Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CSK 18/07 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal regarding inheritance of agricultural land, ruling it was already state-owned and not part of the estate.

Numero d'incarto III CSK 18/07
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court partially dismissed the cassation appeal, upholding the lower court's rejection of the claim to inherit agricultural land. The applicant argued that the land formed part of the estates of the deceased parents, but the court found that under the 1971 Agricultural Holdings Law, the land had already been transferred to the heirs in 1971. Consequently, the deceased mother was not the owner at her death, and the land could not be subject to inheritance proceedings.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 1 ust. 1 u.w.g.r.; Art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r.: Where agricultural land was transferred to heirs under the Agricultural Holdings Law, it does not form part of the estate of a subsequent deceased spouse, as the transfer extinguished the predecessor's ownership rights.

Parole chiave

Generato dall'IA
agricultural holdings law inheritance of land state ownership transfer cassation appeal estate division

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 1 ust. 1 u.w.g.r.
naruszenia prawa procesowego – art. 365 § 1 k.p.c. przez nieuwzględnienie,
Art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r.
że po wejściu w życie art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r.
§ 4 art. 8 ustawy z dnia 26 marca 1982 r.
Przepis ten, podkreślając § 4 art. 8 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie
Art. 2 § 1 k.p.c.
naruszenia prawa procesowego – art. 2 § 1 i art.
Art. 618 § 1 i 2 k.p.c.
2 § 1 i art. 618 § 1 i 2 k.p.c., a także
Art. 618 § 1 – 3 k.p.c.
art. 618 § 1 – 3 k.p.c. w zw.
Art. 688 k.p.c.
z art. 688 k.p.c. przez nierozpoznanie sporu
Art. 365 § 1 k.p.c.
naruszenia prawa procesowego – art. 365 § 1 k.p.c. przez nieuwzględnienie,
art. 365 § 1 k.p.c
naruszenia prawa procesowego – art. 365 § 1 k.p.c.
art. 688 k.p.c
art. 618 § 1 – 3 k.p.c. w zw. z art. 688 k.p.c. przez nierozpoznanie sporu

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CZP 73/92
III CZP 73/92 (OSNCP 1992, z.
III CZP 167/92
III CZP 167/92 (OSNCP 1993, z.
II CRN 161/93
II CRN 161/93 (nie publ.).
III CZP 18/94
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 11 marca 1994 r., III CZP 18/94 (OSNC

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CSK 18/07

POSTANOWIENIE

Dnia 22 sierpnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marek Sychowicz (przewodniczący)

SSN Henryk Pietrzkowski (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z wniosku L.S.

przy uczestnictwie W.R. i J.S.

o stwierdzenie nabycia spadku po K.S.

i dział spadku po L.S. i K.S.,

po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym

w dniu 22 sierpnia 2007 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego w K.

z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt [...],

1. odrzuca skargę kasacyjną w części zaskarżającej

oddalenie apelacji w zakresie oddalenia wniosków

o dział spadku;

2. oddala skargę kasacyjną w pozostałej części.

Uzasadnienie

L.S. – syn L.S., zmarłego w dniu 17 lipca 1973 r. oraz K.S., zmarłej w dniu

23 października 1991 r. - wnosił o stwierdzenie nabycia spadku po matce K.S. oraz

dokonanie działu spadku po ojcu L.S. oraz po matce K.S., twierdząc, że w skład

spadku po ojcu i po matce wchodzi gospodarstwo rolne.

Sąd Rejonowy w M. postanowieniem z dnia 31 marca 2005 r. stwierdził, że

spadek po K.S. nabyli na podstawie ustawy syn L.S. (wnioskodawca) w ½ części

oraz wnuki W.R. i J.S. (uczestnicy postępowania, którzy są dziećmi zmarłego w

dniu 27 listopada 1989 r. S.S. - drugiego syna K.S.) każdy po ¼ części.

