Supreme Court allows insurance fund recovery from uninsured vehicle owner via general tort law.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the defendant's cassation appeal and upheld the lower court's order for the insurance fund to recover 170,000 PLN from the vehicle owner. The defendant argued that a specific statute barred such recovery, but the court found this interpretation absurd because the statute failed to identify the specific driver or owner liable. Consequently, the court ruled that the general tort provision allowing recovery from the uninsured owner remained valid and applicable.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 110 ust. 1 u.u.o.; Art. 518 § 1 pkt 1 k.c.: When a specific regulation fails to identify the liable party, the general tort provision permitting recovery from the uninsured owner remains valid and applicable.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CSK 248/12
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 kwietnia 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Irena Gromska-Szuster
SSN Anna Kozłowska
w sprawie z powództwa Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego
w Warszawie
przeciwko R.K.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 18 kwietnia 2013 r.,
skargi kasacyjnej pozwanego
od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 9 marca 2012 r.,
oddala skargę kasacyjną; zasądza od pozwanego na rzecz
strony powodowej kwotę 1.800 zł (jeden tysiąc osiemset)
tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 9 marca 2012 r. zmienił wyrok Sądu
Okręgowego w K. z dnia 22 listopada 2011 r. i zasądził od posiadacza pojazdu,
pozwanego R. K., na rzecz powoda Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego
kwotę
170 000
zł z odsetkami tytułem zwrotu
odszkodowania
(ściślej:
równowartości odszkodowania) wypłaconego członkom rodzin osób, które poniosły
śmierć w związku z ruchem tego pojazdu.
Sąd ustalił, że w dniu 18 listopada 2008 r. brat pozwanego M. K. kierując
samochodem marki BMW spowodował wypadek w następstwie którego poniósł
śmierć. Zginęli także pasażerowie A. N. i J. Z. Posiadaczem (właścicielem) tego
samochodu był pozwany, który nie dopełnił obowiązku zawarcia umowy
ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej, za szkody powstałe w związku z
ruchem tego pojazdu (dalej: ubezpieczenia komunikacyjnego). Odszkodowania
członkom rodzin zmarłych pasażerów wypłacił powód w kwocie 170000 zł.
Na gruncie tych ustaleń Sąd wyraził pogląd, że powód na podstawie art. 518
§ 1 pkt 1 k.c. może żądać skutecznie od pozwanego zwrotu wypłaconego
odszkodowania.
Skarga kasacyjna pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego - oparta na
podstawie pierwszej z art. 3983 k.p.c. - zawiera zarzut naruszenia art. 110 ust. 1
w poprzednim brzmieniu ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach
obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze
Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (jedn. tekst: Dz. U. 2013, 392; dalej: „ustawa
o ubezpieczeniach obowiązkowych”, „u.u.o.") oraz art. 518 § 1 pkt 1 k.c., i zmierza
do uchylenia tego wyroku oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Istota
zarzutów
skargi
kasacyjnej
sprowadza
się
do
twierdzenia,
że niepodobna by podstawę regresu stanowił art. 518 § 1 pkt 1 k.c. w sytuacji,
gdy jego zastosowanie wyłączał przepis szczególny, art. 110 ust. 1 u.u.o., który
określał ten regres w wyraźnie określonych wypadkach.
Godzi się zauważyć, że art. 110 ust. 1 u.u.o. w brzmieniu obowiązującym od
dnia 1 stycznia 2006 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1396) stanowił, że z chwilą
wypłaty
przez
Ubezpieczeniowy
Fundusz
Gwarancyjny
odszkodowania,
w przypadkach określonych w art. 98 ust. 1 pkt 2 u.u.o., sprawca szkody i osoba,
która nie dopełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego,
o którym mowa w art. 4 pkt 1 i 2 u.u.o., byli obowiązani do zwrotu Funduszowi
spełnionego świadczenia. Zgodnie z art. 98 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.u.o. w ówczesnym
brzmieniu, do zadań Funduszu należało zaspokajanie roszczeń z tytułu
ubezpieczeń obowiązkowych, o których mowa w art. 4 pkt 1 i 2 u.u.o., w granicach
określonych na podstawie przepisów rozdziałów 2 i 3 u.u.o., za szkody powstałe na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w mieniu i na osobie, gdy posiadacz
zidentyfikowanego
pojazdu
mechanicznego,
którego
ruchem
szkodę
tę
wyrządzono, nie był ubezpieczony obowiązkowym ubezpieczeniem OC posiadaczy
pojazdów mechanicznych. Artykuł 98 ust. 1 otrzymał nowe (obecne) brzmienie na
podstawie art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy
o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym
i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz ustawy o działalności
ubezpieczeniowej (Dz. U. Nr 102, poz. 691) na skutek m.in. tego, że dawny pkt 2 lit.
