Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CSK 33/21 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses cassation appeal for lack of subject matter regarding non-contentious registry warning entries.

Numero d'incarto III CSK 33/21
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court rejected the cassation appeal lodged by a national park against a lower court's decision regarding a land registry entry. The appellant argued that the court failed to make an official warning entry on its own initiative, but the Supreme Court ruled this inadmissible because neither instance of the court issued a substantive ruling on the matter. Furthermore, the court held that such warning entries serve only a protective function and do not alter substantive rights, thus falling outside the scope of cassation review.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 626¹³ § 1 k.p.c.; Art. 398 § 2 k.p.c.: A cassation appeal is inadmissible if the lower courts failed to rule substantively on the contested issue, as the subject of cassation must be a final judicial decision, and non-contentious registry warnings do not constitute a subject of cassation.

Parole chiave

Generato dall'IA
cassation appeal inadmissibility land registry warning entry lack of substantive ruling non-contentious procedure public registry protection parchi naturali spazio verde zona di protezione paesaggistica

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 626¹³ § 1 k.p.c.
akt III Ca (…), Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W zakresie, w jakim skarżący kontestuje brak dokonania przez Sąd drugiej instancji z urzędu wpisu ostrzeżenia na podstawie art. 626¹³ § 1 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna i to z dwóch powodów.
Art. 398 § 2 k.p.c.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2013 r., V CZ 59/13)Z tych względów należało orzec na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c.
Art. 13 § 2 k.p.c.
z art. 13 § 2 k.p.c.Zgodnie z art.
Art. 520 § 1 k.p.c.
13 § 2 k.p.c., a o kosztach postępowania kasacyjnego orzekł na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. w zw.
Art. 39821 k.p.c.
z art. 39821 k.p.c., art.
Art. 391 § 1 k.p.c.
39821 k.p.c., art. 391 § 1 k.p.c. i art.
art. 519¹ § 1 k.p.c
Postanowienie kończące postępowanie w sprawie, w rozumieniu art. 519¹ § 1 k.p.c.
art. 3986 § 3 k.p.c
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2013 r., V CZ 59/13)Z tych względów należało orzec na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c.
art. 13 § 2 k.p.c
z art. 13 § 2 k.p.c.Zgodnie z art.
art. 3989 § 1 k.p.c
13 § 2 k.p.c.Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
II CKN 15/97
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1997 r., II CKN 15/97, OSNC 1997, nr 6-7, poz.
V CKN 1165/00
89, z dnia 11 września 2002 r., V CKN 1165/00, niepubl., z dnia 19 lipca 2006 r., I CZ 35/06, niepubl., z dnia 4 lutego 2011 r., I UZ 174/10, niepubl., z dnia 16 maja 2013 r., II CSK 679/12 niepubl., z dnia 14 stycznia 2015 r., II UZ 60/14, niepubl.).
I CZ 35/06
Supreme Court dismisses appeal as inadmissible due to lack of subject matter regarding a non-existent judgment.
I UZ 174/10
Supreme Court dismisses appeal for inadmissibility due to failure to request emerytury calculation in lower court judgment.
II CSK 679/12
Supreme Court dismisses appeal due to appellate court's failure to rule on the full claim amount.
II UZ 60/14
Supreme Court dismisses appeal for lack of subject matter when first instance judgment omits partial rejection of appeal.
IV CSK 207/12
Supreme Court dismisses appeal as notice removal is procedural, not a final judgment on property rights.
V CSK 579/14
Supreme Court dismisses appeal against warning entry in land register as non-final procedural act. Warning entries serve only as security measures and do not alter substantive rights. Court holds such entries are not subject to cassation under civil procedure law.
III CZP 49/00
Supreme Court allows denial of cassation review for judgments issued before the new Civil Procedure Code took effect.
V CSK 21/16
Supreme Court dismisses appeal for lack of significant legal issue or clear statutory error under Polish Civil Procedure Code.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CSK 33/21 POSTANOWIENIE Dnia 15 kwietnia 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Władysław Pawlak w sprawie z wniosku Skarbu Państwa - Starosty T. w Z.‎przy uczestnictwie (…) Parku Narodowego‎o zmianę wpisu w zakresie własności,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 kwietnia 2021 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej uczestnika od postanowienia Sądu Okręgowego w N.‎z dnia 30 czerwca 2020 r., sygn. akt III Ca (…), 1. odrzuca skargę kasacyjną w zakresie dotyczącym wpisu z urzędu ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym;

2. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w pozostałej części;

3. stwierdza, iż wnioskodawca i uczestnik ponoszą koszty postępowania kasacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie.

