Supreme Court dismisses appeal for lack of merit regarding identity of claims and legal basis in related proceedings.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the plaintiff's cassation appeal against the appellate court's decision to reject her main claim. The plaintiff argued that the lower court erred by dismissing her request for enforcement of a settlement agreement, claiming the previous judgment did not cover her specific demands. The court found that the plaintiff's current request and her previous claim in the related case shared the same legal basis and subject matter, making the dismissal legally sound.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 398 § 14 k.p.c.; Art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.; Art. 366 k.p.c.; Art. 386 § 1 k.p.c.; Art. 397 § 2 k.p.c. - A cassation appeal is inadmissible if the contested decision is based on the same legal grounds and subject matter as a previously adjudicated claim, thereby satisfying the requirement of identity of claims and legal basis.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CSK 124/13
POSTANOWIENIE
Dnia 14 marca 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Anna Owczarek (przewodniczący)
SSN Józef Frąckowiak
SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa E. C.
przeciwko Z. […]
o nakazanie ewentualnie o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 14 marca 2014 r.,
skargi kasacyjnej powódki
od postanowienia Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 12 grudnia 2012 r.,
1. oddala skargę kasacyjną;
2. pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania
kasacyjnego sądowi wydającemu orzeczenie kończące
postępowanie w sprawie.
Uzasadnienie
Powódka E. C. w pozwie skierowanym przeciwko Z. […] domagała się
nakazania pozwanemu wykonania § 5 ust. 1 pkt 2 w związku z § 3 ust. 1 pkt 1
ugody z dnia 10 lipca 2007 r. poprzez rozpoczęcie procedur związanych ze
sprzedażą
nieruchomości
przy ul.
S. […]
w terminie
miesiąca
od
dnia
uprawomocnienia się wyroku oraz zapłaty powódce połowy ceny faktycznie
uzyskanej ze sprzedaży tej nieruchomości, pomniejszonej o kwotę 220.319 zł oraz
o udokumentowane koszty zbycia poniesione przez stronę pozwaną, w ciągu
dwóch tygodni od uzyskania kwoty sprzedaży. Powódka zgłosiła także żądanie
ewentualne na wypadek nie uwzględnienia roszczenia głównego - zasądzenia na
jej rzecz od strony pozwanej kwoty 4.229.681 zł z odsetkami ustawowymi od dnia
14 listopada 2007 r. tytułem połowy wartości opisanej wyżej nieruchomości.
Pozwany żądał odrzucenia pozwu w zakresie żądania głównego, wskazując,
ze zostało ono już prawomocnie osądzone we wcześniej toczącej się przed Sądem
Okręgowym między stronami i prawomocnie zakończonej sprawie o sygnaturze I C
…/08.
Postanowieniem z dnia 4 września 2012 r. Sąd Okręgowy odmówił
odrzucenia pozwu co do żądania głównego. Po rozpoznaniu zażalenia strony
pozwanej Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 12 grudnia 2012 r. zmienił
zaskarżone postanowienie i odrzucił pozew w zakresie żądania głównego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd drugiej instancji wskazał, że powódka
jest wdową po K. C. i jego jedyną spadkobierczynią. Matka K. C., a teściowa
powódki- K. C. sporządziła testament notarialny, w którym wydziedziczyła K. C.
oraz powołała Z. […] do spadku, obejmującego między innymi nieruchomość
położoną przy ul. S. […]. W toku procesu wytoczonego przez K. C. przeciwko
Zamkowi […] jako spadkobiercy testamentowemu o zachowek zapadł wyrok
wstępny, w którym Sąd Okręgowy uznał powództwo za usprawiedliwione co do
zasady. W toku postępowania apelacyjnego K. C. i pozwany zawarli pisemną
ugodę pozasądową z dnia 10 lipca 2007 roku, w której strony uregulowały sposób
zaspokojenia roszczeń K. C. z tytułu zachowku. K. C. zmarł w dniu 18 kwietnia
2008 r., a spadek po nim nabyła w całości E. C. Za życia K. C. ugoda została
częściowo zrealizowana, nie doszło natomiast do sprzedaży nieruchomości przy
ul. S. i przekazania K. C. uzgodnionej w ugodzie kwoty tytułem połowy ceny
uzyskanej przez pozwanego ze sprzedaży nieruchomości, pomniejszonej o kwotę
220.319 zł oraz o udokumentowane koszty zbycia. Wyrokiem z dnia 22 grudnia
2008 roku w sprawie I A Ca …/08 Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok
wstępny i oddalił powództwo o zachowek z uwagi na śmierć K. C. i wygaśnięcie
przysługującego mu prawa do zachowku. Skarga kasacyjna następczyni prawnej
zmarłego powoda-
E. C. wywiedziona od tego orzeczenia została oddalona
wyrokiem Sąd Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2010 roku w sprawie III CSK
143/09.
