
we współwłasności nieruchomości wynika z postanowień o stwierdzeniu nabyciu
spadku. W księdze wieczystej podlegają zatem ujawnieniu jako współwłaściciele spornej
nieruchomości H. P., Z. M., C. Ś. i F. W. po 1/6 części oraz A. W. i J. W. po 1/12 części.
Zaskarżony wpis odpowiada temu stanowi prawnemu. Apelacja podlega więc oddaleniu
jako bezzasadna.
Zarzut apelujących, że postanowienia dołączone do wniosku o wpis prawa
własności zostały wydane z naruszenie prawa nie podważa zaskarżonego wpisu. Sąd
wieczystoksięgowy nie jest bowiem uprawniony do kontroli prawomocnych orzeczeniem
(art. 365 § 1 k.p.c.). Dla oceny zasadności zaskarżonego wpisu nie ma znaczenia
okoliczność, że A. i A. W. nie żyli w chwili wydania postanowienia z dnia 22 grudnia
2004 r., sygn. akt I Ns (…) [I Ns (…)]. Przytoczone postanowienie ma bowiem charakter
deklaratoryjny i stwierdza stan prawny z dnia 4 listopada 1971 r.
W skardze kasacyjnej, opartej na drugiej podstawie, pełnomocnik
uczestnika postępowania W. F. zarzucił naruszenie art. 510 w związku z art. 626 1 § 2 i 3
k.p.c., art. 316, art. 325 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. i art. 626 8 § 2 k.p.c. Powołując się
na tę podstawę, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy
do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Krąg uczestników postępowania wieczystoksięgowego określa art. 626 1 § 2 k.p.c.
W związku z tym unormowaniem pojawiły się wątpliwości, czy uczestnikami
postępowania – mimo wyraźnego określenia ich kręgu przez ustawodawcę – mogą być
także inne osoby zainteresowane. W doktrynie pojawiły się głosy dopuszczające taką
możliwość. Jednakże Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 16 czerwca 2004 r., I CZ
48/04 (OSNC 2005, nr 6, poz. 108) stwierdził, że art. 626 1 § 2 k.p.c., jako przepis
szczególny w stosunku do art. 510 k.p.c., reguluje wyczerpująco krąg uczestników
postępowania wieczystoksięgowego. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym
niniejsza skargę kasacyjna podziela to stanowisko.
Zgodnie z art. 6261 § 2 k.p.c. uczestnikami postępowania – oprócz
wnioskodawcy, osób, których prawa zostały obciążone bądź na rzecz których wpis ma
nastąpić – są także osoby, których prawa zostały wykreślone. Tymczasem
z postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 5 grudnia 2005 r. wynika, że żadna z
osób, których prawa zostały wykreślone nie była uczestnikiem postępowania. Również
w postanowieniu Sądu Okręgowego z dnia 23 maja 2007 r. (w jego pierwotniej wersji)
nie wszystkie te osoby zostały wskazane jako uczestnicy postępowania.
Śmierć wnioskodawcy lub innego uczestnika postępowania po złożeniu wniosku –
w myśl art. 6261 § 3 k.p.c. – nie stanowi przeszkody do dokonania wpisu i zwalania sąd
od
obowiązku
poszukiwania
spadkobierców i ustalania przedstawiciela
osoby
ubezwłasnowolnionej. Hipoteza tego przepisu nie dotyczy natomiast sytuacji, w której –
jak trafnie zarzucił skarżący – opisane w niej zdarzenia nastąpiły przed złożeniem
wniosku o dokonania wpisu. Przyjmując, że taka sytuacja zaistniała w sprawie, Sąd
Okręgowy postanowieniem z dnia 5 listopada 2007 r. wezwał do udziału w sprawie J. F.,
D. K. i K. T. jako następców prawnych J. F. Nie wiadomo jednak, na jakiej podstawie
Sąd ustalił, że J. F. zmarł przed złożeniem wniosku o dokonanie wpisu oraz że jego
spadkobiercami są wymienione wyżej osoby. Zawarte w skardze kasacyjnej twierdzenie
skarżącego, że J. F. zmarł w maju 2006 r. nie stanowi dowodu na tę okoliczność. W
świetle informacji zawartych w skardze kasacyjnej budzi też wątpliwości ustalony przez
Sąd krąg spadkobierców J. F. Skarżący wymienia bowiem jako spadkobierczynię J. F.
jego córkę J. D. Ponadto z uzasadnienia skargi wynika, że zmarła też J. F., a jej śmierć
nastąpiła jeszcze przed wydaniem przez Sąd Rejonowy w W. postanowienia w sprawie I
Ns (…).
Z przedstawionych powodów zarzut naruszenia art. 626 1 § 2 i 3 k.p.c. należało
uznać za uzasadniony.
Nieuzasadniony jest natomiast zarzut naruszenia art. 626 8 § 2 k.p.c. Sąd
Okręgowy trafnie uznał bowiem – wbrew zarzutowi skarżącego – że stanowiące
podstawę wpisu prawomocne postanowienia sądu nie podlegają kontroli sądu
wieczystoksięgowego. Taka zasada wynika nie tylko z utrwalonego orzecznictwa (por.
uchwałę Sąd Najwyższego z dnia 28 sierpnia 1991 r., III CZP 71/91, OSNC 1992, nr 3,
poz. 47), ale przede wszystkim z art. 365 k.p.c. stanowiącego, że prawomocne
orzeczenie wiąże nie tylko sąd, który je wydał, lecz również inne sądy.
Z
przedstawionych
powodów
Sąd
Najwyższy
orzekł,
jak
w
sentencji
postanowienia (art. 39815 § 1 k.p.c. oraz art. 108 § 2 w związku z art. 391 § 1 i art. 398 21
k.p.c.).