a) został oznaczony jako pkt 3 lit. a). Nie zmieniono natomiast art. 110 ust. 1 u.u.o.,
który nadal zawierał brzmienie obowiązujące od dnia 1 stycznia 2006 r.
Było to oczywiste przeoczenie ustawodawcy (naprawione później przez ustawę
z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych,
Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli
Komunikacyjnych oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2011 r. Nr 205,
poz. 1210, która weszła w życie dnia 11 lutego 2012 r.), jeśli się zważy, że według
obecnego brzmienia art. 98 ust. 1 pkt. 2 do zadań Funduszu należy zaspokajanie
roszczeń z tytułu ubezpieczeń obowiązkowych, o których mowa w art. 4 pkt 1 i 2
u.u.o., w granicach określonych na podstawie przepisów rozdziałów 2 i 3 u.u.o.,
za szkody powstałe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w mieniu, w przypadku
szkody, w której równocześnie u któregokolwiek uczestnika zdarzenia nastąpiła
śmierć, naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia, trwający dłużej
niż 14 dni, a szkoda została wyrządzona w okolicznościach uzasadniających
odpowiedzialność cywilną posiadacza pojazdu mechanicznego lub kierującego
pojazdem mechanicznym, a, co wymaga podkreślenia, nie ustalono ich tożsamości.
Wykładnia literalna art. 110 ust. 1 u.u.o., w brzmieniu sprzed jego zmiany ustawą
z dnia 19 sierpnia 2011 r. w powiązaniu z art. 98 ust. 1 pkt. 2 u.u.o. prowadzi do
rozstrzygnięcia rażąco nieracjonalnego, wręcz absurdalnego, skoro wymienieni
w pierwszym z tych przepisów sprawca szkody lub (i) osoba, która nie dopełniła
zawarcia umowy ubezpieczenia to z reguły wymienieni w drugim z nich kierujący
pojazdem mechanicznym lub (i) jego posiadacz, których tożsamości nie ustalono,
zobowiązani - na podstawie prawa - do odszkodowania za wyrządzoną w związku
z ruchem tego pojazdu szkodę. Niepodobna zaś dochodzić regresu od podmiotów
których tożsamości nie ustalono.
W takiej sytuacji trudno uznać art. 110 ust. 1 u.u.o w brzmieniu sprzed jego
zmiany ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. za przepis, który całościowo uregulował
roszczenie regresowe Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego o zwrot
wypłaconego odszkodowania. W szczególności, by, jak w sprawie, wyłączał
roszczenie regresowe do posiadacza pojazdu mechanicznego, który nie dopełnił
obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, za szkody
powstałe w związku z ruchem tego pojazdu o zwrot odszkodowania wypłaconego
na podstawie art. 98 ust. 1 pkt 3 u.u.o. Zasadnie przeto, wbrew odmiennemu
poglądowi skarżącego, Sąd Apelacyjny do oceny tego roszczenia zastosował
konstrukcję długu formalnie własnego, ale materialnie cudzego i wywiódł, że jego
podstawę stanowi art. 518 § 1 pkt. 1 k.c., powołując przy tym motywy Sądu
Najwyższego zawarte w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 19 października
1995 r. III CZP 98/95 (OSNC 1995, nr 12, poz. 169).
Z tych przyczyn orzeczono, jak w wyroku.
jw