Sąd Rejonowy oddalił wniosek o dział spadku stwierdzając, że w jego skład nie

wchodzi majątek podlegający podziałowi. Z akt sprawy o stwierdzenie nabycia

spadku po L.S. jednoznacznie wynika, że w chwili jego śmierci w skład spadku

wchodziło jedynie posiadanie gospodarstwa rolnego. Gospodarstwo rolne na

podstawie aktów własności ziemi wydanych w 1980 r., zgodnie z przepisami ustawy

z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych,

dalej jako „ustawa z dnia 26 października 1971 r.” lub „u.w.g.r.” (Dz.U. Nr 27,

poz.250 ze zm.) przeszło z dniem 4 listopada 1971 r. na własność wnioskodawcy i

jego małżonki oraz S.S. i jego małżonki. Wniosek o dział spadku po L.S. oraz po

K.S. podlegał więc oddaleniu, bowiem jest okolicznością bezsporną, że

gospodarstwo rolne, składające się z działek wymienionych w aktach własności

ziemi wydanych na rzecz synów L. i K. małżonków S. nie wchodzi w skład spadku i

brak jest innego majątku, który podlegałby działowi.

Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 31 stycznia 2006 r. oddalił

wniesioną od tego postanowienia apelację wnioskodawcy, podzielając ustalenia i

ocenę prawną dokonaną przez Sąd Rejonowy. Podkreślił, że dokonywanie

odmiennych ustaleń, niż to wynika z treści aktów własności ziemi nie jest

dopuszczalne, albowiem wyłączona jest sądowa ich kontrola.

Skarga kasacyjna wnioskodawcy, w której jako wartość przedmiotu

zaskarżenia wskazana została – tak jak we wniosku (k. 2 i 6) kwota 74 902 zł

(k. 83) oparta została na podstawie:

-

naruszenia prawa materialnego – art.1 ust. 1 u.w.g.r. przez uznanie, że na

podstawie aktów własności ziemi wydanych w 1980 r. wnioskodawca i jego

małżonka oraz brat wnioskodawcy S.S. i jego małżonka nabyli z mocy prawa

własność spornych nieruchomości,

-

naruszenia prawa procesowego – art. 365 § 1 k.p.c. przez nieuwzględnienie,

że prawomocnym postanowieniem z dnia 9 czerwca 2004 r. Sąd Okręgowy

w K. stwierdził, że spadek po L.S. (ojcu wnioskodawcy) na podstawie

testamentu z dnia 5 lipca 1973 r. nabyli synowie: L.S. w 37 451/38 801

częściach oraz S.S. w 1350/38 801 częściach wraz z należącym do spadku

udziałem w gospodarstwie rolnym, co oznacza – i jest wiążące w

rozpoznawanej sprawie – że w chwili śmierci L.S. był właścicielem

gospodarstwa rolnego. Skarżący podniósł, że nie uwzględnienie tego

postanowienia skutkowało bezzasadnym uznaniem, że L. i K. małżonkowie

S. nie pozostawili po sobie majątku podlegającego podziałowi,

-

naruszenia prawa procesowego – art. 2 § 1 i art. 618 § 1 i 2 k.p.c., a także

art. 618 § 1 – 3 k.p.c. w zw. z art. 688 k.p.c. przez nierozpoznanie sporu

dotyczącego prawa własności spornego gospodarstwa rolnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c. skarga kasacyjna nie przysługuje

w sprawach dotyczących zniesienia współwłasności i działu spadku, jeżeli wartość

przedmiotu

zaskarżenia

jest

niższa

niż

sto

pięćdziesiąt

tysięcy

złotych.

Skoro wskazana w skardze kasacyjnej wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa

od 150 000 zł, to w części zaskarżającej oddalenie apelacji w zakresie oddalenia

wniosków o dział spadku jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu (art. 398 6 § 3

k.p.c.).

Skarga kasacyjna w pozostałym zakresie, a więc dotyczącym oddalenia

apelacji od rozstrzygnięcia oddalającego wniosek o stwierdzenie, że w skład

spadku po K.S. wchodzi udział w gospodarstwie rolnym podlegała na podstawie art.

