Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CSK 156/12 Generato dall'IA

Supreme Court allows acquisition by prescription by ordering lower court to count predecessor's possession time.

Numero d'incarto III CSK 156/12
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court partially allowed the cassation appeal by overturning the district court's dismissal of the acquisition by prescription claim. The lower court rejected the claim because the applicant, acting in bad faith after receiving a deed, had not possessed the land long enough under the relevant civil code article. The Supreme Court ruled that the court must determine the actual beneficiary and the exact moment of acquisition, regardless of who filed the request, and must automatically include the predecessor's possession time when a transfer of possession occurred during the prescription period.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 172 k.c.; Art. 176 k.c.; Art. 610 § 1 k.p.c.; Art. 670 k.p.c.; Art. 677 k.p.c.; Art. 398 k.p.c.: The court must ascertain the actual beneficiary and the precise moment of acquisition by prescription, and must of its own motion include the possession time of the predecessor when a transfer of possession occurred during the running of the prescription period.

Parole chiave

Generato dall'IA
acquisition by prescription possession time calculation predecessor possession bad faith possession declaratory proceeding transfer of possession civil code article 176

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 172 k.c.
co nastąpiło w 2007 r., nie upłynął okres przewidziany w art. 172 k.c. Samoistne
Art. 176 k.c.
Okręgowego zarzuciła naruszenie prawa materialnego, to jest art. 176 § 1 zd.
Art. 610 § 1 k.p.c.
postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 610 § 1 zd.
Art. 670 k.p.c.
1 w związku z art. 670, 677 oraz 391 i art.
Art. 677 k.p.c.
670 i art. 677 § 1 k.p.c.
Art. 398 k.p.c.
W skardze kasacyjnej, opartej na obu podstawach określonych w art. 3983
Art. 13 § 2 k.p.c.
670, 677 oraz 391 i art. 13 § 2 k.p.c. poprzez przyjęcie związania
art. 172 k.c
co nastąpiło w 2007 r., nie upłynął okres przewidziany w art. 172 k.c.
art. 3983 § 1 k.p.c
W skardze kasacyjnej, opartej na obu podstawach określonych w art. 3983
art. 13 § 2 k.p.c
670, 677 oraz 391 i art. 13 § 2 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CZP 28/96
uchwała Sądu Najwyższego z 12 czerwca 1986 r., III CZP 28/96,
III CKN 608/98
1998 r, III CKN 608/98, niepubl.; z 10 stycznia 2002 r.
I CZ 194/01
1998 r, III CKN 608/98, niepubl.; z 10 stycznia 2002 r. I CZ 194/01, niepubl.;
IV CK 133/05
Supreme Court quashes lower court decision for failure to state reasons regarding good faith acquisition of easement.
V CSK 314/09
Supreme Court quashes cassation decision for failure to include State as owner in easement prescription judgment.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CSK 156/12

POSTANOWIENIE

Dnia 20 lutego 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jacek Gudowski (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Irena Gromska-Szuster

w sprawie z wniosku D. Ł.

przy uczestnictwie J. J.

o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 lutego 2013 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawczyni

od postanowienia Sądu Okręgowego w K.

z dnia 7 listopada 2011 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę do

ponownego

pozostawiając

rozpoznania

temu

Sądowi

Sądowi

postępowania kasacyjnego.

Okręgowemu

rozstrzygnięcie

o

w

K.,

kosztach

Uzasadnienie

Postanowieniem z 10 lutego 2011 r. Sąd Rejonowy w W. oddalił wniosek D.

Ł. o stwierdzenie nabycia z dniem 11 stycznia 2008 r. przez zasiedzenie własności

nieruchomości o pow. 0,97 ha, położonej w P., stanowiącej działkę gruntu o

numerze ewidencyjnym 547/3. Z ustaleń wynika, że dokonany został nieformalny

podział działki leśnej nr 547 na trzy równe części, z których środkową działkę

oznaczoną obecnym numerem 547/2 objęli w posiadanie S. i E. B., zaś działkę nr

547/3 – J. i M. N. W 1976 r. uzyskali oni akty własności ziemi na posiadane działki.

S. B. w dniu 11 stycznia 1988 r. przekazał aktem notarialnym gospodarstwo rolne,

w tym działkę nr 547/2, D. Ł. Własność działki nr 547/3 uzyskała w dniu 14 maja

1989 r. W. N., która 28 marca 2008 r. sprzedała ją J. J. Sąd Rejonowy uznał, że

faktyczne posiadanie działek odpowiadało stanowi prawnemu i wobec tego, że

wnioskodawczyni nie wykazała, aby posiadała działkę nr 547/3, oddalił wniosek.

Postanowieniem z dnia 7 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w K. oddalił

apelację wnioskodawczyni od powyższego postanowienia. Sąd ten poczynił

odmienne ustalenia dotyczące posiadania spornej działki. Wynika z nich, że

posiadanie nieruchomości nie odpowiadało stanowi wynikającemu z aktów

własności ziemi. Samoistnym posiadaczem działki leśnej, oznaczonej obecnie nr

547/3, był już w latach 70-tych ubiegłego wieku S. B., początkowo ze swoją żoną.

Po jej śmierci opiekowała się nim D. Ł., która zajmowała się również jego

gospodarstwem rolnym, w tym działką leśną. Działkę tę objęła w samoistne

posiadanie w dniu 11 stycznia 1988 r. po przekazaniu jej przez S. B., w formie aktu

notarialnego, gospodarstwa. Od tego czasu wnioskodawczyni w imieniu własnym

użytkowała działkę nr 547/3, dbając o nią w niezbędnym zakresie i dokonując

okresowej wycinki drzew.