W pozwie złożonym po śmierci męża przeciwko Z. […] (sygnatura Sądu
Okręgowego I C …/08) E. C. domagała się zasądzenia na jej rzecz kwoty
3.734.307,50 zł tytułem odszkodowania za niewykonanie przez stronę pozwaną
ugody z dnia 10 lipca 2007 roku. Na wypadek nieuwzględnienia żądania głównego
zgłosiła żądanie ewentualne - o nakazanie stronie pozwanej sprzedaży
nieruchomości przy ul. S. za cenę odpowiadającą wartości rynkowej stosownie do §
5 ust. 3 ugody z dnia 10 lipca 2007 roku oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
5 października 1993 roku w sprawie zasad organizowania przetargu na sprzedaż
środków trwałych przez przedsiębiorstwa państwowe oraz warunków odstąpienia
od przetargu. Na wypadek nieuwzględnienia tego żądania, zgłosiła także kolejne
żądanie ewentualne
–
zasądzenia
na
jej
rzecz
od
strony
pozwanej
kwoty 7.000.000 zł z tytułu przysługującej jej, a nabytej w drodze przelewu od osób
trzecich, wierzytelności o zachowek po K. C.. Wyrokiem z dnia 15 października
2009 roku w sprawie I C …/08 Sąd Okręgowy oddalił powyższe powództwo E. C. w
całości. Apelacja powódki od tego orzeczenia została oddalona wyrokiem Sądu
Apelacyjnego z dnia 27 kwietnia 2010 r. w sprawie I ACa …/10. Sąd Najwyższy
odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej powódki wywiedzionej od tego
orzeczenia.
W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny rozpoznając zażalenie pozwanego na
odmowę odrzucenia pozwu w zakresie żądania głównego uznał, że żądanie
ewentualne dochodzone przez E.C. w sprawie I C …/08 i żądanie główne
zgłoszone w niniejszej sprawie oparte są na tej samej podstawie faktycznej i
prawnej, w związku z czym zachodzi ujemna przesłanka procesowa w postaci
powagi rzeczy osądzonej uzasadniająca odrzucenie pozwu w tym zakresie na
podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.
W
skardze
kasacyjnej
powódka
zarzucając
naruszenie
przepisów
postępowania, tj. art. 199 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 366 k.p.c., art.382 k.p.c. i art. 386
§ 1 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c., domagała się uchylenia zaskarżonego
postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego
rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Stosownie do art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. sąd ma obowiązek odrzucić pozew,
jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku
albo została już prawomocnie osądzona. Zakres przedmiotowy i podmiotowy
powagi rzeczy osądzonej reguluje art. 366 k.p.c. przewidując, że wyrok
prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku
z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi
samymi stronami. Tożsamość stron obu procesów (spraw o sygnaturze I C …/08 i
aktualnej) nie budzi wątpliwości, przedmiotem sporu pozostają natomiast granice
przedmiotowe powagi rzeczy osądzonej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego
ugruntował się pogląd, zgodnie z którym tożsamość przedmiotu uprzedniego
orzeczenia oraz kolejnego powództwa, wykluczająca możliwość jego merytorycznej
oceny i uzasadniająca odrzucenie pozwu, zachodzi w przypadku jednakowej
podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia oraz ponownego żądania powoda,
przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie (por. postanowienia Sądu
Najwyższego: z dnia 9 czerwca 1971 r., II CZ 59/71, OSNCP 1971, nr 12, poz. 226;
z dnia 25 sierpnia 1998 r. I PKN 266/98, OSNP 1999, nr 17, poz. 554;
z dnia 3 lutego 2010 r., II CSK 414/09, nie publ; z dnia 11 lutego 2011 r., I CSK
277/10, nie publ.; z dnia 8 kwietnia 2011 r., II CSK 493/10, Biul. SN 2011, nr 6,
str. 11-12; z dnia 26 stycznia 2012 r., I UK 301/11, nie publ. oraz wyroki: z dnia
22 kwietnia 1967 r., I CR 570/66, OSPiKA 1968, nr 7-8, poz. 158; z dnia 4 grudnia
1998 r., III CKN 56/98, Biul. SN 1999, nr 4, str. 9; z dnia 14 lipca 2011 r., III UK
196/10, OSNP 2012, nr 17-18, poz. 222 i z dnia 15 listopada 2012 r., V CSK
515/11, nie publ.).
Wbrew zarzutom skargi Sąd Apelacyjny prawidłowo przyjął, nie naruszając
art. 382 k.p.c. oraz 325 k.p.c. w sposób wskazany w skardze kasacyjnej powódki,
że wyrok Sądu Okręgowego z dnia 15 października 2009 roku w sprawie I C …/08
oddalający w całości powództwo E. C. skierowane przeciwko pozwanemu Z. oraz
wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 27 kwietnia 2010 roku w sprawie I A Ca …/10
oddalający apelację powódki objęły swoim zakresem zarówno żądanie główne (o
zapłatę kwoty 3.734.307,50 zł tytułem odszkodowania za szkodę wynikłą z nie
wykonania ugody w części odnoszącej się do zobowiązania pozwanego do
sprzedaży nieruchomości i przekazania K. C. uzgodnionej części ceny sprzedaży ),
jak i dwa żądania ewentualne (pierwsze - o nakazanie pozwanemu sprzedaży
nieruchomości stosownie do § 5 ust. 1 pkt 2 w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 ugody z
dnia 10 lipca 2007 r oraz drugie - o zapłatę 7.000.000 zł) zgłoszone przez E. C.
w tamtej sprawie.
