Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CO 653/25 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses divorce case transfer request due to lack of real impartiality risk.

Numero d'incarto III CO 653/25
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court rejected the District Court's request to transfer a divorce case to another court under Article 441 of the Code of Civil Procedure. The defendant argued that the plaintiff, a judge residing near Toruń, could not ensure impartiality due to professional connections within the Gdańsk appellate jurisdiction. The court found these claims unsubstantiated, noting that the plaintiff works in a different regional court and that mere residence or unverified acquaintances do not constitute a real threat to judicial integrity. Consequently, the court ruled that the Toruń District Court remains the proper venue and that other exclusion mechanisms would suffice if bias were proven.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 441 § 1 k.p.c.; Art. 45 Konstytucji RP: A transfer of jurisdiction for the sake of judicial impartiality requires a real and significant risk to the court's authority, not merely subjective concerns or unverified professional contacts.

Parole chiave

Generato dall'IA
transfer of jurisdiction judicial impartiality divorce proceedings judge as party Code of Civil Procedure appeal jurisdiction exclusion of judge risoluzione del conflitto giurisdizionale

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 441 § 1 k.p.c.
Sąd Okręgowy stwierdził, że skoro strona wystąpiła o zainicjowanie postępowania mającego oparcie w art. 441 § 1 k.p.c., to jest zobligowany do wystąpienia z wnioskiem, gdyż jego ignorowanie może być poczytywane jako działanie ograniczające prawo strony do sądu właściwego także w rozumieniu art.
art. 45 Konstytucji RP
441 § 1 k.p.c., to jest zobligowany do wystąpienia z wnioskiem, gdyż jego ignorowanie może być poczytywane jako działanie ograniczające prawo strony do sądu właściwego także w rozumieniu art. 45 Konstytucji RP.
art. 48 k.p.c.
Jeżeli zatem zastosowanie art. 48 lub 49 k.p.c.
art. 49 k.p.c.
art. 441 k.p.c
Sąd Okręgowy w Toruniu wystąpił na podstawie art. 441 k.p.c.
art. 441 § 1 k.p.c
Sąd Okręgowy stwierdził, że skoro strona wystąpiła o zainicjowanie postępowania mającego oparcie w art. 441 § 1 k.p.c., to jest zobligowany do wystąpienia z wnioskiem, gdyż jego ignorowanie może być poczytywane jako działanie ograniczające prawo strony do sądu właściwego także w rozumieniu art.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
postanowienie Sądu Najwyższego z 22 lutego 2024 r., III CO 166/24
postanowienie Sądu Najwyższego z 22 lutego 2024 r., III CO 166/24).
wyrok Sądu Najwyższego z 2009 r., III KO 81/09
wyrok Sądu Najwyższego z 24 lutego 2020 r., II PO 5/20
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

III CO 653/25 POSTANOWIENIE 25 czerwca 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marta Romańska na posiedzeniu niejawnym 25 czerwca 2025 r. w Warszawie‎w sprawie z powództwa X.Y.‎przeciwko A.Ś.‎o rozwód,‎na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Toruniu‎postanowieniem z 9 maja 2025 r., I C 526/25,‎o przekazanie do innego sądu równorzędnego, odmawia przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. (R.N.)

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 9 maja 2025 r. Sąd Okręgowy w Toruniu wystąpił na podstawie art. 441 k.p.c. do Sądu Najwyższego o przekazanie innemu sądowi równorzędnemu do rozpoznania sprawy z powództwa X.Y. przeciwko A.Ś. o rozwód. Sąd Okręgowy wyjaśnił, że w piśmie z 23 kwietnia 2025 r. pozwany wnioskował o zastosowanie w sprawie art. 441 k.p.c. i przekazanie sprawy do rozpoznania równorzędnemu sądowi spoza apelacji gdańskiej – Sądowi Okręgowemu w Poznaniu. Argumentował, że powódka jest sędzią Sądu Rejonowego w W., przewodniczącą Wydziału Cywilnego tego Sądu, mieszka zaś w L. (koło Torunia).

Zdaniem pozwanego, powódka ma liczne znajomości w środowisku sędziów […], a także – ze względu na sprawowaną przez siebie funkcję - w środowisku sędziów apelacji gdańskiej. W ocenie pozwanego, rozpoznanie sprawy przez Sąd Okręgowy w Toruniu może negatywnie wpływać na społeczne postrzeganie tego Sądu jako organu bezstronnego, tym bardziej, że sprawa jest sporna i nie ma szans na jej polubowne zakończenie. Wskazanie Sądu Okręgowego w Poznaniu, jako tego, przed którym postępowanie może się toczyć, jest uzasadnione bliskim położeniem miejsca zamieszkania stron od tego Sądu, ale nade wszystko tym, że sąd przełożony nad tym Sądem znajduje się na terenie innej apelacji niż gdańska.

Argumentację wniosku pozwany uzupełnił o postawienie zarzutów w związku ze sposobem rozpoznania wniosku o zabezpieczenie roszczenia alimentacyjnego, co nastąpiło bez wysłuchania go i w takim czasie, w jakim – jak twierdzi – nie są rozpoznawane wnioski innych osób zabiegających o zabezpieczenie alimentów. Powódka zaprzeczyła temu, żeby kiedykolwiek orzekała jako sędzia w jakimkolwiek sądzie w okręgu toruńskim, gdyż od chwili objęcia urzędu sędziego orzekała i orzeka w Sądzie Rejonowym w W. Nie była delegowana do Sądu Okręgowego w Toruniu.

