Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CSK 160/09 Generato dall'IA

Supreme Court quashes lower court decision allowing municipality entry in land registry due to invalid administrative title.

Numero d'incarto III CSK 160/09
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the lower court's dismissal of the applicant's request to remove a municipality from the land registry. The applicant argued that the municipality lacked ownership because a final administrative decision declared its prior acquisition invalid, whereas the lower court incorrectly treated the dispute as a matter for the land registry. The court held that the land registry must reflect the final administrative decision establishing the municipality's lack of title, thereby invalidating the lower court's refusal to act.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 31 ust. 2 u.k.w.h.; Art. 6268 § 2 k.p.c.; The land registry court must reflect the final administrative decision determining ownership status and cannot adjudicate disputed title questions reserved for administrative proceedings.

Parole chiave

Generato dall'IA
land registry entry municipal ownership administrative decision retroactive invalidity registry jurisdiction limits

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 31 ust. 2 u.k.w.h.
k.p.c., wiążąc naruszenie prawa materialnego z błędną wykładnią art. 31 ust. 2 u.k.w.h.
Art. 6268 § 2 k.p.c.
postępowaniu obejmuje, stosownie do art. 6268 § 2 k.p.c., badanie treści i formy
Art. 398 § 15 k.p.c.
W skardze kasacyjnej wnioskodawca powołał obie podstawy objęte art. 398 3 § 1
Art. 398 § 21 k.p.c.
W skardze kasacyjnej wnioskodawca powołał obie podstawy objęte art. 398 3 § 1
Art. 391 § 1 k.p.c.
Art. 108 § 2 k.p.c.
391 § 1 i art. 108 § 2 oraz 13 § 2 k.p.c.
Art. 13 § 2 k.p.c.
Art. 5 ust. 1 p.w.u.s.t.
nieruchomości na postawie art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.
Art. 18 ust. 1 p.w.u.s.t.
nabycia własności nieruchomości nie jest wystarczające, ponieważ zgodnie z art. 18 ust.
art. 6268 § 2 k.p.c
postępowaniu obejmuje, stosownie do art. 6268 § 2 k.p.c., badanie treści i formy

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CSK 160/09

POSTANOWIENIE

Dnia 12 marca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku R. J.

przy uczestnictwie Gminy O.

o wpis,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 12 marca 2010 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego w K.

z dnia 7 listopada 2008 r., sygn. akt II Ca (…),

uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia

31 lipca 2008 r. sygn. Dz.kw. (…) i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w O. do

ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego i

kasacyjnego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym

postanowieniem

Sąd

Okręgowy

w

K. oddalił

apelację

wnioskodawcy R. J. od postanowienia Sądu Rejonowego w O. oddalającego jego

wniosek o wykreślenie w dziale drugim księgi wieczystej nr (...) Gminy O. jako

właściciela objętych nią działek nr 2958/1 i 2958/2 oraz zamknięcia tej księgi.

Z dokonanych przez ten Sąd ustaleń wynika, że dla działek nr 2958/1 i 2958/2

prowadzone są przez Sąd Rejonowy w O. dwie księgi wieczyste o numerach (...) i (...).

W dziale drugim pierwszej z nich, jako współwłaściciele, wpisani są R. J. i E. J. Z kolei w

dziale trzecim wpisane zostało ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z

rzeczywistym stanem prawnym, w związku z prowadzeniem księgi wieczystej nr (...). W

tej drugiej księdze nr (...) w dziale drugim, jako właściciel, wpisana jest Gmina O., zaś w

dziale trzecim ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym

stanem w związku z prowadzeniem księgi o numerze (...). Pierwotnie dla tej

nieruchomości prowadzone były księgi – hip. nr (...) i wieczysta nr (...). W pierwszej jako

właściciel wpisany był Skarb Państwa, a w drugiej R. J. i E. J. po ½ części. Obecnie

pierwsza księga nie obejmuje już opisanej nieruchomości, ponieważ została ona

wyłączona i przeniesiona do nowozałożonej księgi nr (...). Ostateczną decyzją z dnia 27

października 2005 r. AP.(…)/98/05 Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji

stwierdził nieważność decyzji Wojewody X z dnia 26 marca 1994 r. Nr G.II-(…)/6

stwierdzającej nabycie przez Gminę O. własności powyższej nieruchomości z dniem 27

maja 1990 r.

