Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CSK 17/11 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal against inheritance acquisition ruling due to procedural time bar under Civil Procedure Code.

Numero d'incarto III CSK 17/11
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by Ewa S., who sought to change a 1974 inheritance acquisition decision excluding her niece Nina K. The court held that as the legal successor of Tomasz S., a participant in the original proceedings, Ewa S. was bound by the one-year limitation period for filing a change request under Article 679 § 1 of the Civil Procedure Code. Since the lower courts correctly applied this preclusion without needing to determine the specific scope of Tomasz S.'s heirs, the decision was final and binding.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 679 § 1 k.p.c.; Art. 679 § 2 k.p.c.: A legal successor of a participant in inheritance proceedings is subject to the same time limits and preclusion rules as the original participant regarding requests to change the acquisition decision.

Parole chiave

Generato dall'IA
inheritance acquisition legal successor procedural preclusion time limitation Civil Procedure Code cassation appeal spatial succession

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 679 § 1 k.p.c.
Sąd Rejonowy wskazał, że zgodnie z art. 679 § 1 k.p.c. dowód, że osoba,
Art. 679 § 2 k.p.c.
zainteresowany (art. 679 § 2 k.p.c.).
Art. 398 § 15 k.p.c.
materialnego (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.), to jest: - art.
Art. 108 § 2 k.p.c.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 398 15 k.p.c. oraz art. 108 § 2
Art. 398 § 21 k.p.c.
materialnego (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.), to jest: - art.
Art. 391 § 1 k.p.c.
39821 i art. 391 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
art. 679 § 1 k.p.c
Sąd Rejonowy wskazał, że zgodnie z art. 679 § 1 k.p.c.
art. 679 k.p.c
chodzi o uprawnienie do złożenia wniosku przewidziane w art. 679 k.p.c., dotyczy
art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c
materialnego (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.), to jest: - art.
art. 926 § 1 k.c
3983 § 1 pkt 1 k.p.c.), to jest: - art. 926 § 1 k.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CSK 17/11

POSTANOWIENIE

Dnia 25 listopada 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Marta Romańska (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Ewy S.

przy uczestnictwie Niny K., Barbary S., Karoliny S.

i Grażyny N.-S.

o zmianę postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku po Bolesławie S.,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 25 listopada 2011 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawczyni

od postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 21 września 2010 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Ewa S. we wniosku z 10 czerwca 2009 r. zażądała zmiany postanowienia z

31 stycznia 1974 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po Bolesławie S., wydanego

przez Sąd Rejonowy , wskazując, że wymieniona w postanowieniu Nina K. nie jest

spadkobiercą Bolesława S., bo nie jest jego córką.

Uczestniczka Nina K. wniosła o oddalenie wniosku. Twierdziła, że jej

biologicznym ojcem jest spadkodawca Bolesław S., chociaż w jej metryce

urodzenia figurują inne dane.

Postanowieniem z 21 września 2010 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację

wnioskodawczyni od postanowienia z 28 stycznia 2010 r., którym Sąd Rejonowy

oddalił wniosek.

Za podstawę rozstrzygnięć Sądy obu instancji przyjęły ustalenie, że

postanowieniem z 31 stycznia 1978 r. Sąd Rejonowy, sygn. akt I Ns 2720/77,

stwierdził, iż spadek po Bolesławie S., zmarłym 31 maja 1974 r., na podstawie

ustawy, wprost dziedziczą: wdowa Maria S. oraz dzieci Tomasz S. i Nina K. po 1/3

części. Postanowienie zostało ogłoszone w obecności m. in. Tomasza S.

Spadkodawca Bolesław S. wielokrotnie mówił członkom swojej rodziny, że

Nina K. nie jest jego córką, ale nikt z rodziny nie przywiązywał wagi do tych

wypowiedzi.

Z

przekazów

rodzinnych

wnioskodawczyni

wiedziała

o wątpliwościach co do pochodzenia Niny K., a 9 lipca 2008 r. przesłała do Sądu

Rejonowego do akt zakończonego postępowania faks, w którym poinformowała, że

Nina K. nie była córką Bolesława S.