Pierwszy mąż powódki nie jest prokuratorem w okręgu toruńskim. Przyznała natomiast, że ma miejsce zamieszkania w okolicach Torunia. Przyznała, że jest członkiem stowarzyszenia I., lecz oddziału […], a nie toruńskiego. Zaprzeczyła twierdzeniom pozwanego o jej zawodowych związkach z Toruniem i zarzuciła, że wniosek zmierza do przedłużenia postępowania. Sąd Okręgowy stwierdził, że skoro strona wystąpiła o zainicjowanie postępowania mającego oparcie w art. 441 § 1 k.p.c., to jest zobligowany do wystąpienia z wnioskiem, gdyż jego ignorowanie może być poczytywane jako działanie ograniczające prawo strony do sądu właściwego także w rozumieniu art. 45 Konstytucji RP.

Powódka jest bowiem sędzią sądu rejonowego w tej samej apelacji co sąd właściwy w sprawie i nad nim przełożony. Skoro przy tym pozwany utrzymuje, że powódkę łączą relacje koleżeńskie z sędziami w okręgu […] i toruńskim, to dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu, w istocie przemawia za przekazaniem sprawy innemu sądowi równorzędnemu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zastosowanie art. 441 § 1 k.p.c. prowadzi do odstępstwa od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy, i z tej przyczyny przepis powinien być interpretowany ściśle (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20, z 10 września 2020 r., II CO 203/20).

Zbyt pochopne przekazywanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie służy wytwarzaniu w społeczeństwie przekonania o bezstronności sądów, lecz przeciwnie – może budować przekonanie o łatwości manipulowania ich ustawową właściwością (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 25 listopada 2009 r., III KO 81/09, z 24 lutego 2020 r., II PO 5/20).Okoliczności wynikające z przesłanki dobra wymiaru sprawiedliwości muszą być zatem realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości jego funkcjonowania. Samo subiektywne przekonanie strony, że postępowanie powinien prowadzić inny sąd niż właściwy zgodnie z ustawą nie są wystarczające do zastosowania art. 441 § 1 k.p.c. Podstawa do zastosowania tego przepisu istnieje bowiem wtedy, gdy zachodzi istotne ryzyko, że autorytet sądownictwa znacząco ucierpi w razie rozpatrzenia sprawy przez właściwy sąd.

Przesłanki zastosowania art. 441 § 1 k.p.c. nie mogą się pokrywać z przesłankami stosowania innych instrumentów ustawowych stworzonych w celu zabezpieczenia standardu rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd, a zatem nie mogą być tożsame z przesłankami wyłączenia sędziego lub pewnej większej grupy sędziów jakiegoś sądu od rozpoznania sprawy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 22 lutego 2024 r., III CO 166/24). Jeżeli zatem zastosowanie art. 48 lub 49 k.p.c. może być wystarczające do zabezpieczenia prawa strony do rozpoznania jej sprawy przez bezstronny sąd, to nie ma konieczności modyfikowania określonej na podstawie ustawy właściwości sądu w tej sprawie przy wykorzystaniu art. 441 § 1 k.p.c. Właściwy w niniejszej sprawie jest Sąd Okręgowy w Toruniu.

Powódka mieszka wprawdzie na przedmieściach Torunia, lecz pracuje w Sądzie Rejonowym w W., dla którego sądem drugiej instancji jest Sąd Okręgowy w W. Wprawdzie w istocie jest on położony w tej samej apelacji co Sąd Okręgowy w Toruniu, lecz Sąd Apelacyjny w Gdańsku nie rozpoznaje środków zaskarżenia od orzeczeń sądów rejonowych, w tym i wydanych przez Sąd Rejonowy w W., a zatem co do zasady nie ma miejsca na kontakt zawodowy sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z sędziami sądów rejonowych w apelacji gdańskiej, w tym z Sądu Rejonowego w W.

Stosowanie przepisów o rozpoznawaniu spraw należących do właściwości tych sądów nie prowadzi do takiego kontaktu, nie uzasadnia go też sprawowanie przez powódkę funkcji administracyjnej w Sądzie Rejonowym w W.Twierdzenia pozwanego, że powódka zna wielu sędziów Sądu Okręgowego w Toruniu nie zostały skonkretyzowane, a powódka takim znajomościom zaprzecza. Sugerowane przez pozwanego ustalenie trudno wywieść z tego, że powódka mieszka na przedmieściach Torunia, bo przecież Toruń to duże miasto. Jeżeli w istocie odnośnie do sędziego prowadzącego sprawę na którymkolwiek etapie jej rozpatrywania będą zachodzić przesłanki wyłączenia, to może do niego dojść przy zastosowaniu przepisów o wyłączeniu.

Wnioskowanie przez pozwanego o istnieniu takich okoliczności na podstawie tego, że nie został wysłuchany przed rozpoznaniem wniosku o zabezpieczenie nie jest uprawnione, gdyż ustawodawca nadał temu postępowaniu charakter prowadzonego ex parte i założył, że o zabezpieczeniach świadczeń alimentacyjnych na rzecz dzieci sąd będzie orzekał z pierwszeństwem przed innymi sprawami. Szybkie rozpoznanie wniosku o zabezpieczenie trudno jest zatem uznać za dowód na stronniczość Sądu. W okolicznościach niniejszej sprawy nie ma zatem podstaw do uznania, że należy ją przekazać do innego sądu dla dobra wymiaru sprawiedliwości, w związku z czym orzeczono jak w sentencji. (R.N.)[a.ł]‎