Sąd Okręgowy uznał, że dołączone do wniosku dokumenty w postaci opisanych

decyzji nie zezwalają na ustalenie czyją własność stanowi nieruchomość, co nie może

być rozstrzygnięte w postępowaniu wieczystoksięgowym. Zakres kognicji sądu w tym

postępowaniu obejmuje, stosownie do art. 6268 § 2 k.p.c., badanie treści i formy

wniosku, dołączonych dokumentów i treść księgi wieczystej. Dołączone dokumenty

podlegają ocenie w odniesieniu do wymogów formalnych, a treść pod względem

skuteczności materialnoprawnej. Z art. 31 ust 2 u.k.w.h. wynika, że stan prawny, który

ma być ujawniony wpisem musi być wykazany dokumentem świadczącym o istnieniu

pewnego stanu prawnego. Rozstrzyganie spornych kwestii pozostawione zostało

roszczeniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym,

objętym art. 10 u.k.w.h.

W skardze kasacyjnej wnioskodawca powołał obie podstawy objęte art. 398 3 § 1

k.p.c., wiążąc naruszenie prawa materialnego z błędną wykładnią art. 31 ust. 2 u.k.w.h.

przez przyjęcie, że dołączone dokumenty są niewystarczające do uwzględnienia

wniosku, a przepisów postępowania z art. 6268 § 2 i art. 6269 k.p.c. przez uznanie, że

dokumenty te nie stanowią podstawy wpisu. Wniósł o uchylenie postanowienia i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji.

Gmina O. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 6268 § 2 k.p.c., który wyznacza zakres kognicji sądu w

postępowaniu wieczystoksięgowym, przedmiotem badania jest czynność prawna,

mająca stanowić podstawę wpisu. Oceny jej dokonuje sąd w oparciu o analizę treści i

formy wniosku, dołączonych do niego dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Przepis

ten nie może jednak być rozumiany jako ograniczający rolę sądu wyłącznie do

czynności

rejestracyjno-ewidencyjnej.

Przewidziane

nim

wyłączenie

możliwości

przeprowadzania jakichkolwiek własnych dowodów i dokonywania własnych ustaleń nie

oznacza niedopuszczalności wyjaśnienia i sprawdzenia poprawności danych, na które

powołuje się wnioskodawca, dołączając stosowne dokumenty. Takie rozumienie zakresu

kognicji

sądu

wieczystoksięgowego

utrwalone

zostało

w

orzecznictwie

Sądu

Najwyższego, wskazują na nie przykładowo postanowienia z dnia 2 lipca 2004 r. II CK

265/04, niepubl., z dnia 18 czerwca 2009 r. II CSK 4/09, niepubl., z dnia 17 lipca 2009 r.

IV CSK 36/09, niepubl.

Uregulowanie art. 31 u.k.w.h. ustanawia wymóg wykazania stanu prawnego, jaki

ma być ujawniony w księdze wieczystej, dokumentem i określa jego formę, nie odnosi

się do treści. Nie definiuje pojęcia „dokument”, co wymaga sięgania do przepisów

kodeksu postępowania cywilnego. Badanie dokumentów polega na ich ocenie pod

kątem wymogów formalnych przewidzianych we właściwych przepisach oraz kontroli ich

treści pod względem skuteczności materialnoprawnej. Sąd musi rozważyć, czy objęta

dokumentem czynność uzasadnia powstanie, zmianę lub wygaśnięcie prawa, które ma

być wpisane lub wykreślone z księgi (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26

lutego 2004 r. II CSK 541/03, OSNC 2005/6/112, z dnia 17 lipca 2009 r. IV CSK 36/09).

