Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CSK 167/14 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal; compensation rent claims expire in three years, not twenty.

Numero d'incarto III CSK 167/14
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal against a lower court ruling that rejected claims for overdue compensatory rent payments. The plaintiffs argued for a twenty-year limitation period based on the tort nature of the accident, while the court distinguished between the right to rent and specific payment installments. The court held that while the general right to rent expires in twenty years, individual overdue installments are subject to a three-year limitation period, rendering the claims time-barred.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 4421 § 2 k.c.; Art. 118 k.c.; The right to claim specific overdue installments of compensatory rent is subject to a three-year limitation period, distinct from the twenty-year period applicable to the general right to rent.

Parole chiave

Generato dall'IA
compensatory rent limitation period overdue installments tort liability statute of limitations civil code cassation appeal

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 4421 § 2 k.c.
wyrokiem z dnia 13 czerwca 2013 r., uwzględniając podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia, powództwo oddalił i orzekł o kosztach procesu.Wskazując na treść art. 4421 § 2 k.c., uznał, że w terminie określonym tym przepisem można wytoczyć powództwo o przyznanie renty w ogóle.
Art. 118 k.c.
Świadczenie o rentę ma charakter okresowy, periodyczny, a nie jednorazowy, zatem zgodnie z art. 118 k.c. przedawnienie wynosi 3 lata.
Art. 120 § 1 k.c.
z art. 120 § 1 k.c. z upływem trzech lat (powód nie może dochodzić tych roszczeń za okres dłuższy niż trzy lata wstecz od wniesienia pozwu).
Art. 446 k.c.
Artykuł 4421 k.c., normujący terminy przedawnienie roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, nie różnicuje tych terminów w zależności od rodzaju roszczenia, co oznacza, że mają one zastosowanie do wszystkich roszczeń wymienionych w art. 446 k.c., a więc także do roszczenia o rentę.
Art. 137 § 2 k.r.o.
z art. 137 § 2 k.r.o. przez błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że charakter renty odszkodowawczej implikuje stosowanie reguł wynikających z kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w tym art.
Art. 385 k.p.c.
Art. 398 § 14 k.p.c.
była błędna, ale ostatecznie zaskarżony wyrok jest zgodny z prawem, co skutkuje oddalenie skargi kasacyjnej (art. 39814 k.
art. 4421 § 2 k.c
wyrokiem z dnia 13 czerwca 2013 r., uwzględniając podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia, powództwo oddalił i orzekł o kosztach procesu.Wskazując na treść art. 4421 § 2 k.c., uznał, że w terminie określonym tym przepisem można wytoczyć powództwo o przyznanie renty w ogóle.
art. 446 § 2 k.c
Mimo, że roszczenia osób wymienionych w art. 446 § 2 k.c.
art. 118 k.c
Świadczenie o rentę ma charakter okresowy, periodyczny, a nie jednorazowy, zatem zgodnie z art. 118 k.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
I PK 142/10
Supreme Court allows rent claim via statute of limitations defense, ruling specific installments expire separately.
III PO 32/64
- odwołując się do zasady prawnej ustalonej w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 19 listopada 1965 r., III PO 32/64 OSNC 1966 r., nr 6, poz.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CSK 167/14 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 lutego 2015 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)‎SSN Antoni Górski (sprawozdawca)‎SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa B. M. i D. M.‎przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń i Reasekuracji "W." S.A. w W.‎o zapłatę,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 lutego 2015 r.,‎skargi kasacyjnej powodów od wyroku Sądu Apelacyjnego ‎z dnia 20 grudnia 2013 r., oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Pozwami z dnia 23 października 2012 r. powodowie B. M. i D. M. wnieśli o zasądzenie od strony pozwanej Towarzystwa Ubezpieczeń i Reasekuracji „W." spółce akcyjnej w W. na rzecz każdego z nich kwoty po 109.900 zł z ustawowymi odsetkami tytułem zaległych rent wyrównawczych, wraz z kosztami procesu. Podstawą roszczeń był śmiertelny wypadek drogowy, któremu uległ ich ojciec w dniu 20 października 2002 r., za spowodowanie którego został uznany winnym i skazany Z. Z.Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 13 czerwca 2013 r., uwzględniając podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia, powództwo oddalił i orzekł o kosztach procesu.Wskazując na treść art. 4421 § 2 k.c., uznał, że w terminie określonym tym przepisem można wytoczyć powództwo o przyznanie renty w ogóle.