UZASADNIENIE

W związku ze skargą kasacyjną uczestnika (…) Parku Narodowego od postanowienia Sądu Okręgowego w N. z dnia 30 czerwca 2020 r., sygn. akt III Ca (…), Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W zakresie, w jakim skarżący kontestuje brak dokonania przez Sąd drugiej instancji z urzędu wpisu ostrzeżenia na podstawie art. 626¹³ § 1 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna i to z dwóch powodów. Pierwsza przyczyna tkwi w braku rozstrzygnięcia pozytywnego bądź negatywnego (odmowa wpisu z urzędu ostrzeżenia) w tym przedmiocie Sądów obu instancji w sentencji.

Przedmiotem rozstrzygnięcia był wniosek Skarbu Państwa o ujawnienie właściwej jednostki organizacyjnej (statio fisci) z jednoczesnym wykreśleniem figurującego dotychczas jako jednostka organizacyjna Skarbu Państwa (…) Parku Narodowego. Zagadnienie dopuszczalności skargi kasacyjnej łączy się z normatywnie określonym jej substratem. Substratem zaskarżenia kasacyjnego może być bowiem tylko rozstrzygnięcie sądu istniejące procesowo. Gdy strona wniosła środek odwoławczy, czy środek zaskarżenia dotyczący przedmiotu nieobjętego rozstrzygnięciem w sentencji, to podlega on odrzuceniu jako niedopuszczalny, z powodu braku substratu zaskarżenia (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1997 r., II CKN 15/97, OSNC 1997, nr 6-7, poz. 89, z dnia 11 września 2002 r., V CKN 1165/00, niepubl., z dnia 19 lipca 2006 r., I CZ 35/06, niepubl., z dnia 4 lutego 2011 r., I UZ 174/10, niepubl., z dnia 16 maja 2013 r., II CSK 679/12 niepubl., z dnia 14 stycznia 2015 r., II UZ 60/14, niepubl.).

Nie stanowią rozstrzygnięcia w sensie procesowym zawarte w pisemnym uzasadnieniu motywy rozstrzygnięcia.Drugą przyczyną odrzucenia skargi kasacyjnej jest jej niedopuszczalność ze względu na przedmiot. Wpisy w księdze wieczystej w postaci ostrzeżeń pełnią jedynie funkcję zabezpieczającą i nie podlegają zaskarżeniu skargą kasacyjną. Ostrzeżenia w istocie mają charakter zabezpieczenia przed działaniem rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych i nie wywołują zmian ujawnionych w księdze wieczystej praw podmiotowych (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2012 r., IV CSK 207/12, niepubl., z dnia 24 kwietnia 2015 r., V CSK 579/14, niepubl.).

Postanowienie kończące postępowanie w sprawie, w rozumieniu art. 519¹ § 1 k.p.c. to takie postępowanie które definitywnie kończy postępowanie w zakresie praw podmiotowych. Takim orzeczeniem, z zakresu zabezpieczeń, jest wpis roszczenia o przeniesieniu własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości, które ma charakter materialno-prawny. Natomiast takiego charakteru nie ma wpis ostrzeżenia dokonywany na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, czy art. 626¹³ § 1 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2013 r., V CZ 59/13)Z tych względów należało orzec na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147). Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Przesłanka ta nie została jednak spełniona. Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen.

Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych podobnych spraw (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001, II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz.11, z dnia 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, niepubl., z dnia 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16, niepubl.).Według skarżącego zachodzi konieczność wyjaśnienia następujących zagadnień: czy sąd wieczysto-księgowy rozpoznający wniosek o zmianę wpisu w księdze wieczystej jest zobowiązany uwzględnić skutki prawne wynikające bezpośrednio ze źródeł powszechnie obowiązującego prawa, w szczególności w zakresie praw obciążających nieruchomość objętą daną księgą wieczystą, które to prawa powstały ex lege, a ich wpis w księdze wieczystej ma wyłącznie charakter deklaratoryjny; czy w przypadku uwłaszczenia państwowej osoby prawnej, oddanie nieruchomości z mocy prawa w użytkowanie wieczyste stanowi przeszkodę do dokonania lub zmiany wpisu w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości w zakresie statio fisci Skarbu Państwa, jeżeli w wyniku dokonania/zmiany tego wpisu w dziale II księgi wieczystej ujawniony zostanie wyłącznie właściciel nieruchomości (Skarb Państwa) bez jednoczesnego ujawnienia prawa użytkowania wieczystego i użytkownika wieczystego; czy brak wpisu w księdze wieczystej nabytego ex lege prawa użytkowania wieczystego skutkuje niezgodnością stanu ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości; czy w przypadku braku wpisu w księdze wieczystej nabytego ex lege prawa użytkowania wieczystego, sąd wieczysto-księgowy powinien z urzędu wpisać ostrzeżenie o zgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.Udzielenie odpowiedzi na te spośród wymienionych wyżej zagadnień, które dotyczą wpisu ostrzeżenia już z formalnego punktu widzenia staje się bezprzedmiotowe, skoro w odniesieniu do tej kwestii skarga kasacyjna uległa odrzuceniu.

