Supreme Court quashes bankruptcy law order due to improper one-year preclusion period calculation.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the lower court's decision to ban a former board member from conducting business, finding the one-year preclusion period calculated incorrectly. The lower court applied the wrong starting date for the deadline, failing to recognize that the bankruptcy proceedings themselves suspended the clock. Consequently, the ban was deemed inadmissible because it was issued outside the legally permitted timeframe.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 373 ust. 1 pkt 1 p.u.i.n.; Art. 377 p.u.i.n.: The one-year preclusion period for ordering a ban on business activity begins from the date of the bankruptcy event, not the filing of the bankruptcy petition, meaning concurrent bankruptcy proceedings exclude the possibility of starting the preclusion clock.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CSK 101/09
POSTANOWIENIE
Dnia 10 grudnia 2009 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)
SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)
SSN Krzysztof Pietrzykowski
w sprawie z wniosku M. sp. z o.o.
przy uczestnictwie M.Z.
w przedmiocie orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej
wobec M.Z.,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 10 grudnia 2009 r.,
skargi kasacyjnej wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Okręgowego w K.
z dnia 9 stycznia 2009 r., sygn. akt [...],
uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi
Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia
o kosztach postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy oddalił wniosek „M.” Spółki z o.o. o orzeczenie zakazu
prowadzenia działalności gospodarczej i pełnienia funkcji w
organach osób
prawnych wobec uczestnika postępowania M.Z. Rozstrzygnięcie swoje oparł na
następującym stanie faktycznym.
Sąd Rejonowy ustalił, że niewypłacalność dłużnika – „H.” spółki z o.o.
(poprzednio: „B.” Spółka z o.o.) nastąpiła w lipcu 2007 r. Zarząd tej Spółki złożył
wniosek o ogłoszenie jej upadłości w dniu 28 marca 2008 r. Działalność w 2007 r.
zakończyła się stratą brutto w wysokości 1.531.239,39 zł, a w ciągu sześciu
miesięcy przed złożeniem wniosku nastąpił znaczny spadek sprzedaży towarów.
Uczestnik M.Z. nie dopełnił obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości,
jednakże orzeczenie wobec niego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej
na podstawie art. 373 ust. 1 pkt 1 – ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo
upadłościowe i naprawcze (Dz.U. nr 60, poz. 535 ze zm., cyt. dalej jako „p. u. i n.”)
okazało się niedopuszczalne w świetle postanowień art. 377 p.u. i n.
Apelacja wnioskodawcy została oddalona; Sąd Okręgowy podzielił ustalenia
i oceny prawne Sądu pierwszej instancji. Analizując przepis art. 377 p. u. i n.,
Sąd Okręgowy stwierdził, że dla każdego z dwóch stanów przewidzianych w tym
przepisie odmiennie należy liczyć początek rocznego terminu prekluzyjnego do
wystąpienia z żądaniem orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej.
Po pierwsze, w razie niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika nie
można orzec zakazu przewidzianego w art. 373 p. u. i n. ustawy po upływie roku od
dnia, w którym dłużnik zobowiązany był złożyć taki wniosek. Bieg rocznego terminu
do złożenia tego wniosku rozpoczyna się w dniu powstania stanu niewypłacalności
dłużnika. Po drugie, w przypadku złożenia wniosku i ogłoszenie upadłości o zakazie
przewidzianym w art. 373 p. u. i n. nie można orzekać, gdy postępowanie w tej
sprawie nie zostało wszczęte w terminie roku od umorzenia lub zakończenia
postępowania upadłościowego albo oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości na
podstawie art. 13 p. u. i n. Bez znaczenia pozostaje fakt, jaki uprawniony podmiot
złożył ostatecznie wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika.
W ocenie Sądu Okręgowego, nie można podzielić stanowiska apelującego,
że przepis art. 377 p. n. i u. nie wprowadza w ogóle terminu, od którego może być
orzeczony zakaz określony w art. 373 p. u. i n. W przepisie tym bowiem pośrednio
określono moment, od którego wierzycielowi przysługuje prawo wystąpienia
z wnioskiem o orzeczenie omawianego zakazu, przy czym momentem tym jest
umorzenie lub zakończenie postępowania upadłościowego albo oddalenie wniosku
o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13 p. u. i n. Roczny termin (po upływie
którego niedopuszczalne byłoby orzekanie o zakazie) rozpoczyna swój bieg po
umorzeniu lub zakończeniu postępowania upadłościowego albo oddaleniu wniosku
o ogłoszenie upadłości, (art. 13 p. u. i n.). W rozpoznawanej sprawie złożenie przez
wnioskodawcę wniosku o orzeczenie zakazu nastąpiło zatem przedwcześnie,
ponieważ postępowanie upadłościowe zostało wszczęte z inicjatywy wierzyciela
i toczy się nadal.
W skardze kasacyjnej wnioskodawcy podnoszono zarzut naruszenia art. 373
ust. 1 pkt 1 i art. 377 p. u. i n. Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego
postanowienia
i
orzeczenie
wobec
uczestnika
M.Z.
zakazu
prowadzenia
działalności gospodarczej oraz pełnienia funkcji w organach osób prawnych
na okres lat dziesięciu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Podstawowe znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma zarzut naruszenia art.
