Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CSK 321/09 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal regarding land registry entry, ruling non-parties cannot challenge decisions without procedural participation.

Numero d'incarto III CSK 321/09
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by a co-owner against a land registry entry. The lower courts had confirmed the entry based on inheritance and marital property rights, but the appellant argued that legal successors should have been participants in the proceedings. The court held that the right to participate and appeal is personal to the party whose rights were affected, and since the deceased successor did not participate, his heirs cannot use this procedural defect to challenge the entry.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 6261 § 2 k.p.c.; Art. 379 pkt 5 k.p.c.; Art. 6263 k.p.c.; The right to participate in land registry proceedings is personal to the party whose rights are affected; heirs of a non-participant cannot challenge the entry based on the absence of their deceased relative.

Parole chiave

Generato dall'IA
land registry entry procedural participation heirs of deceased cassation appeal civil procedure code property rights non-party challenge

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 6261 § 2 k.p.c.
naruszenia art. 6261 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy stwierdził, że uczestnikami postępowania
Art. 379 pkt 5 k.p.c.
nieuzyskania przez nią statusu strony nie ma do niej zastosowania art. 379 pkt 5 k.p.c.
Art. 6263 k.p.c.
w postępowaniu wieczystoksięgowym (art. 6263 k.p.c.).
Art. 398 § 2 k.p.c.
Jako niedopuszczalny w świetle art. 39813 § 2 k.p.c.
Art. 398 § 13 k.p.c.
Jako niedopuszczalny w świetle art. 39813 § 2 k.p.c.
Art. 398 § 14 k.p.c.
Jako niedopuszczalny w świetle art. 39813 § 2 k.p.c.
art. 6261 § 2 k.p.c
naruszenia art. 6261 § 2 k.p.c.
art. 6261 § 3 k.p.c
w myśl art. 6261 § 3 k.p.c.
art. 6268 § 2 k.p.c
Sąd Najwyższy nie podzielił natomiast zarzutu naruszenia art. 6268 § 2 k.p.c.
art. 365 k.p.c
wieczystoksięgowego, co wynika z art. 365 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CKN 948/00
Supreme Court voids appeal court ruling for denying third party appeal rights due to late joinder.
II CKN 209/98
IV CK 661/03
i z dnia 7 kwietnia 2004 r., IV CK 661/03, IC 2004, nr 11, s.
III CZP 79/71
16 grudnia 1971 r., III CZP 79/71, OSNC, 1972, nr 6, poz.
III CZP 112/09
Failure to notify co-owners of a property does not invalidate the acquisitive prescription procedure.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CSK 321/09

POSTANOWIENIE

Dnia 20 października 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Hubert Wrzeszcz

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z wniosku S. W.

przy uczestnictwie H. P., Z. M., J. W., F. W., C. Ś., A. W., W. F., A. C., J. F., D. K., K. T.

oraz S. F., K. I., M. G., S. T., K. S., J. D. i E. W. jako następców prawnych po J. F. i M.

F. o wpis prawa własności,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 października 2010

r.,

skargi kasacyjnej uczestnika W. F.

od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 7 maja 2009 r., sygn. akt II Ca (…),

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2006 r. Sąd Rejonowy w W. po rozpoznaniu

skargi uczestników postępowania W. F. i A. C. na postanowienie referendarza o wpisie

na rzecz wnioskodawcy S. W. i pozostałych współwłaścicieli uczestników postępowania

H. P., Z. M., J. W., F. W., C. Ś. i A. W. prawa własności nieruchomości składającej się z

działek nr 106, 112, 122 i 260, położonej w K., dla której Sąd Rejonowy w W. prowadzi

księgę wieczystą KW nr KR (...), utrzymał w mocy zaskarżony wpis.

Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 23 maja 2007 r. oddalił apelację W.

F. i A. C. od powyższego postanowienia. Sąd Okręgowy ustalił, że prawomocnym

postanowieniem z dnia 22 grudnia 2004 r. Sąd Rejonowy w W., w sprawie prowadzonej

pod sygnaturą I Ns (…) [I Ns (…), stwierdził, że A. W. i A. W. nabyli z dniem 4 listopada

1971 r., na prawach współwłasności ustawowej małżeńskiej, nieodpłatnie w drodze

uwłaszczenia własność przedmiotowej nieruchomości rolnej. Spadek po A. W. w

zakresie gospodarstwa rolnego nabyli żona A. W. w ¼ części oraz dzieci H. P., Z. M., C.

Ś., J. W., F. W. i S. W. po 3/24 części. Spadek po A. W. w tym zakresie nabyli H. P., Z.