Jeżeli zaś chodzi o pozostałe z przedstawionych zagadnień, to należy zwrócić uwagę, że skarżący pomija przepisy art. 7 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw, stosownie do których nabycie z mocy prawa przez park narodowy użytkowania wieczystego nieruchomości, o których stanowi ust. 1 art. 7 tej ustawy, potwierdza wojewoda w drodze decyzji administracyjnej, która dopiero stanowi podstawę do dokonania wpisów w księgach wieczystych. Taka decyzja nie została przedstawiona przez uczestnika, jakkolwiek toczy się postępowanie administracyjne.

Wymóg wydania decyzji administracyjnej, wprawdzie o skutku deklaratoryjnym, potwierdzającej nabycie z mocy prawa przez uczestnika użytkowania wieczystego, oznacza, że brak ostatecznej decyzji nie daje podstaw do dokonania z urzędu wpisu ostrzeżenia o niezgodności księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na podstawie art. 626¹³ § 1 k.p.c. Nadto, nie ma przepisu, który nakazywałby przy wpisie zmiany w księdze wieczystej statio fisci Skarbu Państwa, którym do dnia wejścia w życie w/wym noweli był uczestnik, dokonywania z urzędu innych wpisów na rzecz parku narodowego jako już odrębnej w stosunku do Skarbu Państwa państwowej osoby prawnej.

Pomimo wejścia w życie tej ustawy Skarb Państwa nadal jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości i będzie nim nadal po potwierdzeniu praw uczestnika ostateczną decyzją administracyjną. Wpis ostrzeżenia o niezgodności może nastąpić na podstawie decyzji, skoro potwierdzenie prawa użytkowania wieczystego następuje decyzją administracyjną. W takiej sytuacji sprzeczność treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym musi więc wynikać z decyzji administracyjnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2012 r., II CSK 461/11, OSNC 2012, nr 1, poz. 8 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2015 r.

III CSK 212/14, niepubl.).W systemie prawa można znaleźć tego rodzaju przepisy, które wymagają do wpisu w księdze wieczystej praw powstałych z mocy prawa decyzji administracyjnej (por. art. 20 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, Dz.U. Nr 32, poz. 191 oraz art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości). Zgodnie z art. 6268 § 2 k.p.c. rozpoznając wniosek o wpis sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych dokumentów oraz treść księgi wieczystej.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, że art. 626 8 § 2 k.p.c. zawiera pełną regulacje przebiegu postępowania wieczysto-księgowego, tak w zakresie przebiegu postępowania dowodowego jak i podstaw orzekania. W związku z tym wyłączną podstawą ustaleń faktycznych i prawnych sądu przy rozpoznawaniu wniosku o wpis w księdze wieczystej jest jedynie treść wniosku, treść dołączonych do niego dokumentów i treść księgi wieczystej (zob. uchwała składu 7 sędziów z dnia 16 grudnia 2009 r. - zasada prawna - III CZP 80/90, OSNC 2010, nr 6, poz. 84, wyrok z dnia 19 marca 2003 r., I CKN 152/01, OSNC 2004, nr 6, poz. 92).Z kolei konieczność wskazania w księdze wieczystej właściwej statio fisci Skarbu Państwa wynika z § 33 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym, przy czym do zmiany jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa wskazane przepisy nie wymagały wydania dokumentu, tak jak do wpisu uprawnień powstałych z mocy prawa na rzecz parków narodowych jako odrębnych w stosunku do Skarbu Państwa osób prawnych.

W świetle art. 11 i 25 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami należy odróżniać działalność starosty jako organu powiatu (podmiot prawa publicznego) od reprezentacji Skarbu Państwa jako wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. Powołaną ustawą z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody i niektórych innych ustaw wprowadzono przepis art. 8a do ustawy o ochronie przyrody, który stanowi, że park narodowy jest państwową osobą prawną w rozumieniu art. 9 pkt 14 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240).

Przed wejściem jej życie park narodowy z mocy art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009 r., Nr 151, poz. 1220 ) był państwową jednostką budżetową w rozumieniu przepisów ustawy o finansach publicznych. Ubocznie należy zauważyć, że jak stanowi art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst: Dz.U. z 2020 r., poz. 1990), sprzedaż nieruchomości, oddawanie w użytkowanie wieczyste, użytkowanie, najem lub dzierżawę, jeżeli są położone na obszarach parków narodowych wymaga porozumienia z dyrektorem właściwego parku narodowego.

W tym stanie rzeczy, w pozostałym zakresie, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., a o kosztach postępowania kasacyjnego orzekł na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c., art. 391 § 1 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. ke