Nie ma to jednak odniesienia do roszczeń o rentę za poszczególne okresy. Mimo, że roszczenia osób wymienionych w art. 446 § 2 k.c. mają charakter odszkodowawczy, to jest to renta odszkodowawcza, wobec czego znaczenie ma tu charakter roszczeń. Świadczenie o rentę ma charakter okresowy, periodyczny, a nie jednorazowy, zatem zgodnie z art. 118 k.c. przedawnienie wynosi 3 lata. Wskazał ponadto, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, iż podniesienie zarzutu przedawnienia przez stronę pozwaną narusza zasady współżycia społecznego.

Uznał, że skoro powodowie skutecznie wytoczyli i popierali powództwo w sprawie … 781/07, to tak samo mogli uczynić względem roszczeń dochodzonych w niniejszej sprawie. Uznanie zarzutu przedawnienia za nadużycie prawa podmiotowego ma charakter wyjątkowy. Uniemożliwienie w ten sposób pozwanemu obrony zarezerwowane zostało bowiem dla sytuacji wyjątkowych. Przeciwna interpretacja, w ocenie Sądu, prowadziłaby wprost do wygaszenia przepisów dotyczących przedawniania roszczeń, czyniąc je martwymi.Apelację powodów od powyższego wyroku Sądu Okręgowego, Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 20 grudnia 2013 r. oddalił, jako bezzasadną.

Uznał, że zgłoszone roszczenie jest bezpośrednią konsekwencją szkody spowodowanej występkiem, wobec czego w sprawie znajduje zastosowanie art. 4421 § 2 k.c. ustalający przedłużony, dwudziestoletni termin przedawnienia roszczenia. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, brak jest podstaw do przyjęcia stanowiska, że dwudziestoletni termin przedawnienia z art. 4421 § 2 k.c. znajduje zastosowanie tylko do niektórych roszczeń odszkodowawczych, a nie znajduje zastosowania do tych roszczeń odszkodowawczych, które przybierają charakter roszczeń okresowych.

W rezultacie przyjął, że do roszczeń powodów nie znajduje zastosowania trzyletni termin przedawnienia, a właściwym terminem przedawnienia jest termin dwudziestoletni, wobec czego, co do zasady, nie można uznać, aby zgłoszone w pozwie roszczenia były przedawnione.Konsekwencją uznania, że roszczenia nie są przedawnione jest konieczność merytorycznej oceny zgłoszonych roszczeń, które powodowie wywodzą z art. 446 § 2 k.c. Sąd Apelacyjny przyjął, że jest to roszczenie odszkodowawcze, przy czym istota tego roszczenia sprawia, że jest ono zbliżone do roszczeń o charakterze alimentacyjnym.

Wynika to wprost z brzmienia tego przepisu, który wymaga dla ustalenia kręgu uprawnionych oceny, czy na zmarłym ciążył ustawowy obowiązek alimentacyjny (względem uprawnionego) - czyli odsyła do art. 135 k.r.i o., przy czym art. 446 § 2 k.c. modyfikuje zasady ustalania wysokości renty w porównaniu z art. 135 k.r.i o., gdyż renta z art. 446 § 2 k.c., w przeciwieństwie do alimentów z art. 135 k.r.i o., nie jest ograniczona usprawiedliwionymi potrzebami uprawnionego. Granicą wysokości renty z art. 446 § 2 k.c. jest poziom wszystkich potrzeb uprawnionego rzeczywiście zaspokajanych przez zmarłego.

Wskazał, że istotą i celem świadczenia z art. 446 § 2 k.c. jest zapewnienie środków na pokrycie potrzeb uprawnionego, które to środki zostały utracone wskutek śmierci osoby, na której ciążył ustawowy obowiązek alimentacyjny i która to osoba w rzeczywistości zaspokajała potrzeby uprawnionego.Przyjmując, że charakter renty obligatoryjnej jest zbliżony do roszczeń alimentacyjnych, Sąd Apelacyjny uznał, że dla oceny dopuszczalności uwzględnienia roszczenia o zapłatę kwoty będącej równowartością renty obligatoryjnej za czas przed wniesieniem powództwa powinny znaleźć zastosowanie reguły przewidziane przez przepisy prawa rodzinnego, czyli art. 137 § 2 k. r. i o.

