Supreme Court dismisses appeal on acquisition by prescription due to non-attendance of heirs in non-procedural proceedings.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by M. G. against the District Court's decision denying acquisition by prescription. The lower court correctly applied the rule of necessary co-participation in non-procedural proceedings, noting that all legal successors, including the child J. J., were represented by the final inheritance ruling. The Supreme Court rejected the claim that the absence of J. J. invalidated the proceedings, citing a binding precedent establishing that non-attendance does not cause invalidity in such cases.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 510 § 2 k.p.c.; Art. 39817 § 2 k.p.c.; Art. 3983 § 3 k.p.c.; Non-attendance of interested parties in non-procedural proceedings does not render the proceedings void; Cassation complaints regarding factual findings or evidence assessment are inadmissible.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CSK 288/08
POSTANOWIENIE
Dnia 23 września 2010 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Dariusz Dończyk
SSN Wojciech Katner
w sprawie z wniosku R. C.
przy uczestnictwie M. G., i in.
o zasiedzenie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 23 września 2010 r.,
skargi kasacyjnej uczestniczki M. G.
od postanowienia Sądu Okręgowego
z dnia 9 stycznia 2008 r.,
oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2006 r. Sąd Rejonowy stwierdził, że J. i
B. małżonkowie B. nabyli z dniem 1 stycznia 1985 r. przez zasiedzenie na zasadzie
małżeńskiej wspólności ustawowej współwłasność nieruchomości położonej w K.
przy ul. B., stanowiącej działki nr 275/4 i 275/5 o łącznej powierzchni 0,0332 ha.
Ustalił, że sporne działki stanowiły część gospodarstwa rolnego należącego do W.
i A. małżonków G., którzy w 1946 r. nieformalną umową darowali je (przekazali)
synowi J. G. W połowie lat 50. między J. G. a wnioskodawcami doszło do
nieformalnej umowy zamiany, na mocy której wnioskodawcy objęli w posiadanie
działkę oznaczoną później jako działka nr 1114 wraz z pasem gruntu oznaczonym
obecnie jako działki nr 275/4 i 275/5; od tego czasu działki te pozostawały w ich
wyłącznym, samoistnym posiadaniu w złej wierze.
Apelacja M. G. została postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 9 stycznia
2008 r. oddalona. Zdaniem Sądu drugiej instancji, dokonane przez Sąd Rejonowy
ustalenia są prawidłowe, podobnie jak wysnute z nich wnioski prawne, co nakazuje
uznać zaskarżone orzeczenie za prawidłowe.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd Okręgowy odniósł się także do licznych
dowodów przedstawionych przez uczestniczkę w apelacji i po jej wniesieniu, jak też
rozważał zarzut nieuczestniczenia w postępowaniu J. J. (jego następców), syna J.
G. Sąd stwierdził, że w postępowaniu nieprocesowym obowiązuje
zasada
koniecznego współuczestnictwa podmiotów zainteresowanych, tj. wszystkich osób,
których praw dotyczy wynik postępowania (art. 510 § 2 k.p.c.). W związku z tym
postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości powinno się toczyć z
udziałem dotychczasowego właściciela nieruchomości lub jego następców
prawnych. W ocenie Sądu Okręgowego, w sprawie uczestniczyli wszyscy
zainteresowani, a w szczególności wszyscy następcy J. G., nabywcy spadku po
nim na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 26
lutego 1979 r., wpisani następnie do księgi wieczystej jako współwłaściciele
przedmiotowej nieruchomości. Sąd Okręgowy nie odniósł się natomiast do zarzutu,
że oprócz dzieci pochodzących z małżeństwa, uwzględnionych w postanowieniu
o stwierdzeniu nabycia spadku, J. G. miał jeszcze dziecko pozamałżeńskie, syna
J. J.; jego ojcostwo zostało ustalone wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 21 marca
2007 r.
W skardze kasacyjnej uczestniczki M. G. podniesiono zarzut nieważności
postępowania wypływający z nieuczestniczenia w sprawie następców (spadkobierców) J. J., współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, a także zarzut
naruszenia art. 328 § 2 w związku z art. 233 § 1 i art. 391 k.p.c. Skarżąca wniosła o
uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania.