Dokonanie wpisu usuwającego niezgodność między treścią księgi wieczystej a

rzeczywistym stanem prawnym w oparciu art. 31 ust. 2 u.k.w.h. może nastąpić jedynie

wówczas, gdy dołączone do wniosku dokumenty wyrażają pewność istnienia

rzeczywistego, aktualnego stanu prawnego. Nie ma podstaw do rozstrzygania przez sąd

wieczystoksięgowy kwestii wątpliwych lub spornych, które należą do postępowania

przewidzianego art. 10 u.k.w.h.

Odnosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że

Sąd Okręgowy błędnie zinterpretował art. 6268 § 2 k.p.c. oraz art. 31 ust. 1 u.k.w.h.

Ujawnienie Gminy O. w księdze wieczystej jako właściciela dokonane zostało w oparciu

o decyzję Wojewody X stwierdzającą, że nabyła ona z mocy prawa własność tej

nieruchomości na postawie art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy

wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych

(Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm. dalej – p.w.u.s.t.), z dniem jej wejścia w życie.

Stwierdzenie ostateczną decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27

października 2005 r., że powołana decyzja Wojewody X jest nieważna wywołało skutek

ex tunc. Oznacza to, że Gmina nie posiada tytułu prawnego do tej nieruchomości.

Podkreślenia wymaga, że samo powołanie się na art. 5 ust 1 p.w.u.s.t. jako podstawy

nabycia własności nieruchomości nie jest wystarczające, ponieważ zgodnie z art. 18 ust.

1 p.w.u.s.t. wymagane było wydanie decyzji przez wojewodę. Decyzja ta ma

deklaratoryjny charakter, ale stanowi akt niezbędny, bez którego istnienia gmina nie

może powoływać się na prawo własności, a sąd nie może przyjąć, że gmina stała się

właścicielką, choćby oczywiste było, że nieruchomość podlegała komunalizacji. Taki

pogląd, jako utrwalony w orzecznictwie, wyrażony został w uchwale Sądu Najwyższego

z dnia 9 października 2007 r. III CZP 46/07 OSNC 2008/3/30 i aprobowany jest także w

rozpoznawanej sprawie. W postępowaniu cywilnym sąd jest obowiązany uwzględniać

stan prawny wynikający z ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej przez

uprawniony organ i w zakresie przedmiotu poddanego jego kognicji przepisami prawa

materialnego, co również wynika z powołanej uchwały i jest powszechnie przyjmowane,

jako konsekwencja rozgraniczenia drogi sądowej i drogi administracyjnej. Z uwagi na to

trafnie wywodzi skarżący, że Sąd Okręgowy był związany decyzją administracyjną z

dnia 27 października 2005 r., która wyraża stan prawny sprowadzający się do tego, że

nie było podstaw stwierdzenia, że Gmina O. nabyła własność nieruchomości objętej

księgą wieczystą nr (...) i tytułem nabycia tego prawa nie dysponuje. Nie można

podzielić stanowiska Sądu Okręgowego, że istnieje spór dotyczący własności

nieruchomości, skoro Gmina O., także związana opisaną decyzją, nie przedstawia tytułu

do nieruchomości. Nie było zatem podstaw do uznania, że zachodziła konieczność

występowania z powództwem o usunięcie niezgodności pomiędzy stanem prawnym

nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem.

Z powyższych względów należało, w oparciu o art. 39815 § 1 k.p.c., uchylić

postanowienia obu Sądów i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi

Rejonowemu

w

O. Rozstrzygnięcie

o

kosztach

postępowania

kasacyjnego

pozostawione zostało końcowemu orzeczeniu na podstawie art. 39821 w związku z art.

391 § 1 i art. 108 § 2 oraz 13 § 2 k.p.c.