Sąd Rejonowy wskazał, że zgodnie z art. 679 § 1 k.p.c. dowód, że osoba,

która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku nie jest spadkobiercą lub że jej udział

w

spadku

jest

inny

niż

stwierdzony,

może

być

przeprowadzony

tylko

w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku. Ten, kto był

uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, może żądać zmiany

postanowienia spadkowego, tylko wówczas, gdy żądanie opiera na podstawie,

której nie mógł powołać w tym postępowaniu, a wniosek o zmianę składa przed

upływem roku od dnia, w którym uzyskał tę możliwość. Ograniczenie czasowe, gdy

chodzi o uprawnienie do złożenia wniosku przewidziane w art. 679 k.p.c., dotyczy

także spadkobiercy uczestnika postępowania o stwierdzenie nabycia spadku.

Wnioskodawczyni jako córka Tomasza S. nie może być w lepszej sytuacji niż jej

poprzednik prawny, wstąpiła bowiem w ogół praw i obowiązków swojego ojca. Do

rozpoczęcia biegu terminu przewidzianego w art. 679 § 1 zdanie drugie k.p.c. nie

jest

wymagane,

by

osoba

zainteresowana

dysponowała

dokumentem

potwierdzającym w sposób niewątpliwy, że osoba, która uzyskała stwierdzenie

nabycia

spadku

tej okoliczności.

nie

jest

spadkobiercą.

Wystarczy

sama

Uczestnicy

postępowania

zakończonego

świadomość

postanowieniem

z 31 stycznia 1978 r. byli informowani przez spadkodawcę, że Nina K. nie jest jego

córką, ale w toku postępowania spadkowego nie przedłożyli do akt odpisu

skróconego jej aktu urodzenia. Wiedzieli, jaka jest treść orzeczenia wydanego

w sprawie spadkowej i nie zaskarżyli go. Motywy, którymi kierowali się nie

podejmując takich działań, są prawnie irrelewantne. Termin przewidziany w art.

679 § 1 zdanie drugie k.p.c. dla uzyskania zamiany postanowienia spadkowego dla

nich upłynął. Wnioskodawczyni miała wiedzę o wątpliwościach odnośnie do

pochodzenia Niny K. przez okres dłuższy niż jeden rok przed złożeniem wniosku o

zmianę postanowienia spadkowego, na co wskazuje treść faksu wysłanego przez

nią do Sądu 9 lipca 2008 r. i jej zeznania. Skoro złożyła wniosek po upływie

terminu z art. 679 § 1 zdanie drugie k.p.c., to podlegał on oddaleniu bez weryfikacji

twierdzeń wnioskodawczyni.

Sąd Okręgowy zaakceptował pogląd Sądu Rejonowego, że roczny termin do

złożenia wniosku o zmianę postanowienia spadkowego, przewidziany przez art.

679 k.p.c. dla uczestnika postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, dotyczy

także jego spadkobiercy i podał, że skoro nie zachodzą przesłanki, od których

zależy

sama

dopuszczalność

przeprowadzenia

postępowania

o

zmianę

postanowienia spadkowego, to nie ma podstaw do badania, czy Nina K. była córką

spadkodawcy. Z zeznań wnioskodawczyni wynika, że członkowie rodziny wiedzieli,

iż Nina K. mogła nie być córką Bolesława S., bo tak mówił sam spadkodawca.

Słyszała o tym także druga żona spadkodawcy, ale w to nie wierzyła, i tak samo

żona syna spadkodawcy - Tomasza S. Wnioskodawczyni wiedziała o tym od

zawsze. W ocenie Sądu Okręgowego, wiedza na temat tej okoliczności, nawet nie

potwierdzona

dowodami,

wystarczyła

do

podjęcia

działań

w

celu

np.

zweryfikowania prawidłowości wydanego orzeczenia o stwierdzeniu nabycia

spadku. Wnioskodawczyni wystąpiła o zmianę postanowienia spadkowego dopiero

po wydaniu jej aktu urodzenia Niny K., a to oznacza, że złożyła wniosek z

uchybieniem terminowi ustalonemu w art. 679 § 1 zdanie drugie k.p.c.