M., C. Ś., J. W., F. W. i S. W. po 1/6 części. Udział przypadający J. W. nabyli A. W. i J.

W. po ½ części. Nabycie przytoczonych udziałów we współwłasności nieruchomości

wynika z postanowień o stwierdzeniu nabyciu spadku. Na tej podstawie Sąd Okręgowy

stwierdził, że w księdze wieczystej podlegają ujawnieniu, jako współwłaściciele tej

nieruchomości H. P., Z. M., C. Ś. i F. W. po 1/6 części oraz A. W. i J. W. po 1/12 części, a

zaskarżony wpis odpowiada przedstawionemu stanowi prawnemu.

Na skutek skargi kasacyjnej W. F., Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 16

maja 2008 r. uchylił postanowienie Sądu Okręgowego i sprawę przekazał temu Sądowi

do ponownego rozpoznania. Przychylając się do podniesionego w skardze zarzutu

naruszenia art. 6261 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy stwierdził, że uczestnikami postępowania

– oprócz wnioskodawcy, osób, których prawa zostały obciążone bądź na rzecz których

wpis ma nastąpić – są także osoby, których prawa zostały wykreślone. Tymczasem z

postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 5 grudnia 2005 r. wynika, że żadna z

osób, których prawa zostały wykreślone nie była uczestnikiem postępowania. Również

w postanowieniu Sądu Okręgowego z dnia 23 maja 2007 r. (w jego pierwotniej wersji)

nie wszystkie te osoby zostały wskazane jako uczestnicy postępowania. Nadto wskazał,

że śmierć wnioskodawcy lub innego uczestnika postępowania po złożeniu wniosku –

w myśl art. 6261 § 3 k.p.c. – nie stanowi przeszkody do dokonania wpisu i zwalania sąd

od obowiązku poszukiwania spadkobierców. Hipoteza tego przepisu nie dotyczy

natomiast sytuacji, w której – jak zarzucał skarżący – opisane w niej zdarzenia nastąpiły

przed złożeniem wniosku o dokonania wpisu. Sąd Najwyższy stwierdził nadto, iż Sąd

Okręgowy przyjmując, że taka sytuacja zaistniała w sprawie, postanowieniem z dnia

5 listopada 2007 r. wezwał do udziału w sprawie J. F., D. K. i K. T., jako następców

prawnych J. F. Nie wiadomo jednak, na jakiej podstawie Sąd ten ustalił, że J. F. zmarł

przed złożeniem wniosku o dokonanie wpisu oraz że jego spadkobiercami są

wymienione wyżej osoby. Zawarte w skardze kasacyjnej twierdzenie skarżącego, że J.

F. zmarł w maju 2006 r. nie stanowią dowodu na tę okoliczność, a ustalony przez Sąd

Okręgowy krąg spadkobierców J. F. jest wątpliwy. Zauważył, że zmarła również J. F., a

jej śmierć nastąpiła jeszcze przed wydaniem przez Sąd Rejonowy w W. postanowienia

w sprawie I Ns (…).

Sąd Najwyższy nie podzielił natomiast zarzutu naruszenia art. 6268 § 2 k.p.c.

gdyż - jak stwierdził - Sąd Okręgowy trafnie uznał, że stanowiące podstawę

wpisu prawomocne

postanowienia

sądu

nie

podlegają

kontroli

sądu

wieczystoksięgowego, co wynika z art. 365 k.p.c. Zaakceptował pogląd tego Sądu, że

dla oceny zasadności zaskarżonego wpisu nie ma znaczenia okoliczność, iż A. i A. W.

nie żyli w chwili wydania postanowienia z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt I Ns (…) [I

Ns (…)], ma ono bowiem charakter deklaratoryjny i stwierdza stan prawny z dnia 4

listopada 1971 r.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy w K. zaskarżonym obecnie

postanowieniem z dnia 7 maja 2009 r.:

1/

wezwał do udziału w sprawie następców prawnych po J. F. i M. F.: S. F., K. I., M.

G., S. T., K. S., J. D., E. W. oraz

2/

oddalił apelacje uczestników W. F. i A. C.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł W. F.. W skardze,

opartej na podstawie naruszenia przepisów postępowania skarżący zarzucił:

1/

naruszenie art. 363 § 1 i art. 365 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., w konsekwencji

którego Sąd oparł zaskarżone orzeczenie na nieprawomocnym postanowieniu;

2/

naruszenie art. 510 § 1 i 2 k.p.c. przez niedopuszczenie do udziału w sprawie

wezwanych uczestników, skutkujące nieważnością postępowania na podstawie

art. 379 pkt 5 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., a nadto wezwanie do udziału w sprawie

osoby nieżyjącej.