Oddalenie powództwa w całości oznacza negatywne rozstrzygnięcie
o wszystkich
zgłoszonych
przez
powoda
roszczeniach
(por.
wyrok
Sądu
Najwyższego z dnia 18 lutego 1999 roku, II UKN 493/98, OSNP 2000, nr 8,
poz. 325) i ewentualne niedokładności komparycji wyroku polegające na wskazaniu
w rubrum orzeczenia jednego tylko żądania i nie wyszczególnieniu pozostałych,
nie mają
zasadniczego
znaczenia
dla
określenia
przedmiotu
i
zakresu
wyrokowania. W uzasadnieniu pisemnym wyroku w sprawie I C …/08
Sąd
Okręgowy odniósł się do wszystkich zgłoszonych przez E. C. żądań - zarówno
głównego, jak i ewentualnych, obszernie wskazując na motywy ich oddalenia.
Sformułowany na potrzeby aktualnego postępowania powyższy zarzut kasacyjny
pozostaje więc w opozycji do postawy powódki reprezentowanej przez nią w tamtej
sprawie. O tym, że powódka nie miała jakichkolwiek wątpliwości co do zakresu
wyroku Sądu Okręgowego w sprawie I C …/08 (że obejmuje on wszystkie
zgłoszone przez nią roszczenia) świadczy jednoznacznie treść złożonej przez nią
w tamtej sprawie apelacji, a następnie skargi kasacyjnej. Przytoczone przez
skarżącą na uzasadnienie omawianego zarzutu kasacyjnego orzeczenia (w tym
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2001 r., III CKN 1382/00,
OSNC 2001, nr 9, poz. 132 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada
nie dotyczą takiej sytuacji, jak miała
1966 r., II PR 436/66, OSNC 1967/4/79)
miejsce w sprawie o sygnaturze I C …/08, lecz klasycznych przypadków orzeczenia
non existens.
Tożsamość żądań niewątpliwie zachodzi, oceny wymaga więc kwestia,
czy są one oparte o tę samą podstawę. Powódka uzasadniała swoje żądanie
ewentualne w sprawie I C …/08 o nakazanie pozwanemu dokonania określonych
czynności związanych ze sprzedażą nieruchomości faktem zawarcia ugody
pozasądowej z dnia 10 lipca 2007 roku między K. C. i pozwanym i niewątpliwe na
tę samą podstawę swojego żądania - ugodę z dnia 10 lipca 2007 roku, a ściślej jej
§ 5 ust. 1 pkt 2 w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 wskazuje także w rozpoznawanej
sprawie. Nie powtarzając słusznych w tej mierze wywodów Sądu Apelacyjnego
trzeba w odniesieniu do argumentów skarżącej sformułowanych w skardze
kasacyjnej wskazać, że w obu sprawach powódka, powołując się na fakt zawarcia
przez K. C. i Z. […] ugody pozasądowej z dnia 10 lipca 2007 roku dochodziła
realnego wykonania jej postanowień, zmierzając do uzyskania orzeczenia sądu
zobowiązującego pozwanego do przedsięwzięcia określonych działań mających
na celu realizację zobowiązania sprzedaży nieruchomości i wypłacenia powódce
należnej jej części ceny sprzedaży. W obu sprawach powódka powoływała się na
to, że z uwagi na wstąpienie w sytuację prawną i faktyczną zmarłego męża K. C.
jest ona, jako jego jedyna spadkobierczyni, wierzycielką pozwanego na podstawie
tejże ugody i stąd może żądać jej przymusowego wykonania. Stanowisko powódki
o istnieniu ważnego zobowiązania pozwanego wobec niej wynikającego z
przedmiotowej ugody świadczy o tożsamości zarówno żądania, jak i jego podstawy,
uzasadnia
więc
aprobatę
stanowiska
zajętego
przez Sąd
Apelacyjny
w
zaskarżonym postanowieniu.
Powyższe
rozważania
prowadzą
do
wniosku
o
bezzasadności
sformułowanych w skardze kasacyjnej powódki zarzutów naruszenia art. 199 § 1
pkt. 2 w związku z art. 366 k.p.c. oraz art. 386 § 1 w związku z art. 397 § 2 k.p.c.,
polegającego, zdaniem skarżącej, na odrzuceniu pozwu w zakresie żądania
głównego mimo braku przesłanki powagi rzeczy osądzonej. W tym stanie rzeczy
skarga kasacyjna E. C. podlegała oddaleniu na podstawie art. 39814 k.p.c. jako
bezzasadna.
jw