Supreme Court allows claim for damages based on retroactive statute, rejecting current value for past administrative errors.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland quashed the appellate court's decision and remanded the case for a new trial. The lower court had awarded damages based on the current market value of a property sold decades ago due to an administrative error. The Supreme Court held that the claimant did not lose ownership and thus suffered no loss in that regard, limiting damages to the actual monetary value paid by the claimant. The court applied a retroactive statute to establish that the limitation period for such claims begins only when the administrative decision declaring the error becomes final.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 160 § 1, 2, 3 and 6 of the Code of Civil Procedure; Art. 5 of the Act amending the Code of Civil Procedure: The limitation period for damages claims arising from final administrative decisions issued before the amendment's entry into force begins to run only from the date the decision declaring the error becomes final, ensuring the claimant is not deprived of the right to compensation for the value actually paid.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CSK 192/10
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 kwietnia 2011 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Katarzyna Tyczka-Rote
SSN Kazimierz Zawada
w sprawie z powództwa M. Ł.
przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie M.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 15 kwietnia 2011 r.,
skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 25 lutego 2010 r.,
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi
Apelacyjnemu
do
ponownego
rozpoznania
kosztach postępowania kasacyjnego.
i orzeczenia
o
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 25 lutego 2010 r. na skutek apelacji
powódki M. Ł. zmienił wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 25 lutego 2010 r. w
części oddalającej powództwo przeciwko Skarbowi Państwa – Wojewodzie M. w
ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 406370,00 zł z
odsetkami, a ponadto orzekł o kosztach postępowania. Rozstrzygnięcie to zostało
wydane przy następujących ustaleniach faktycznych i wyprowadzonych z nich
wnioskach.
Decyzją z dnia 4 grudnia 1980 r. Naczelnik Dzielnicy K. orzekł o przejęciu na
rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr 249/1,
objętej księgą wieczystą nr […], zabudowanej budynkiem mieszkalnym w K. przy ul.
M. 5. Decyzja ta stanowiła podstawę ujawnienia w księdze wieczystej własności na
rzecz Skarbu Państwa.
Decyzją z dnia 14 grudnia 1989 r. Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki
Gruntami Urzędu Dzielnicowego K. przeznaczył do sprzedaży na rzecz powódki
lokal mieszkalny nr 6 w budynku przy ul. M. 5 w K. za kwotę 2.060.214,00 zł, co
stanowiło 80% ustalonej ceny nieruchomości lokalowej, pod warunkiem przedpłaty
całej ceny sprzedaży na rachunek Urzędu Dzielnicowego K. Wydziału Gospodarki
Komunalnej. Powódka uiściła tę kwotę oraz wielokrotność opłaty rocznej z tytułu
użytkowania wieczystego udziału w nieruchomości. W dniu 18 września 1990 r.
Gmina K. sprzedała powódce lokal mieszkalny nr 6 w K. przy ul. M. 5 wraz z
udziałem we współwłasności kamienicy i użytkowaniu wieczystym gruntu.
Powyższe ujawniono w księdze wieczystej KW nr […].
Decyzją z dnia 21 września 1993 r. Samorządowe Kolegium w K. uznało za
nieważną decyzję z dnia 4 grudnia 1980 r. o przejęciu na własność Skarbu
Państwa nieruchomości zabudowanej budynkiem przy ul. M. 5.
Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 18 listopada 1997 r.
uzgodniono stan prawny ujawniony w księdze wieczystej Kw nr […] poprzez wpis w
macierzystej księdze wieczystej Kw. nr […] K. I. w miejsce Skarbu Państwa oraz
wykreślenie
wszystkich
wpisów
w
księgach
wieczystych
dotyczących
wyodrębnionych lokali i zamknięcie tych ksiąg, w tym księgi Kw. nr […]. Wyrok ten
utrzymany został w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 11 maja 2004 r.
W dniu 25 listopada 2009 r. powódka wniosła o stwierdzenie nieważności
decyzji z dnia 14 grudnia 1989 r. o sprzedaży lokalu mieszkalnego, na skutek
czego w dniu 9 lutego 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.
stwierdziło jej nieważność. Szkoda powódki wynikła z wydania decyzji z dnia
14 grudnia 1989 r., odpowiada równowartości 80% aktualnej wartości rynkowej
lokalu określonego w tej decyzji, którego powódka de facto nigdy nie nabyła.