Sąd Okręgowy uznał jednak, że wnioskodawczyni nie nabyła własności tej

działki przez zasiedzenie, bowiem do czasu wyzucia jej z posiadania przez W. N.,

co nastąpiło w 2007 r., nie upłynął okres przewidziany w art. 172 k.c. Samoistne

posiadanie wnioskodawczyni trwało od stycznia 1988 r. W ocenie Sądu, była ona

posiadaczem w złej wierze, pomimo nabycia nieruchomości aktem notarialnym.

Wnioskodawczyni powinna bowiem wiedzieć, że nie posiada do użytkowanej przez

nią działka działki tytułu prawnego. Działka ta jest oznaczona numerem 547/3,

chociaż w akcie notarialnym wymieniona jest działka nr 547/2. Rozbieżność tę

można było łatwo ustalić, choćby na podstawie wyrysu z mapy ewidencyjnej.

Działka nr 547/2 znajduje się bowiem w środkowej części dawnej działki nr 547, a

użytkowana przez nią działka nr 547/3 – stanowi jej skrajną część. Skoro zatem

wnioskodawczyni wiedziała, lub powinna była wiedzieć, że włada działką nr 547/3

bez tytułu prawnego, była jej posiadaczem samoistnym w złej wierze, a do utraty

posiadania w 2007 r. nie upłynął 30-letni okres zasiedzenia. Sąd Okręgowy uznał

również, że wnioskodawczyni nie może do okresu swojego posiadania doliczyć

posiadania jej poprzednika prawnego, bowiem takiego wniosku nie złożyła, a sąd

nie jest uprawniony do takiej oceny z urzędu.

W skardze kasacyjnej, opartej na obu podstawach określonych w art. 3983

§ 1 k.p.c., wnioskodawczyni D. Ł., zaskarżając w całości postanowienie Sądu

Okręgowego zarzuciła naruszenie prawa materialnego, to jest art. 176 § 1 zd. 2 k.c.

poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że dla doliczenia czasu

posiadania poprzednika, potrzebnego dla ustalenia zasiedzenia, konieczne jest

złożenie wyraźnego wniosku w toku postępowania o stwierdzenia nabycia

własności

nieruchomości

przez

zasiedzenie;

naruszenie

przepisów

prawa

postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 610 § 1 zd.

1 w związku z art. 670, 677 oraz 391 i art. 13 § 2 k.p.c. poprzez przyjęcie związania

sądu datą wskazaną przez wnioskodawczynię jako początek biegu zasiedzenia,

a w konsekwencji oddalenia wniosku pomimo ustalenia, że suma okresów

samoistnego

posiadania

nieruchomości

przez

wnioskodawczynię

oraz

jej

poprzednika pozwalała na stwierdzenie nabycia prawa własności nieruchomości

przez zasiedzenie.

W konkluzji wnosiła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznana.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zarówno w doktrynie, jak i judykaturze przyjmuje się, że w postępowaniu

o stwierdzenie zasiedzenia obowiązkiem sądu jest ustalenie uprawnionego

beneficjenta, chociażby nie była to osoba wskazana we wniosku, oraz chwili,

w której nabycie własności nastąpiło. Związanie granicami żądania nie dotyczy

bowiem osoby, która nabyła własność w drodze zasiedzenia, ani chwili, w jakiej to

nastąpiło (por. uchwała Sądu Najwyższego z 12 czerwca 1986 r., III CZP 28/96,

OSNC 1987, nr 5-6, poz. 74; postanowienia Sądu Najwyższego: z 18 września

1998 r, III CKN 608/98, niepubl.; z 10 stycznia 2002 r. I CZ 194/01, niepubl.;

z 7 października 2005 r., IV CK 133/05, niepubl.; z 18 marca 2010 r., V CSK

314/09, niepubl.). W orzeczeniach tych Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że

merytoryczne przesłanki zasiedzenia są nierozerwalnie związane z treścią

orzeczenia i oznaczają, że nabywcą nieruchomości jest osoba wskazana w jego

sentencji, oraz, że w chwili zamknięcia rozprawy nie było innych osób, które nabyły

własność nieruchomości w drodze zasiedzenia. Pogląd ten należy podzielić, brak

związania żądaniem wniosku, gdy chodzi o osobę, która nabyła własność, oraz

o datę, w jakiej to nastąpiło, wynika bowiem z przepisów art. 610 w związku z art.

670 i art. 677 § 1 k.p.c. Trzeba zwrócić uwagę na cel postępowania o stwierdzenie

zasiedzenia, którym jest stwierdzenie, czy co do objętej żądaniem rzeczy zaistniały

określone w art. 172 k.c. przesłanki prowadzące do nabycia własności w drodze

zasiedzenia, a zatem, czy rzecz ta była przedmiotem samoistnego posiadania

przez określony w ustawie okres, którego długość zależy od istnienia dobrej lub złej

wiary. Orzeczenie wydane w tym postępowaniu ma charakter deklaratywny

i stwierdza jedynie stan prawny powstały na skutek zaistnienia tych przesłanek,

zasiedzenie bowiem następuje, w razie ich spełnienia, z mocy ustawy. Przepis art.

176 k.c. ponadto uprawnia posiadacza do doliczenia do czasu, przez który sam

posiada, czas posiadania swego poprzednika, jeżeli podczas biegu zasiedzenia

nastąpiło przeniesienie posiadania. Jeżeli zatem z ustalonych okoliczności

faktycznych wynika, że w okresie biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie

posiadania, a łączny czas posiadania obecnego posiadacza samoistnego i jego

poprzednika prowadzi do zasiedzenia, to doliczenie okresu poprzednika sąd

powinien uwzględnić z urzędu i nie jest w tym zakresie związany żądaniem

wniosku.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 398 15

w związku z art. 13 § 2 k.p.c.

db