Supreme Court dismisses appeal on procedural grounds regarding ineffective contract termination timing.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by the defendant against the appellate court's decision in a factoring dispute. The defendant argued that the contract termination was ineffective, but the court found the procedural grounds for the appeal were unfounded. The court ruled that the lower courts correctly assessed the termination within the context of the defendant's claims rather than the plaintiff's preclusive arguments.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 495 § 3 k.p.c.; Art. 479 § 1 k.p.c.; Art. 381 § 1 k.p.c.: The failure to raise a procedural objection within the statutory deadline does not constitute a violation of the law if the court's assessment was based on the opposing party's claims rather than a preclusive argument from the appellant.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CSK 243/06
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 lutego 2007 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Barbara Myszka (przewodniczący)
SSN Dariusz Zawistowski
SSN Henryk Pietrzkowski (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa "P. F." sp. z o.o. w L.
przeciwko "A. – T. A. i Spółka" sp. j. w P.
o zapłatę,
po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lutego 2007 r.,
skargi kasacyjnej strony pozwanej
od wyroku Sądu Apelacyjnego […]
z dnia 22 marca 2006 r.,
oddala skargę kasacyjną i zasądza od strony pozwanej na
rzecz strony powodowej kwotę 3.600 ( trzy tysiące sześćset) zł
tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Powodowa Spółka „P. F.”, jako faktor żądała od strony pozwanej „A. T. A. i
Spółka” zapłaty kwoty 410.597,41 zł z odsetkami, stanowiącej wierzytelność
nabytą od nieuczestniczącego w procesie faktoranta – P. K. D. spółki z o.o. (dalej
jako „spółka PKD”).
Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 4 lipca 2005 r. uchylił wydany
w postępowaniu nakazowym nakaz zapłaty i powództwo oddalił. Sąd Apelacyjny
wyrokiem z dnia 22 marca 2006 r. zmienił wyrok Sądu Okręgowego i utrzymał w
mocy nakaz zapłaty.
Według dokonanych w sprawie ustaleń, stronę powodową łączyła umowa
faktoringu, na podstawie której jako faktor nabyła od wskazanego wyżej faktoranta
wierzytelność pieniężną wynikającą z zawartej przez faktoranta ze stroną pozwaną
umowy sprzedaży papierosów „Marlboro LM”. Strona pozwana jako kupujący
potwierdziła – na doręczonych jej dokumentach (fakturach), zawierających
zawiadomienie
o
przelewie
wierzytelności,
stanowiącej
cenę
zakupionych
papierosów i wskazujących stronę powodową jako wierzyciela – istnienie tej
wierzytelności. W dokumentach tych zawarta została klauzula, że umowa
factoringowa nie uchyla odpowiedzialności sprzedawcy (spółki „PKD”) z tytułu
rękojmi i gwarancji. Przy sprawdzaniu zakupionych papierosów okazało się, że
połowę
dostawy
stanowiły
niezamówione
papierosy
„Marlboro”,
zamiast
zamówionych i charakteryzujących się dużym popytem papierosy „Marlboro LM”.
Wobec tego, że wymiana towaru na asortyment zgodny z zamówieniem mogła
nastąpić dopiero w terminie 3 dni, strona pozwana w uzgodnieniu ze sprzedawcą
zwróciła dostarczony towar. Spółka „PKD” (sprzedawca - faktorant) potwierdziła
przyjęcie zwróconego towaru, wystawiając faktury korygujące. Nie poinformowała
jednak strony powodowej (faktora) o tym zdarzeniu. Wobec tego, że strona
powodowa na podstawie umowy faktoringu stała się wierzycielem należności
z tytułu ceny zakupionych papierosów, wystąpiła przeciwko stronie pozwanej
o zapłatę spornej kwoty.
Sąd Apelacyjny – odmiennie niż Sąd Okręgowy – uznał, że dostarczenie
papierosów w liczbie mniejszej niż zamówione, nie może być kwalifikowane jako
nabycie rzeczy dotkniętej wadami fizycznymi, lecz jako wypadek świadczenia
częściowego, bądź opóźnienia lub zwłoki w wykonaniu reszty świadczenia. Według
tego Sądu stronie pozwanej przysługiwało uprawnienie do zwrotu towaru
niezakupionego oraz roszczenie z tytułu nienależytego wykonania umowy
sprzedaży. Nie przysługiwało zaś prawo do – jak twierdziła strona pozwana –
odstąpienia od umowy. Sąd Apelacyjny podkreślił, że późniejsze czynności
dokonane przez stronę pozwaną ze spółką „PKD”, doprowadzające do rozwiązania
umowy i zwrotu towaru są bezskuteczne wobec strony powodowej jako faktora.
Strona pozwana nie przedstawiła zarzutów, które
w świetle art. 513 k.c.
zwalniałyby ją od spełnienia świadczenia wobec strony powodowej.