Skarga kasacyjna Skarbu Państwa - Wojewody M. od wyroku Sądu
Apelacyjnego - oparta na podstawie pierwszej z art. 3983 k.p.c. - zawiera zarzut
naruszenia art. 442 § 1, 361 § 2, 363, 481 k.c., i zmierza do uchylenia tego wyroku
oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Błędny jest pogląd, który legł u podłoża zarzutu przedawnienia roszczenia
powódki, że jeżeli wydanie decyzji stwierdzającej nieważność bądź niezgodność
z prawem innej decyzji nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy z dnia
17.06.2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych ustaw (Dz. U. Nr
162, poz. 1692), to zgodnie z art. 5 tej ustawy, do zdarzeń i stanów prawnych
powstałych po tym dniu tj. od 1 września 2004 r. nie ma już zastosowania art.
160 k.p.a.
Zasadnicze problemy prawne dotyczące czasowego zasięgu zastosowania
w świetle art. 5 ustawy nowelizującej przepisów art. 160 k.p.a. zostały wyjaśnione
przez Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 31 marca
2011 r., sygn. akt III CZP 112/10 (Biul. SN 2011/3/12). Sąd Najwyższy zajął
stanowisko, zgodnie z którym do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej
ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 r., której
nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu,
ma zastosowanie art. 160 § 1, 2, 3 i 6 k.p.a. Wskazał, że w świetle art. 5 ustawy
nowelizującej znajduje zastosowanie art. 160 § 1, 2 i 3 k.p.a., a jego stosowanie bez
dotyczącego przedawnienia art. 160 § 6 k.p.a. byłoby nie do pogodzenia
z założeniami przyświecającymi ustanowieniu przewidzianej w tych przepisach
odpowiedzialności odszkodowawczej. Wobec możliwości domagania się na
podstawie art. 160 k.p.a., w związku z jego mocą wsteczną, odszkodowania także za
szkody wyrządzone decyzjami wydanymi przed kilkudziesięciu laty – jeżeli tylko ich
nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa stwierdzono po dniu 31 sierpnia
1980 r. (por. art. 156 § 2 k.p.a.) – przyjęcie, że przedawnienie roszczenia
o odszkodowanie rozpoczyna bieg od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja
stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo
decyzja, w której organ stwierdził, w myśl art. 158 § 2, że zaskarżona decyzja została
wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1, było jedynym odpowiednim
rozwiązaniem. Zastosowanie innego rozwiązania, spośród spotykanych sposobów
określenia początku biegu przedawnienia roszczenia, czyniłyby tę odpowiedzialność
iluzoryczną lub w najlepszym razie sprzyjało wikłaniu się stron w spory na tle
przedawnienia dochodzonego roszczenia. Nie można odpowiedzialnie zakładać
przekreślenia tego rozwiązania, w imię dostosowania prawa do wyższych
standardów konstytucyjnych, przez ustawę nowelizującą, w odniesieniu do roszczeń
o naprawienie szkód wyrządzonych wadliwymi decyzjami wydanymi przed wejściem
w życie ustawy nowelizującej, zwłaszcza przy uwzględnieniu rysujących się
problemów na tle przedawnienia roszczenia, którego podstawę stanowi art. 4171 § 2
k.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2009 r., III CZP 47/09
i dotyczące tych problemów wypowiedzi piśmiennictwa).
Rację natomiast ma skarżący, że nie jest prawidłowy pogląd przyjęty przez
Sąd Apelacyjny, iż wysokość szkody poniesionej przez powódkę na skutek decyzji
z dnia 14 grudnia 1989 r. o sprzedaży lokalu, której nieważność stwierdzono
w 2010 r., odpowiada aktualnej wartości tego lokalu (80%). Sąd Apelacyjny
pominął, że w wyniku tej decyzji powódka nie utraciła własności lokalu, a co za tym
idzie,
stan majątkowy powódki nie uległ uszczupleniu o jego wartość. Inaczej
mówiąc, powódka nie doznała szkody w postaci utraty własności lokalu.
Poniesiona przez powódkę szkoda od początku ma postać pieniężną i ogranicza
się do aktualnej wartości tego co świadczyła ona w wyniku decyzji z dnia
14 grudnia 1989 r. na poczet umowy sprzedaży. Zatem odszkodowanie należne
powódce powinno zostać ustalone poprzez urealnienie wartości jej świadczenia
pieniężnego.
Skoro Sąd Apelacyjny wyszedł z odmiennych założeń zaskarżony wyrok
nie mógł się ostać. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.
jz