W jej wnioskach domagał się skarżący uchylenia postanowień obu Sądów

i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu lub uchylenia

zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi

Okręgowemu.

Sad Najwyższy zważył, co następuje:

Niewzięcie

w postępowaniu

przez

zainteresowanego

nieprocesowym

nie

udziału

powoduje

w

sprawie

rozpoznawanej

nieważności

postępowania

(uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 20 kwietnia 2010 r., III CZP 112/09, OSNC

2010, nr 7-8, poz. 98). Osoba taka nie jest uczestnikiem postępowania, a wobec

nieuzyskania przez nią statusu strony nie ma do niej zastosowania art. 379 pkt 5 k.p.c.

Jeżeli prawomocne postanowienie co do istoty sprawy wydane w postępowaniu

toczącym się bez jej udziału narusza jej prawa może ona żądać wznowienia

postępowania na podstawie art. 524 § 2 k.p.c. Przepis ten nie ma jednak zastosowania

w postępowaniu wieczystoksięgowym (art. 6263 k.p.c.). Zainteresowany który nie był

uczestnikiem tego postępowania może natomiast, jeżeli są ku temu przesłanki

merytoryczne, wystąpić z powództwem o uzgodnienie stanu prawnego wynikającego z

wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Według twierdzeń skarżącego uczestnikami niniejszego postępowania nie byli,

chociaż powinni być, następcy prawni S. F., który zmarł dnia 23 marca 2008 r. Sytuacja

ta nie odpowiada hipotezie normy zawartej w art. 6261 § 3 k.p.c. Śmierć S. F. nastąpiła

wprawdzie już po złożeniu wniosku, lecz wcześniej nie został on wezwany do udziału w

sprawie i nie uzyskał statusu uczestnika postępowania. Zarówno więc do ochrony jego

praw jak i praw jego następców prawnych nie będzie więc mieć zastosowania art. 379

pkt 5 k.p.c.

Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia

21 maja 2002 r., III CKN 948/00 (OSNC 2003, nr 5, poz. 68) wstąpienie

zainteresowanego do udziału w sprawie dopiero w postępowaniu apelacyjnym

powodujące – w okolicznościach danej sprawy – pozbawienie go prawa do

merytorycznego rozpoznania sprawy co najmniej w dwóch instancjach sądowych

i prawa do zaskarżenia (przy uwzględnieniu elementu gravamen) orzeczenia, może

prowadzić do naruszenia jego praw określonych w art. 78 i 176 Konstytucji,

co skutkować powinno uchyleniem przez sąd drugiej instancji postanowienia sądu

pierwszej instancji i przekazaniem sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania,

celem zapewnienia temu uczestnikowi wpływu na przebieg postępowania.

Zarzut pozbawienia uczestnika postępowania możności działania na skutek

naruszenia

przepisów

prawa,

obejmujący

zarówno

przypadki

całkowitego

jak

i częściowego pozbawienia możności obrony jego praw, może jednak zgłosić jedynie

uczestnik, którego prawa zostały w ten sposób naruszone. Na naruszenie jego prawa do

obrony, jako przyczynę nieważności postępowania nie może natomiast powoływać się

inny uczestnik postępowania (tak również SN w wyrokach z dnia 17 marca 1999 r., II

CKN 209/98, nie publ. i z dnia 7 kwietnia 2004 r., IV CK 661/03, IC 2004, nr 11, s. 46)

nie legitymujący się w tym zakresie interesem prawnym, stanowiącym w postępowaniu

nieprocesowym przesłankę zasadności zaskarżenia orzeczenia (orzeczenie SN z dnia

16 grudnia 1971 r., III CZP 79/71, OSNC, 1972, nr 6, poz. 101). Niedochowanie przez

sąd ustanowionych przez ustawę wymagań chroniących prawo do obrony swoich praw

przez uczestnika postępowania, który nie zaskarżył orzeczenia uznając, że dostatecznie

realizują one jego interes prawny, nie może być wykorzystywane jako podstawa jego

zaskarżenia przez innego uczestnika, dla którego orzeczenie to okazało się

niekorzystne.

Jako niedopuszczalny w świetle art. 39813 § 2 k.p.c. przedstawia się, odwołujący

się do nowych faktów i dowodów, zarzut oparcia zaskarżonego orzeczenia na

nieprawomocnym postanowieniu.

Z tych względów, na podstawie art. 39814 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.