Zatem podstawowym warunkiem zasądzenia sumy pieniężnej z tego tytułu jest wykazanie, że potrzeby uprawnionego nie zostały zaspokojone. Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Sąd uznał, że powodowie byli w stanie utrzymać dotychczasowy poziom życia, gdyż ich potrzeby zostały zaspokojone, tym samym brak jest podstaw, aby na podstawie art. 446 § 2 k.c. domagali się zwrotu kosztów poniesionych na utrzymanie tego poziomu życia. Podkreślił, że aby uwzględnić powództwo w postaci dochodzonej przez powodów, należałoby wykazać, iż potrzeby powodów w zakresie w jakim pokrywałby je ich ojciec nie zostały zaspokojone lub, że co prawda zostały zaspokojone, ale ze środków, które wymagają zwrotu - pożyczek, kredytów.

Powodowie okoliczności tych nie wykazali.Podsumowując, Sąd uznał za niezasadne powództwo o zapłatę sumy pieniężnej stanowiącej iloczyn wskazanych przez powodów miesięcy i kwoty odpowiadającej równowartości miesięcznej renty obligatoryjnej, którą według powodów powinna płacić strona pozwana za okresy poprzedzające wniesienie pozwu.W rezultacie wyrok Sądu Okręgowego uznał za prawidłowy i oddalił apelację na podstawie art. 385 k.p.c.W skardze kasacyjnej opartej na zarzucie naruszenia prawa materialnego strona powodowa zarzuciła naruszenie art. 446 § 2 k.c. w zw. z art. 137 § 2 k.r.o. przez błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że charakter renty odszkodowawczej implikuje stosowanie reguł wynikających z kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w tym art. 137 § 2 k.r.o.W konkluzji wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i wydanie orzeczenia zgodnie z żądaniem pozwu, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania według norm przepisanychSąd Najwyższy zważył, co następuje:Źródłem roszczeń powodów o rentę jest czyn niedozwolony w postaci występku drogowego popełnionego przez Z.

Z., na skutek którego poniósł śmierć ich ojciec. Strona pozwana ponosi odpowiedzialność za sprawcę tego występku z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej. Zarówno co do zasad tej odpowiedzialności, jak i do przedawnienia roszczeń, zastosowanie mają więc przepisy regulujące odpowiedzialność deliktową. Artykuł 4421 k.c., normujący terminy przedawnienie roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, nie różnicuje tych terminów w zależności od rodzaju roszczenia, co oznacza, że mają one zastosowanie do wszystkich roszczeń wymienionych w art. 446 k.c., a więc także do roszczenia o rentę.

W kontekście tego roszczenia uwzględnić jednak należy, iż jego istotą jest okresowy charakter. W związku z tym , jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 stycznia 2011 r., I PK 142/10 (OSNP 2012 r. nr 5-6, poz. 61) - odwołując się do zasady prawnej ustalonej w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 19 listopada 1965 r., III PO 32/64 OSNC 1966 r., nr 6, poz. 90 - trzeba rozróżniać roszczenie o samo prawo do renty, od roszczenia o zapłatę poszczególnych jej rat. To pierwsze ulega przedawnieniu według reguły z art. 4421 k.c., a zatem przy odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną występkiem, z którą mamy do czynienie w sprawie, najdalej z upływem dwudziestu lat od jego popełnienia.

Natomiast roszczenie o zapłatę zaległych konkretnych rat rentowych przedawnia się na podstawie art. 118 k.c. w zw. z art. 120 § 1 k.c. z upływem trzech lat (powód nie może dochodzić tych roszczeń za okres dłuższy niż trzy lata wstecz od wniesienia pozwu). Skoro powodowie wnieśli pozew w dniu 23 października 2012 r. to objęte nim roszczenia o zapłatę zaległych rat renty za okresy od 1 października 2002 r. do 31 grudnia 2004 r. oraz od 1 stycznia 2005 r. do 31 maja 2007 r. były przedawnione i podlegały oddaleniu. Wprawdzie argumentacja Sądu Apelacyjnego za takim rozstrzygnięciem, odwołująca się do treści art. 137 § 2 k. r. i o. była błędna, ale ostatecznie zaskarżony wyrok jest zgodny z prawem, co skutkuje oddalenie skargi kasacyjnej (art. 39814 k. p. c.).