Supreme Court dismisses appeal for lack of legal issue regarding subjective knowledge under Civil Code Art. 411.1.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland dismissed the appellant's cassation appeal without examining the merits of the case. The appellant argued that Article 411(1) of the Civil Code has a semi-imperative character and requires subjective interpretation of knowledge, but failed to provide sufficient legal reasoning or demonstrate conflicting judicial interpretations. The court determined that the appellant did not meet the statutory requirements for admitting a cassation appeal under Article 3989 of the Code of Civil Procedure.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3989 § 1 k.p.c.; Art. 411 pkt 1 k.c.: A cassation appeal is inadmissible if the appellant fails to demonstrate a significant legal issue, lack of consensus in judicial practice, or serious interpretative doubts regarding the cited statutory provisions.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CSK 224/19 POSTANOWIENIE Dnia 24 stycznia 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk w sprawie z powództwa B. sp. z o.o. w W.przeciwko D. M.o zapłatę,na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 stycznia 2020 r.,na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Okręgowego w K.z dnia 8 marca 2019 r., sygn. akt II Ca […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów.
W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca B. Sp. z o.o. w W., wskazała na istotne zagadnienie prawne, związane z koniecznością rozstrzygnięcia, czy art. 411 pkt 1 k.c. ma w jakimkolwiek zakresie semiimperatywny charakter, oraz czy „(…) przesłankę wiedzy z art. 411 pkt 1 k.c. należy zawsze interpretować subiektywnie w odniesieniu do sytuacji faktycznej?”.
Powołanie się w skardze kasacyjnej na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania określonego problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on istotne znaczenie dla rozwoju prawa lub precedensowy charakter. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych, powołanych we wniosku przepisów prawa, zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, tak, aby jego rozstrzygnięcie mogło uzyskać ogólniejsze znaczenie, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą. Konieczne jest przy tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen i możliwych wariantów interpretacyjnych (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, niepubl., z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13, niepubl., z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl., i z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, niepubl.).Zagadnienia przedstawione we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełniały przytoczonych wymagań.
W zakresie pierwszego z pytań we wniosku nie przedstawiono żadnego uzasadnienia, które odwoływałoby się do poglądów literatury, orzecznictwa lub jurydycznych argumentów sformułowanych przez skarżącego, z którego wynikałoby, w jaki sposób pojęcie norm semiimperatywnych, charakterystyczne dla dziedzin prawa chroniących stronę strukturalnie słabszą, takich jak prawo pracy lub prawo konsumenckie, miałoby odnosić się do ustawowych przesłanek wyłączających zwrot bezpodstawnego wzbogacenia w postaci nienależnego świadczenia (art. 411 k.c.).
Nie wskazano również, z jakich powodów - w ustalonym i wiążącym Sąd Najwyższy stanie faktycznym (art. 39813 § 2 k.p.c.) - kwestia ta miałaby mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Druga z przedstawionych wątpliwości dotyczyła problemu oceny wiedzy spełniającego świadczenie, że nie jest on zobowiązany do jego spełnienia w sytuacji określonej w art. 411 pkt 1 k.c. Została ona jednak sformułowana w sposób niezrozumiały, nie wiadomo bowiem, dlaczego specyfika polegająca na istnieniu powiązań gospodarczych między podmiotami, których dotyczy relacja nienależnego świadczenia, miałaby rzutować na konieczność „subiektywnej” interpretacji „przesłanki wiedzy” i na czym ta „subiektywna” interpretacja miałaby polegać.
Jest oczywiste, że przy badaniu, czy spełniający świadczenie wiedział, że nie jest do tego zobowiązany, sąd powinien uwzględnić ogół okoliczności sprawy, w tym ewentualne powiązania gospodarcze między spełniającym świadczenie, a beneficjentem. W judykaturze wskazuje się również, że z wiedzą o braku obowiązku spełnienia świadczenia nie można utożsamiać sytuacji, w której świadczący wprawdzie nie wie o braku podstawy do świadczenia, ale niewiedza ta jest zawiniona, w szczególności zaś spowodowana niedołożeniem przez świadczącego należytej staranności (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2013 r., I CSK 34/13, OSNC 2014, nr 9, poz. 90), jak i sytuacji, w której świadczący ma wątpliwości co do obowiązku świadczenia, nawet jeżeli są one poważne (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 1997 r., III CKN 236/97, OSNC 1998, nr 6, poz. 101 i z dnia 14 stycznia 2015 r., II CSK 248/14, OSNC - ZD 2016, nr A, poz. 18).Z dokonanych przez Sądy meriti ustaleń wynikało jednak, że powódka miała pozytywną wiedzę o tym, że nie jest zobowiązana do spełnienia świadczenia na rzecz pozwanego.
Jednocześnie, z podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku ani też z twierdzeń skargi kasacyjnej nie wynikało, by świadczenie zostało spełnione w istocie przez C. Sp. z o.o. Sp. k., jako stronę przyszłej umowy dotyczącej praw autorskich i na poczet tej umowy (condictio ob rem), a jedynie ze środków pieniężnych znajdujących się na rachunku bankowym B. Sp. z o.o., co jednak nie pozostawałoby bez wpływu na legitymację czynną w procesie o zwrot zapłaconej kwoty jako nienależnego świadczenia. Sąd Okręgowy uznał również, że in casu nie mogły znaleźć zastosowania przepisy art. 391-393 k.c., regulujące m.in. spełnienie świadczenia przez osobę trzecią.
Ocena tego stanowiska przez Sąd Najwyższy wymagałaby sformułowania w skardze kasacyjnej zarzutów odnoszących się do naruszenia tych przepisów, czego skarżąca nie uczyniła, pomijając je w podstawach skargi kasacyjnej. W tym stanie rzeczy należało uznać, że skarżąca nie wykazała, na czym polega istota przedstawianego przez nią problemu i z jakich powodów jego rozstrzygnięcie byłoby istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a zarazem przyczyniałoby się do realizacji publicznoprawnego celu skargi kasacyjnej; we wniosku nie odniesiono się również do szerokiego dorobku orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego oceny wiedzy świadczącego o braku obowiązku spełnienia świadczenia jako przesłanki wyłączającej zasadność żądania zwrotu nienależnego świadczenia w rozumieniu art. 411 pkt 1 k.c. Konsekwentnie, skarżąca nie wykazała także przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. W szczególności we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie podjęto próby uzasadnienia, że art. 411 pkt 1 k.c. jest - w istotnym dla skargi kontekście - przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej; nie wykazano również, by - z uwzględnieniem dorobku orzecznictwa i piśmiennictwa - przepis ten stwarzał istotne wątpliwości interpretacyjne w rozważanym w skardze kasacyjnej zakresie (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02, niepubl., z dnia 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14, niepubl., i z dnia 14 maja 2018 r., II CSK 6/18, niepubl.).Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. jw[aw]