Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CSK 192/10 Generato dall'IA

Supreme Court allows claim for damages based on retroactive statute, rejecting current value for past administrative errors.

Numero d'incarto III CSK 192/10
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court of Poland quashed the appellate court's decision and remanded the case for a new trial. The lower court had awarded damages based on the current market value of a property sold decades ago due to an administrative error. The Supreme Court held that the claimant did not lose ownership and thus suffered no loss in that regard, limiting damages to the actual monetary value paid by the claimant. The court applied a retroactive statute to establish that the limitation period for such claims begins only when the administrative decision declaring the error becomes final.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 160 § 1, 2, 3 and 6 of the Code of Civil Procedure; Art. 5 of the Act amending the Code of Civil Procedure: The limitation period for damages claims arising from final administrative decisions issued before the amendment's entry into force begins to run only from the date the decision declaring the error becomes final, ensuring the claimant is not deprived of the right to compensation for the value actually paid.

Parole chiave

Generato dall'IA
retroactive application of law administrative decision invalidity limitation period commencement damages calculation property ownership loss Code of Civil Procedure state compensation

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 160 § 1, 2, 3 and 6 of the Code of Civil Procedure
5 ustawy nowelizującej przepisów art. 160 k.p.a.
Art. 5 of the Act amending the Code of Civil Procedure
1692), to zgodnie z art. 5 tej ustawy, do zdarzeń i stanów prawnych
Art. 156 § 1 of the Code of Civil Procedure
nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a.
Art. 156 § 2 of the Code of Civil Procedure
nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a.
Art. 158 § 2 of the Code of Civil Procedure
decyzja, w której organ stwierdził, w myśl art. 158 § 2, że zaskarżona decyzja została
Art. 4171 § 2 of the Civil Code
problemów na tle przedawnienia roszczenia, którego podstawę stanowi art. 4171 § 2
art. 3983 k.p.c
Apelacyjnego - oparta na podstawie pierwszej z art. 3983 k.p.c.
art. 160 k.p
5 ustawy nowelizującej przepisów art. 160 k.p.a.
art. 156 § 1 k.p
nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a.
art. 160 § 6 k.p
dotyczącego przedawnienia art. 160 § 6 k.p.a.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CSK 192/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 kwietnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

SSN Kazimierz Zawada

w sprawie z powództwa M. Ł.

przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie M.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 15 kwietnia 2011 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 25 lutego 2010 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Apelacyjnemu

do

ponownego

rozpoznania

kosztach postępowania kasacyjnego.

i orzeczenia

o

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 25 lutego 2010 r. na skutek apelacji

powódki M. Ł. zmienił wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 25 lutego 2010 r. w

części oddalającej powództwo przeciwko Skarbowi Państwa – Wojewodzie M. w

ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 406370,00 zł z

odsetkami, a ponadto orzekł o kosztach postępowania. Rozstrzygnięcie to zostało

wydane przy następujących ustaleniach faktycznych i wyprowadzonych z nich

wnioskach.

Decyzją z dnia 4 grudnia 1980 r. Naczelnik Dzielnicy K. orzekł o przejęciu na

rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr 249/1,

objętej księgą wieczystą nr […], zabudowanej budynkiem mieszkalnym w K. przy ul.

M. 5. Decyzja ta stanowiła podstawę ujawnienia w księdze wieczystej własności na

rzecz Skarbu Państwa.

Decyzją z dnia 14 grudnia 1989 r. Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki

Gruntami Urzędu Dzielnicowego K. przeznaczył do sprzedaży na rzecz powódki

lokal mieszkalny nr 6 w budynku przy ul. M. 5 w K. za kwotę 2.060.214,00 zł, co

stanowiło 80% ustalonej ceny nieruchomości lokalowej, pod warunkiem przedpłaty

całej ceny sprzedaży na rachunek Urzędu Dzielnicowego K. Wydziału Gospodarki

Komunalnej. Powódka uiściła tę kwotę oraz wielokrotność opłaty rocznej z tytułu

użytkowania wieczystego udziału w nieruchomości. W dniu 18 września 1990 r.

Gmina K. sprzedała powódce lokal mieszkalny nr 6 w K. przy ul. M. 5 wraz z

udziałem we współwłasności kamienicy i użytkowaniu wieczystym gruntu.

Powyższe ujawniono w księdze wieczystej KW nr […].

Decyzją z dnia 21 września 1993 r. Samorządowe Kolegium w K. uznało za

nieważną decyzję z dnia 4 grudnia 1980 r. o przejęciu na własność Skarbu

Państwa nieruchomości zabudowanej budynkiem przy ul. M. 5.

Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 18 listopada 1997 r.

uzgodniono stan prawny ujawniony w księdze wieczystej Kw nr […] poprzez wpis w

macierzystej księdze wieczystej Kw. nr […] K. I. w miejsce Skarbu Państwa oraz

wykreślenie

wszystkich

wpisów

w

księgach

wieczystych

dotyczących

wyodrębnionych lokali i zamknięcie tych ksiąg, w tym księgi Kw. nr […]. Wyrok ten

utrzymany został w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 11 maja 2004 r.

