Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CSK 355/08 Generato dall'IA

Supreme Court dismissed appeal; minority shareholders lost due to majority rule and good faith principles.

Numero d'incarto III CSK 355/08
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by minority shareholders against a homeowners' association's management decisions. The lower court ruled that the association was owned by two separate entities, preventing the minority from claiming a unified majority, and upheld the association's actions under the principle of good faith. The Supreme Court agreed, noting that the appeal lacked legal merit and constituted a misapplication of the good faith principle regarding the share transfer agreements.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 5 k.c.; Art. 398 § 1 k.p.c.; When a legal entity is owned by multiple distinct subjects, the minority cannot claim a unified majority, and the principle of good faith validates management decisions even if they disadvantage minority shareholders.

Parole chiave

Generato dall'IA
homeowners association management good faith principle minority shareholder rights separate legal entities cassation appeal dismissal share transfer agreements unified majority rule

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 5 k.c.
czynności darowizny udziałów za nieważne, lecz „ocenił je w świetle art. 5 k.c.”.
Art. 398 § 1 k.p.c.
i w granicach przez nie zakreślonych (art. 39813 § 1 k.p.c.).
Art. 398 § 14 k.p.c.
i w granicach przez nie zakreślonych (art. 39813 § 1 k.p.c.).
art. 58 § 1 k.c
i były w świetle art. 58 § 1 k.c.
art. 4 § 5 k.s.h
dominującymi i zależnymi w rozumieniu do art. 4 § 5 k.s.h., co miało wpływ na
art. 4 § 1 pkt 5 k.s.h
spółki powiązane w rozumieniu art. 4 § 1 pkt 5 k.s.h.
art. 5 k.c
czynności darowizny udziałów za nieważne, lecz „ocenił je w świetle art. 5 k.c.”.
art. 39813 § 1 k.p.c
i w granicach przez nie zakreślonych (art. 39813 § 1 k.p.c.).
art. 39814 k.p.c
kasacyjna podlegała więc oddaleniu stosowanie do art. 39814 k.p.c.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CSK 355/08

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 czerwca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Gerard Bieniek (przewodniczący)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Iwona Koper (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa "CC." sp. z o.o. i "C." sp.j.

przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej ul. P. w K.

o uchylenie uchwał,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 25 czerwca 2009 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej "CC." sp. z o.o.

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 5 marca 2008 r., sygn. akt [...],

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia

31 października 2008 r. Sąd Okręgowy w N. oddalił

powództwo CC. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i C. spółki jawnej

przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej ul. P. 29 w K. o uchylenie uchwał podjętych

na zebraniu w dniu 28 marca 2007 r. w sprawie sposobu zarządu nieruchomością

wspólną i powołania zarządu wspólnoty.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym.

Pozwana wspólnota mieszkaniowa powstała w wyniku ustanowienia

odrębnych własności lokali w siedmiokondygnacyjnym budynku, stanowiącym hotel

uzdrowiskowy CC., położonym na nieruchomości stanowiącej własność spółki z

o.o. CC. Przy dokonywaniu pierwszego zbycia lokalu umową z dnia 7 marca 2006

r. został ustanowiony zarząd nieruchomością wspólna, który miał być sprawowany

przez spółkę CC. przez pięć lat. Na zebraniu wspólnoty w dniu 9 marca 2006 r.

członkowie zarządu CC. z o. o., S. i J.C., posiadający ponad 50% udziałów

w nieruchomości, podjęli kolejne uchwały ustalające nazwę wspólnoty, jej władze

w osobach S. i J.C. oraz uchwałę zlecającą spółce CC. zarządzanie wspólnotą.

W dniu 18 lutego 2007 r. 15 członków wspólnoty wystąpiło do jej zarządu

o zwołanie w dniu 4 marca 2007 r. zebrania właścicieli w sprawie zmiany sposobu

zarządu nieruchomością i wyboru nowego zarządu. Zarówno ten wniosek, jak

i późniejszy wniosek o uzupełnienie o te punkty programu zebrania wspólnoty,

zwołanego na 28 marca 2007 r., nie zostały uwzględnione. W tej dacie członek

wspólnoty CC. sp. z o.o. posiadał w nieruchomości wspólnoty udział wynoszący

4772/10000 części, a drugi z powodów udział wynoszący 1336/10000 części. Do

dnia 2 marca 2007 r. J. i S.C. mieli w obu spółkach 100% udziałów. S.C. był

prezesem spółki CC., a J.C. jej wiceprezesem. Umowami darowizny z dnia

2 i 22 marca 2007 r.,

S. i J.C. przekazali swoim synom, każdy w sumie 513

udziałów z posiadanych po 633 udziałów w spółce CC. Na zebraniu wspólnoty w

dniu 28 marca 2007 r. na wniosek 1/5 właścicieli przyjęto uchwałę o głosowaniu

według zasady jeden właściciel - jeden głos. W następnie podjętych uchwałach

ustalono sposób zarządu nieruchomością wspólną oraz powołano nowy zarząd

wspólnoty. W chwili podjęcia tych uchwał suma udziałów w nieruchomości wspólnej

była równa jeden.