W skardze kasacyjnej od postanowienia Sądu Okręgowego z 21 września

2010 r. wnioskodawczyni zarzuciła, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa

materialnego (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.), to jest: - art. 926 § 1 k.c. i art. 926 § 2 k.c.

poprzez

niewłaściwe

zastosowanie

i

przyjęcie,

że

wnioskodawczyni

jest

spadkobiercą Tomasza S., chociaż osoby powołane przez Tomasza S. w

testamencie, wśród których nie było skarżącej, nie odrzuciły spadku oraz z

naruszeniem przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na

wynik sprawy (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.); - art. 679 § 1 k.p.c. poprzez przyjęcie, że

wnioskodawczyni, która nie była uczestnikiem postępowania prowadzonego przez

Sąd Rejonowy do sygn. akt l Ns 2720/77 i która nie dziedziczy po uczestnikach

tego postępowania, może żądać zmiany postanowienia stwierdzającego nabycie

spadku jedynie w okresie jednego roku odkąd dowiedziała się o podstawie zmiany

postanowienia, jak również, że nie może żądać zmiany stwierdzenia nabycia

spadku, jeżeli podstawa żądania mogła zostać powołana przez uczestników

postępowania; - art. 233 § 1 i

art. 670 k.p.c., prowadzące do przyjęcia, że

skarżąca jest spadkobiercą uczestnika postępowania jak również, że uczestnicy

postępowania

prowadzonego

przez

Sąd

Rejonowy sygn. akt l Ns 2720/77

wiedzieli, że Nina K. nie jest córką Bolesława S. i mieli możność podniesienia tego

zarzutu, skutkiem czego skarżąca złożyła wniosek o zmianę stwierdzenia nabycia

spadku z uchybieniem terminu jednego roku wskazanego w art. 679 § 1 k.p.c.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie

sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, względnie o uchylenie

także postanowienia Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy temu Sądowi do

ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku nie jest

spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony, może być

przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia

nabycia spadku. Jednakże ten, kto był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie

nabycia

spadku,

tylko

wówczas

może

żądać

zmiany

postanowienia

stwierdzającego nabycie spadku, gdy żądanie opiera na podstawie, której nie mógł

powołać w tym postępowaniu, a wniosek o zmianę składa przed upływem roku od

dnia, w którym uzyskał tę możliwość (art. 679 § 1 k.p.c.). Wniosek o wszczęcie

postępowania o zmianę stwierdzenia nabycia spadku może zgłosić każdy

zainteresowany (art. 679 § 2 k.p.c.).

Sądy obu instancji trafnie wskazały, że uregulowanie przewidziane w art. 679

§ 1 zdanie drugie k.p.c. odnosi się tak do uczestników postępowania o stwierdzenie

nabycia spadku, jak i do ich następców prawnych. W dotychczasowym

orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że spadkobiercy w odniesieniu do

praw i obowiązków wchodzących w skład spadku znajdują się w takiej samej

sytuacji w zakresie postępowania, jak spadkodawca i mogą wykorzystywać tylko te

środki, które mógłby wykorzystać spadkodawca. Ich także zatem dotyczy

przewidziana przez art. 679 § 1 zdanie drugie k.p.c. prekluzja odnosząca się do

zgłaszania twierdzeń i wniosków, które by mogły wpłynąć na rozstrzygnięcie

w sprawie

o

zmianę

postanowienia

o

stwierdzającego

nabycie

spadku

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z 26 stycznia 2001 r., II CKN 784/00,

OSNC 2001, nr 7-8, poz. 118; z 2 grudnia 1997 r., II CKN 492-97, niepubl.

i uchwałę Sądu Najwyższego z 21 marca 2001 r., III CZP 4/01, OSNC 2001, nr 10,

poz. 144).

Sądy obu instancji w odniesieniu do wnioskodawczyni zastosowały art. 679

§ 1 zdanie drugie k.p.c. i wskazały, że jej także dotyczy termin przewidziany przez

ten przepis, a ograniczający możliwość skutecznego złożenia wniosku o zmianę

postanowienia spadkowego. Zastosowanie w odniesieniu do wnioskodawczyni art.

679 § 1 zdanie drugie k.p.c. nie zostało poprzedzone ustaleniem, że jest ona

następcą prawnym (spadkobiercą) Tomasza S., który uczestniczył w postępowaniu

o stwierdzenie nabycia spadku po Bolesławie S. Sądy obu instancji nie poczyniły

zresztą jakichkolwiek ustaleń na temat kręgu spadkobierców Tomasza S. Trafnie

zatem skarżąca zarzuca, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z

naruszeniem art. 679 § 1 zdanie drugie k.p.c., do którego doszło w związku z

brakiem ustaleń faktycznych, które by pozwoliły na ocenę, czy przepis ten ma

zastosowanie w sprawie. Gdyby okazało się, że wnioskodawczyni nie należy do

kręgu następców prawnych Tomasza S., to jej legitymacja w sprawie podlegałaby

ocenie na podstawie art. 679 § 2 k.p.c.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 398 15 k.p.c. oraz art. 108 § 2

k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.