Skarga kasacyjna strony pozwanej oparta została na podstawie naruszenia
przepisów prawa procesowego – art. 495 § 3 k.p.c. w zw. z art. 47912 § 1 k.p.c.
i art. 381 § 1 k.p.c. przez rozpoznanie zarzutu nieskutecznego odstąpienia przez
stronę pozwaną od umowy sprzedaży oraz zarzutu niewystąpienia wady fizycznej
rzeczy sprzedanej w sytuacji, gdy zarzuty te z naruszeniem zasad prekluzji
dowodowej nie zostały zgłoszone przez stronę powodową w odpowiedzi na zarzuty
od nakazu zapłaty. W ramach podstawy naruszenia prawa materialnego skarżąca
zarzuciła naruszenie art. 491 § 2 k.c. - przez jego niezastosowanie, podczas gdy
z ustalonego stanu faktycznego wynika, że strona pozwana odstąpiła od umowy
sprzedaży z powodu niezgodności świadczenia sprzedawcy z zamówieniem strony
pozwanej i niemożności dostarczenia w krótkim czasie towaru zamówionego, co
powinno prowadzić do uznania, że podstawą prawną oświadczenia o odstąpieniu
od umowy była zwłoka sprzedawcy; art. 513 § 1 k.c. w zw. z art. 560 § 1 k.c. –
przez jego błędną wykładnię, polegającą na wyłączeniu możliwości powołania się
pozwanej na odstąpienie od umowy sprzedaży; art. 556 § 1 k.c. przez jego błędną
wykładnię, polegającą na nietrafnym zakwalifikowaniu wadliwości sprzedanego
towaru jako tzw. braku ilościowego, który nie jest wadą fizyczną w rozumieniu art.
556 § 1 k.c., zamiast uznania, że dostarczenie w części papierosów o zmniejszonej
atrakcyjności
w stosunku
do
zamówionych,
stanowi
wadę
zmniejszającą
użyteczność rzeczy ze względu na ich wiadome sprzedawcy przeznaczenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Podstawę naruszenia przepisów prawa procesowego należało ocenić jako
nieusprawiedliwioną. Skoro w następstwie wniesionych przez stronę pozwaną
zarzutów od nakazu zapłaty badana była kwestia skuteczności odstąpienia strony
pozwanej od umowy sprzedaży, to okoliczność, że strona powodowa podnosiła
z kolei - po terminie wskazanym w art. 495 § 3 k.p.c. - zarzut nieskuteczności tego
odstąpienia, a kwestia ta była przedmiotem rozważań Sądu Apelacyjnego, nie
może oznaczać, że naruszone zostały przepisy art. 495 § 3 k.p.c. w zw. z art.
47912 § 1 k.p.c. i art. 381 § 1 k.p.c. Weryfikacja twierdzenia strony pozwanej, że
odstąpiła od umowy sprzedaży nie musi prowadzić do oceny, że było ono
skuteczne, lecz także do stwierdzenia, że było bezskuteczne. Przyjąć należało, że
w omawianym zakresie Sądy obu instancji dokonywały ocen nie w następstwie
sprekludowanego
zarzutu
strony
powodowej,
lecz
w
ramach
zarzutów
podniesionych przez stronę pozwaną.
Należy zauważyć, że twierdzenie strony skarżącej, że złożyła oświadczenie
o odstąpieniu od umowy sprzedaży nie znajduje żadnego potwierdzenia
w ustaleniach, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia kwestionowanego skargą
kasacyjną. Z ustaleń tych, którymi Sąd Najwyższy jest związany, wynika, że umowa
sprzedaży papierosów rozwiązana została za zgodą obu stron tej umowy (art. 77
§ 2 k.c.). Zasadnie zatem Sąd Apelacyjny– podzielając stanowisko wyrażone
w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2000 r., II CKN 287/00, OSP 2005,
nr 7-8, poz. 96) - uznał, że czynność prawna w postaci rozwiązania umowy
sprzedaży jest bezskuteczna dla bytu wierzytelności przysługującej stronie
powodowej. Po dokonanym bowiem przelewie cedent (sprzedawca papierosów) nie
ma, co przyznał skarżący w skardze kasacyjnej, uprawnienia do ponownego
rozporządzenia powstałą i przelaną wierzytelnością. Pogląd ten, wyrażony
w sprawie, w której nastąpiło rozwiązanie umowy leasingu, znajduje zastosowanie
także w przypadku rozwiązania umowy faktoringu, czemu dał wyraz Sąd Najwyższy
w wyroku z dnia 15 kwietnia 2005 r., I CK 669/04 (niepublikowany), stwierdzając, że
umowne rozwiązanie umowy sprzedaży po dokonaniu cesji wierzytelności o zapłatę
ceny na rzecz cesjonariusza (faktora) nie ma skutków wobec tego faktora.
Prowadzące do sformułowania zarzutów naruszenia art. 491 § 2 k.c. oraz
art. 513 § 1 w zw. z art. 560 § 1, a także art. 556 § 1 k.c., obszerne rozważania
autora skargi kasacyjnej, oparte na poglądzie, że skutku takiego nie wywołuje
czynność prawna w postaci odstąpienia strony pozwanej od umowy sprzedaży,
uznać należało za bezprzedmiotowe. Ich podstawą jest bowiem – nie znajdujące
oparcia w ustalonym stanie faktycznym sprawy – założenie że strona pozwana
odstąpiła od umowy sprzedaży papierosów.
Z
przytoczonych
względów
skargę
kasacyjną,
jako
pozbawioną
uzasadnionych podstaw, należało oddalić (art. 398 14 k.p.c.). O kosztach
postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 2 w zw.
z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.
db