W oparciu o przytoczone ustalenia faktyczne Sąd Okręgowy uznał, że nie

została wykazana podnoszona przez powodów przesłanka niezgodności z prawem

zaskarżonych

uchwał,

jako

podjętych

w

następstwie

zastosowania

trybu

głosowania przewidzianego w art. 23 ust. 2a o.w.l., mimo nie spełnienia

przewidzianych w nim przesłanek. Nie podzielił stanowiska powodów, że w sprawie

przyjęcia sposobu głosowania, jeden właściciel - jeden głos, powinna być podjęta

uchwała większością głosów, liczoną według większości udziałów. Sytuacja

opisana w art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst

jedn. Dz.U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 ze zm. – dalej jako „u.w.l.”) może bowiem

mieć miejsce tylko wtedy, gdy pomiędzy współwłaścicielami nie ma sporu

i ustanawiają oni jako standard taki sposób podejmowania uchwał. Natomiast

w sytuacji, gdy większość udziałów w nieruchomości należy do jednego właściciela,

taka uchwała nie mogłaby zapaść. Dla takiej sytuacji ustawodawca przewidział tryb

postępowania określony w art. 23 ust. 2a u.w.l., zgodnie z którym do zmiany trybu

głosowania wymagany jest wniosek właścicieli posiadających

/5 udziałów

w nieruchomości wspólnej. W rozpoznawanej sprawie wniosek spełniający

powyższe kryterium

przesłanka

do

liczbowe został złożony. Spełniona została także druga

przyjęcia

takiego

trybu

głosowania,

większość

udziałów

w przedmiotowej nieruchomości należała bowiem do jednego właściciela. Zdaniem

tego Sądu obie powodowe spółki należy bowiem traktować jako jednego

właściciela, do którego należy większość udziałów. W dniu zebrania powodowe

spółki były spółkami powiązanymi w rozumieniu k.s.h. miały więc przymiot jednego

właściciela. Trudno bowiem przyjąć by ci sami właściciele i zarządcy reprezentujący

jedną spółkę głosowali inaczej, niż jako właściciele drugiej spółki. W ocenie Sądu

Okręgowego działania S. i J.C., polegające na przekazaniu części swoich udziałów

w formie darowizny

synom, podjęte zostały w celu obejścia przepisów ustawy

i były w świetle art. 58 § 1 k.c. nieważne. W konsekwencji tego sposób podjęcia

przez członków wspólnoty uchwały o wprowadzeniu sposobu głosowania jeden

właściciel - jeden głos był zgodny z treścią art. 23 ust. 2a u.w.l.

Zaskarżonym

obecnie

wyrokiem

Sąd

Apelacyjny

odrzucił

apelację

powodowego C. spółka jawna, dotyczącą uchylenia uchwały w sprawie sposobu

zarządzania nieruchomością wspólną, w pozostałej części apelację tego powoda

oddalił, oddalił apelację powodowej spółki z o.o. CC. oraz rozstrzygnął o kosztach

postępowania apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji.

Zaakceptował pogląd tego Sądu, że wprawdzie w sprawie występują po stronie

powodowej

dwa odrębne podmioty działające w obrocie we własnym imieniu,

to jednak w sensie własnościowym większościowe udziały w przedmiotowej

nieruchomości do dnia 22 marca 2007 r. pozostawały faktycznie w jednych rękach,

J. i S.C. byli bowiem jedynymi udziałowcami obu spółek i jednocześnie osobami

uprawnionymi do ich reprezentowania. Obie te spółki posiadały zaś w

nieruchomości

wspólnej

większość

udziałów

i

były

spółkami

wzajemnie

dominującymi i zależnymi w rozumieniu do art. 4 § 5 k.s.h., co miało wpływ na

jednolitość ich działania i głosowania na zebraniach wspólnoty. Sąd Apelacyjny

podzielił również ocenę Sądu Okręgowego, że dokonane przez J. i S.C. darowizny

udziałów w spółce CC. na rzecz synów, miały na celu uniemożliwienie właścicielom

lokali, posiadających łącznie co najmniej 1/5 udziałów w nieruchomości wspólnej

wprowadzenie głosowania według zasady jeden właściciel – jeden głos. Przedmiot

darowizny został bowiem określony w taki sposób by ominąć przepis art. 4 § 1 pkt 5

k.s.h., przewidujący konieczną dla stosunku powiązania 20% wartość udziałów.

Darowizna udziałów przez dotychczasowych właścicieli początkowo jedynie

w liczbie 10 z całej posiadanej ich liczby po 633 wskazuje nadto, że nie było ich

wolą faktyczne przekazanie udziałów, a jedynie formalne wprowadzenie nowych

osób do spółki, tak aby skład osobowy w obu spółkach był różny.

Odmiennie jednak, niż Sąd pierwszej instancji, Sąd Apelacyjny nie uznał

czynności darowizny udziałów za nieważne, lecz „ocenił je w świetle art. 5 k.c.”.