38914 k.p.c. oddaleniu jako nie uzasadniona z następujących przyczyn:

W

orzecznictwie

Sądu

Najwyższego

utrwalone

jest

stanowisko,

że po wejściu w życie art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r.

o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie

niektórych ustaw, dalej jako „ustawa z dnia 19 października 1991 r.” (Dz.U. Nr 107,

poz. 464), czyli po dniu 1 stycznia 1992 r., stała się niemożliwa kontrola

administracyjna, ani też sądowa, decyzji administracyjnych wydanych przed dniem

6 kwietnia 1982 r., stwierdzających nabycie przez rolnika z mocy prawa - na

podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. - własności nieruchomości

rolnych, czyli decyzji zwanych aktami własności ziemi.

Pogląd taki wypowiedziany został m.in. w uchwale z dnia 30 czerwca 1992 r.

III CZP 73/92 (OSNCP 1992, z. 11, poz. 201), w uchwale z dnia 28 stycznia 1993 r.

III CZP 167/92 (OSNCP 1993, z. 6, poz. 105), a także w uzasadnieniu wyroku

z dnia 3 lutego 1994 r. II CRN 161/93 (nie publ.). Sąd Najwyższy w składzie

rozstrzygającym skargę kasacyjną przychyla się w pełni do wyrażanego dotychczas

poglądu i przytaczanych na jego uzasadnienie argumentów, co do braku

możliwości kontrolowania przez sądy decyzji administracyjnych (aktów własności

ziemi) po wejściu w życie powołanego art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r.

Przepis ten, podkreślając § 4 art. 8 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie

ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności

gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 11, poz. 81) i postanawiając, że do ostatecznych

decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. nie stosuje

się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia

postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, wyłączył

zarówno

administracyjną,

jak

i

sądową

kontrolę.

Artykuł

ustawy

z 19 października 1991 r. nie daje żadnych podstaw do wniosku, że ustawodawca,

wyłączając kontrolę administracyjną, wprowadził, czy też rozszerzył, zakres kontroli

sądowej.

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 11 marca 1994 r., III CZP 18/94 (OSNC

1994, nr 10, poz. 186) stwierdził, że wyłączenie dopuszczalności wzruszenia

ostatecznych decyzji administracyjnych, wydanych na podstawie ustawy z dnia

26 października 1971 r., obejmuje również sytuacje, w których organ administracji

wydał w różnych datach dwie decyzje dotyczące tego samego przedmiotu

uwłaszczenia, na rzecz dwóch różnych osób. W uchwale tej Sąd Najwyższy

podkreślił jednocześnie, że powstały między tymi osobami spór o własność

rozstrzyga sąd powszechny w postępowaniu, w którym jego rozstrzygnięcie jest

niezbędne do załatwienia sprawy. Stanowisko to – zważywszy na podniesione

argumenty – zasługuje na akceptację.

W rozpoznawanej sprawie na sporne gospodarstwo rolne nie zostały wydane

dwa akty własności ziemi, które stwierdzałyby jej nabycie przez dwóch różnych

„właścicieli". Nie zaistniał zatem spór o własność, który powodowałby konieczność

jego rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowym. Sąd Okręgowy nie mógł więc

naruszyć art. 2 § 1 i art. 618 § 1 i 2, art. art. 618 § 1 – 3 k.p.c. w zw. z art. 688

k.p.c., a także art.1 ust. 1 u.w.g.r. przez ich niezastosowanie. K.S. w chwili śmierci,

tj. w dniu 23 października 1991 r. nie była właścicielką gospodarstwa rolnego, ani

nawet jej posiadaczką. Gospodarstwo rolne na podstawie aktów własności ziemi z

mocy ustawy nabyli z dniem 4 listopada 1971 r. jej synowie. Nie było zatem

podstaw do stwierdzania, że w skład spadku po K.S. wchodzi gospodarstwo rolne i

orzekanie

o

dziedziczeniu

tego

gospodarstwa.

Zawarte

w

zaskarżonym

postanowieniu rozstrzygnięcie w części dotyczącej wniosku o stwierdzenie nabycia

spadku po K.S. w niczym nie narusza także art. 365 § 1 k.p.c., bowiem wydane w

sprawie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po L.S. nie ma mocy

wiążącej dla stwierdzenia nabycia spadku po K.S.

Z przytoczonych względów należało orzec, jak w sentencji.