W dniu 25 listopada 2009 r. powódka wniosła o stwierdzenie nieważności

decyzji z dnia 14 grudnia 1989 r. o sprzedaży lokalu mieszkalnego, na skutek

czego w dniu 9 lutego 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.

stwierdziło jej nieważność. Szkoda powódki wynikła z wydania decyzji z dnia

14 grudnia 1989 r., odpowiada równowartości 80% aktualnej wartości rynkowej

lokalu określonego w tej decyzji, którego powódka de facto nigdy nie nabyła.

Skarga kasacyjna Skarbu Państwa - Wojewody M. od wyroku Sądu

Apelacyjnego - oparta na podstawie pierwszej z art. 3983 k.p.c. - zawiera zarzut

naruszenia art. 442 § 1, 361 § 2, 363, 481 k.c., i zmierza do uchylenia tego wyroku

oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Błędny jest pogląd, który legł u podłoża zarzutu przedawnienia roszczenia

powódki, że jeżeli wydanie decyzji stwierdzającej nieważność bądź niezgodność

z prawem innej decyzji nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy z dnia

17.06.2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych ustaw (Dz. U. Nr

162, poz. 1692), to zgodnie z art. 5 tej ustawy, do zdarzeń i stanów prawnych

powstałych po tym dniu tj. od 1 września 2004 r. nie ma już zastosowania art.

160 k.p.a.

Zasadnicze problemy prawne dotyczące czasowego zasięgu zastosowania

w świetle art. 5 ustawy nowelizującej przepisów art. 160 k.p.a. zostały wyjaśnione

przez Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 31 marca

2011 r., sygn. akt III CZP 112/10 (Biul. SN 2011/3/12). Sąd Najwyższy zajął

stanowisko, zgodnie z którym do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej

ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 r., której

nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu,

ma zastosowanie art. 160 § 1, 2, 3 i 6 k.p.a. Wskazał, że w świetle art. 5 ustawy

nowelizującej znajduje zastosowanie art. 160 § 1, 2 i 3 k.p.a., a jego stosowanie bez

dotyczącego przedawnienia art. 160 § 6 k.p.a. byłoby nie do pogodzenia

z założeniami przyświecającymi ustanowieniu przewidzianej w tych przepisach

odpowiedzialności odszkodowawczej. Wobec możliwości domagania się na

podstawie art. 160 k.p.a., w związku z jego mocą wsteczną, odszkodowania także za

szkody wyrządzone decyzjami wydanymi przed kilkudziesięciu laty – jeżeli tylko ich

nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa stwierdzono po dniu 31 sierpnia

1980 r. (por. art. 156 § 2 k.p.a.) – przyjęcie, że przedawnienie roszczenia

o odszkodowanie rozpoczyna bieg od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja

stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo

decyzja, w której organ stwierdził, w myśl art. 158 § 2, że zaskarżona decyzja została

wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1, było jedynym odpowiednim

rozwiązaniem. Zastosowanie innego rozwiązania, spośród spotykanych sposobów

określenia początku biegu przedawnienia roszczenia, czyniłyby tę odpowiedzialność

iluzoryczną lub w najlepszym razie sprzyjało wikłaniu się stron w spory na tle

przedawnienia dochodzonego roszczenia. Nie można odpowiedzialnie zakładać

przekreślenia tego rozwiązania, w imię dostosowania prawa do wyższych

standardów konstytucyjnych, przez ustawę nowelizującą, w odniesieniu do roszczeń

o naprawienie szkód wyrządzonych wadliwymi decyzjami wydanymi przed wejściem

w życie ustawy nowelizującej, zwłaszcza przy uwzględnieniu rysujących się

problemów na tle przedawnienia roszczenia, którego podstawę stanowi art. 4171 § 2

k.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2009 r., III CZP 47/09

i dotyczące tych problemów wypowiedzi piśmiennictwa).

Rację natomiast ma skarżący, że nie jest prawidłowy pogląd przyjęty przez

Sąd Apelacyjny, iż wysokość szkody poniesionej przez powódkę na skutek decyzji

z dnia 14 grudnia 1989 r. o sprzedaży lokalu, której nieważność stwierdzono

w 2010 r., odpowiada aktualnej wartości tego lokalu (80%). Sąd Apelacyjny

pominął, że w wyniku tej decyzji powódka nie utraciła własności lokalu, a co za tym

idzie,

stan majątkowy powódki nie uległ uszczupleniu o jego wartość. Inaczej

mówiąc, powódka nie doznała szkody w postaci utraty własności lokalu.

Poniesiona przez powódkę szkoda od początku ma postać pieniężną i ogranicza

się do aktualnej wartości tego co świadczyła ona w wyniku decyzji z dnia

14 grudnia 1989 r. na poczet umowy sprzedaży. Zatem odszkodowanie należne

powódce powinno zostać ustalone poprzez urealnienie wartości jej świadczenia

pieniężnego.

Skoro Sąd Apelacyjny wyszedł z odmiennych założeń zaskarżony wyrok

nie mógł się ostać. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.

jz