Jako sprzeczne z zasadami współżycia ocenił wykorzystywanie przewagi

wynikającej

z

większościowego

udziału,

bez

jakiegokolwiek

liczenia

się

z mniejszością, blokowanie za wszelką cenę inicjatywy członków wspólnoty którzy

chcieli mieć

realną i rzetelną kontrolą nad sposobem sprawowania zarządu

nieruchomością wspólną. Wskazał, że każdemu właścicielowi, a nie tylko

większościowemu,

powinna

przysługiwać

możliwość

sprawowania

zgodnej

z prawem, a nie iluzorycznej tylko kontroli nad sposobem zarządu, podejmowaniem

korzystnych

dla

wspólnoty

decyzji,

wydatkowaniem

wspólnych

pieniędzy.

Tymczasem działania powodowych spółek marginalizowały udział pozostałych

członków wspólnoty, i z tych przyczyn nie mogą one korzystać z ochrony prawnej.

Skargę kasacyjną wniosła powodowa spółka CC., zarzucając wyrokowi Sądu

Apelacyjnego:

1)

naruszenie art. 23 ust. 2a ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności

lokali przez błędną wykładnię i przyjęcie, że warunek niezbędny do

wprowadzenia trybu głosowania według zasady, że na każdego właściciela

przypada jeden głos zachodzi również w przypadku, gdy większość udziałów

w nieruchomości wspólnej jest własnością dwóch odrębnych podmiotów,

podczas gdy warunek taki zachodzi wyłącznie w przypadku, gdy większość

udziałów w przedmiotowej nieruchomości należy wyłącznie do jednego,

będącego odrębnym podmiotem prawa właściciela;

2)

naruszenie art. 5 k.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie,

że umowy darowizny udziałów w spółce CC. sp. z o.o. zawarte między S.C.

a R.C. oraz między J.C. a M.C. są sprzeczne z zasadami współżycia

społecznego, a w konsekwencji działania ich nie zasługują na ochronę.

Wnosiła o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jak wynika to z przytoczonych motywów zaskarżonego wyroku podstawę

rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego stanowił stan faktyczny i prawny ukształtowany

w następstwie ważnie – w ocenie tego Sądu - dokonanych czynności zbycia

udziałów w spółce CC. przez

ich dotychczasowych właścicieli, co zmieniło

wcześniejszą relację miedzy powodowymi spółkami niekwalifikujacymi się już jako

spółki powiązane w rozumieniu art. 4 § 1 pkt 5 k.s.h. Tym samym odpadła

możliwość traktowania obu spółek, jako jednego właściciela, mającego większość

udziałów w nieruchomości.

O oddaleniu powództwa w sprawie zdecydowała w tej sytuacji dokonana

przez Sąd Apelacyjny - na podstawie art. 5 k.c. - ocena zgodności powoływania się

przez powodów na przysługujące im prawo z zasadami współżycia.

Przepis art. 5 k.c. znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy osobie

uprawnionej przysługuje określone prawo podmiotowe, lecz w świetle oceny

danego stanu faktycznego i przy uwzględnieniu treści konkretnej normy prawnej

korzystanie przez nią z tego prawa pozostaje w sprzeczności z zasadami

wskazanymi przez ten przepis.

W tym stanie rzeczy niecelowe i pozbawione doniosłości prawnej, jaka wiąże

się z możliwym wpływem zarzucanego uchybienia na wynik sprawy jest

podnoszenie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia 23 ust. 2a u.w.l. w postaci

sformułowanej w jej petitum, który nie był podstawą oddalenia powództwa.

Sformułowany przez skarżącego jako ewentualny, zarzut naruszenia art. 5

k.c. ma postać błędnego zastosowania. Błąd taki polega na mylnym przyjęciu przez

sąd związku, jaki zachodzi między ustalonym w sprawie stanem faktycznym

a określonym przepisem prawnym. W lakonicznym uzasadnieniu zarzutu skarżący

nie podnosi jednak takich twierdzeń, poprzestając na

wyrażeniu odmiennej od

przyjętej przez Sąd Apelacyjny oceny umów darowizny udziałów w spółce CC. pod

kątem ich zgodności z zasadami współżycia społecznego.

Skarga kasacyjna jest środkiem kontroli prawidłowości stosowania prawa

przez sądy merytoryczne, sprawowanej przez Sąd Najwyższy na żądanie stron

i w granicach przez nie zakreślonych (art. 39813 § 1 k.p.c.). Sąd Najwyższy

rozpoznając skargę kasacyjną jest związany określoną w jej podstawie postacią

naruszenia prawa materialnego. Nie może też sam dokonywać kwalifikacji prawnej

zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej przez konstruowanie dla nich

uzasadnienia prawnego wyraźnie w niej nie sformułowanego, gdyż wiązałoby się to

z przekroczeniem granic skargi.

Pozbawiona z powyższych przyczyn uzasadnionej podstawy skarga

kasacyjna podlegała więc oddaleniu stosowanie do art. 39814 k.p.c.