377 p. u. i n. Zgodnie z tym przepisem, nie orzeka się zakazu prowadzenia
działalności gospodarczej, przewidzianego w art. 373 ustawy, jeżeli postępowanie
w tej sprawie nie zostało wszczęte w terminie roku od umorzenia lub zakończenia
postępowania upadłościowego albo oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości na
podstawie art. 13 p.u i n., a gdy nie złożono wniosku o ogłoszenie upadłości,
od dnia, w którym dłużnik był obowiązany taki wniosek złożyć.
Z ustaleń faktycznych obu Sądów meriti wynika, że wniosek o ogłoszenie
upadłości dłużnika („H.” - spółka z o.o.; poprzednio: – „B.’ Spółka z o.o.) został
skutecznie złożony, a postępowanie upadłościowe jeszcze nie zostało zakończone.
Nie można podzielić stanowiska Sądu Okręgowego, zgodnie z którym przepis art.
377 p. u. i n. „pośrednio wskazuje moment, od którego wierzycielowi przysługuje
prawo wystąpienia z wnioskiem o orzeczenie zakazu”, przewidzianego w art. 373 p.
u. i n., przy czym momentem tym są trzy podstawowe zdarzenia przewidziane w
art. 377 p. u. i n. (umorzenie, zakończenie postępowania upadłościowego,
oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13 p. u. i
n.). W
konsekwencji nietrafna jest sugestia tego Sądu, że wcześniejsze złożenie wniosku,
tj. jeszcze przed rozpoczęciem biegu terminu określonego w art. 377 p. u. i n.,
oznacza jego przedwczesność i tym samym - konieczność oddalenia go bez
merytorycznego rozpoznania.
Przepis art. 377 p. u. i
n. powinien być interpretowany w powiązaniu
z innymi przepisami dotyczącymi postępowania w sprawach orzekania zakazu
prowadzenia działalności gospodarczej, a zwłaszcza z postanowieniami art. 373
p. u. i n. Z treści art. 377 p. u. i n. nie wynika to, że postępowanie w sprawach
o wydanie zakazu nie może być wszczęte jeszcze przed wszczęciem postępowania
upadłościowego, w
W przepisie
tym
jego toku lub przed jego zakończeniem (umorzeniem).
wspomniano
bowiem
o
niemożności
orzekania
zakazu
prowadzenia działalności gospodarczej (verba legis: „nie orzeka się zakazu”)
natomiast nie przyjęto - nawet pośrednio - żadnej bariery co do czasu skutecznego
złożenia wniosku o orzekanie zakazu. Wniosek taki może być zatem skutecznie
złożony wówczas, gdy występują przewidziane w art. 373 ust. 1 pkt 1-4 p. u. i n.
prawne podstawy (przyczyny) pozbawienia określonej osoby prawa prowadzenia
działalności gospodarczej i jednocześnie toczy się postępowanie upadłościowe
wobec dłużnika. Podobne stanowisko znalazło się też w wyroku Sądu Najwyższego
z dnia 29 października 2008 r., IV CSK 239/08 (nieopubl.; por. też powołane tam
orzecznictwo).
Oba postępowania, upadłościowe i w sprawie orzeczenia zakazu mogą
toczyć się
-
jako
autonomiczne
prawnie – równoczesne, przy czym samo
orzeczenie zakazu nie może nastąpić wówczas, gdy postępowanie w sprawie
o orzeczenie zakazu nie zostało jeszcze wszczęte w terminie jednego roku
od wystąpienia trzech zdarzeń prawnych opisanej w pierwszej części art. 377
p. u. i n. Oznacza to, że trwanie zainicjowanego już postępowania upadłościowego
wyłącza
w
ogóle
możliwość
rozpoczęcia
biegu
terminu
jednorocznego
przewidzianego w art. 377 p. u. i n. (szczególnej „prekluzji w orzekaniu”).
Wniosek wierzyciela o wszczęcie postępowania w sprawie orzeczenia zakazu
prowadzenia działalności gospodarczej wobec byłego członka zarządu upadłego
dłużnika z powołaniem się na podstawę prawną takiego orzeczenia (art. 373 ust. 1
pkt 1 p. u. i n.), złożony w toku postępowania upadłościowego dłużnika, nie może
być zatem traktowany jako wniosek przedwczesny. Przepis art. 377 p. u. i n. tworzy
jedynie - jak wspomniano - czasowe ramy dopuszczalności orzekania (szczególną
prekluzję) orzeczenia zakazu wobec osób wymienionych w art. 373 ust. 1 p. u. i n.
w interesie tych osób. Czasowe ograniczenie możliwości orzeczenia dolegliwości
prawej w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej pozostaje
z pewnością w odpowiedniej korelacji z wyrażoną w art. 22 Konstytucji zasadą
wolności prowadzenia działalności gospodarczej.
Z przedstawionych względów okazał się uzasadniony zarzut naruszenia art.
377 p. u. i n., co spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku
i przekazania sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania
(art. 39815 § 1 k.p.c.).