Rozpoznając skargę kasacyjną, Sąd Najwyższy rozważał przede wszystkim
nieważności
zarzut
postępowania,
upatrywanej
przez
skarżącą
w nieuczestniczeniu w postępowaniu następców prawnych J. J. Powziął w związku
z tym – mając także na względzie występujące w judykaturze rozbieżności –
poważne
wątpliwości prawne,
które
przedstawił do
rozstrzygnięcia
przez
powiększony skład Sądu Najwyższego, formułując pytanie, czy niewezwanie
właściciela (współwłaściciela) nieruchomości do udziału w sprawie o stwierdzenie
zasiedzenia powoduje nieważność postępowania.
W uchwale z dnia 20 kwietnia 2010 r., III CZP 112/09, mającej moc zasady
prawnej, Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów stwierdził, że niewzięcie przez
zainteresowanego
udziału
w
sprawie
rozpoznawanej
w
postępowaniu
nieprocesowym nie powoduje nieważności postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 39817 § 2 k.p.c., uchwała składu powiększonego, wydana po
rozstrzygnięciu zagadnienia prawnego przedstawionego przez skład zwykły
rozpoznający skargę kasacyjną, jest w danej sprawie wiążąca. W rozpatrywanym
wypadku związanie Sądu Najwyższego wynika także z art. 61 i 62 ustawy z dnia
23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.), gdyż
skład powiększony nadał podjętej uchwale moc zasady prawnej. W tej sytuacji
postawiony w skardze kasacyjnej zarzut nieważności postępowania, mającej
wynikać – zdaniem skarżącej – z nieuczestniczenia w sprawie następców
(spadkobierców) J. J., należy uznać za oczywiście bezzasadny.
Stosownie
do
zasad
ustrojowych
normujących
porządek
władzy
sądowniczej, kształtowanych przez Konstytucję i ustawy dotyczące procedur
sądowych, podstawową funkcją jurysdykcyjną Sądu Najwyższego jest nadzór nad
działalnością sądów przez zapewnienie zgodności z prawem i jednolitości orzeczeń
sądów powszechnych i sądów wojskowych (art. 183 ust. 1 Konstytucji i art. 1 pkt 1
ustawy o Sądzie Najwyższym). W postępowaniu cywilnym nadzór ten polega
przede wszystkim na dokonywaniu oceny prawidłowości wykładni i stosowania
prawa przez sądy powszechne, natomiast ustalenia faktyczne stanowiące podłoże
rozpoznawanych spraw oraz poprzedzająca je ocena dowodów pozostaje domeną
sądów meriti. Z tego względu, zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c., podstawą skargi
kasacyjnej kierowanej do Sądu Najwyższego nie mogą być zarzuty dotyczące
ustalenia faktów lub oceny dowodów. W tej sytuacji skarga uczestniczki,
zawierająca krytykę oceny dowodów, jest warsztatowo wadliwa, a sformułowany
w niej zarzut obrazy art. 233 § 1 k.p.c. nie może być brany pod rozwagę.
Nie może być także uwzględniony zarzut naruszenia art. 328 § 2 w związku
z art. 391 § 1 k.p.c., gdyż w części, w której dotyczy oceny dowodów jest
niedopuszczalny,
a
w
pozostałym
zakresie
nie
zawiera
przekonywającej
argumentacji. Należy przypomnieć, że sąd rozpoznający sprawę na skutek apelacji
może ograniczyć motywy orzeczenia do powtórzenia (podzielenia) ustaleń sądu
pierwszej instancji i odwołać się do dokonanej przez ten sąd oceny dowodów;
konieczne jest wtedy ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów apelacji
i wyjaśnienie, dlaczego zarzuty te zostały uznane za bezzasadne (por. np.
uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1998 r., III CKN
792/98, OSNC 1999, nr 4, poz. 83). Uzasadnienie Sądu Okręgowego spełnia te
wymagania; jest dostatecznie szczegółowe i przekonywające, zatem zawarte w
skardze kasacyjnej zarzuty wytykające uchybienia uzasadnienia nie mogą być
uznane za trafne, zwłaszcza że także w tym zakresie zostały w istocie skierowane
głównie przeciwko dokonanej przez Sąd drugiej instancji ocenie dowodów.
Z tych względów Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną (art. 39814 k.p.c.).