Supreme Court dismisses divorce case designation request due to lack of factual justification in lower court order.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court returned the divorce case files to the Lublin District Court because the lower court's designation order lacked a factual basis. The District Court merely cited Article 45 of the Civil Procedure Code without explaining why Article 41 could not determine jurisdiction. The Supreme Court ruled that the lower court must substantiate its request with specific circumstances before the designation can be considered.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 45 k.p.c.; Art. 41 k.p.c.: The Supreme Court may designate a court for filing a divorce suit only if the lower court substantiates why local jurisdiction cannot be determined under Article 41, as mere citation of the designation article without factual grounds is insufficient.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III CO 629/25 POSTANOWIENIE 24 września 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Trzebiatowski na posiedzeniu niejawnym 24 września 2025 r. w Warszawiew sprawie z powództwa M.H.przeciwko E.H.o rozwód,na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Lubliniepostanowieniem z 9 maja 2025 r., III C 2095/24,o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy, zwraca akta sprawy Sądowi Okręgowemu w Lublinie. (M.K.)
UZASADNIENIE
M.H. wniósł do Sądu Okręgowego w Lublinie pozew o rozwód. Postanowieniem z 9 maja 2025 r., III C 2095/24 w/w Sąd zwrócił się do Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu, przed który należy wytoczyć powództwo w tej sprawie. Rezygnując z zamieszczenia uzasadnienia, jedynie w samej sentencji Sąd ten wskazał na art. 45 k.p.c. jako podstawę takiego postanowienia.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 45 k.p.c., jeżeli na podstawie przepisów kodeksu nie można w świetle okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej, Sąd Najwyższy oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo (§ 1).
O oznaczenie sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, występuje sąd, do którego wpłynął pozew (§ 2).Wymaga zaznaczenia, że wystąpienie do Sądu Najwyższego w trybie art. 45 k.p.c. jest uzasadnione tylko pod warunkiem, że nie można w świetle okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej sądu, przed który należy wytoczyć powództwo. W sprawach o rozwód właściwość miejscową określa art. 41 k.p.c., który stanowi, że powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu.
Z braku takiej podstawy, wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma - sąd miejsca zamieszkania powoda. A zatem dopiero, jeśli nie jest możliwe ustalenie właściwości miejscowej na podstawie art. 41 k.p.c., zastosowanie może znaleźć art. 45 k.p.c. (np. postanowienie SN z 30 marca 2021 r., V CO 61/21). Przy czym, w takim przypadku muszą być wykazane przyczyny uzasadniające oznaczenie sądu na podstawie art. 45 k.p.c. Przedstawiając wniosek o oznaczenie sądu właściwego w postanowieniu, o którym mowa wyżej, Sąd Okręgowy w Lublinie ograniczył się do sformułowania sentencji z pominięciem uzasadnienia, w którym wskazałby konkretne okoliczności sprawy, sytuację stron, a także przepisy o właściwości miejscowej, które nie pozwalają na ustalenie sądu miejscowo właściwego.
Tak sformułowane postanowienie nie pozwala więc na merytoryczną ocenę przedłożonego wniosku. Przedstawienie okoliczności, które świadczyłyby o wystąpieniu stanu rzeczy wypełniającego hipotezę normy wynikającej art. 45 k.p.c. należy do sądu występującego o oznaczenie sądu właściwego, co może nastąpić wyłącznie w uzasadnieniu takiego postanowienia. Sąd występujący o oznaczenie w niniejszej sprawie nie uzasadnił swojego wystąpienia, a rekonstrukcja takich okoliczności oraz poszukiwanie argumentów uzasadniających oznaczenie sądu właściwego nie należą do Sądu Najwyższego (por. postanowienia SN: z 29 maja 2018 r., III CO 56/18, OSNC-ZD 2019, nr 2, poz. 25; z 1 czerwca 2015 r., III CO 37/15, OSNC 2015, nr 12, poz. 150; z 13 listopada 2007 r., III CO 17/07, nie publ., z 30 września 2020 r., II CO 222/20, nie publ. oraz z 15 października 2021 r., IV CO 162/21, a ostatnio także m.in. postanowienie SN z 22 maja 2025 r., III CO 571/25).
W/w brak formalny referowanego postanowienia uniemożliwiają rozpoznanie przez Sąd Najwyższy wniosku Sądu Okręgowego w Lublinie o wyznaczenie w trybie art. 45 k.p.c. sądu właściwego, przed który należy wnieść powództwo w sprawie pozwu. Dlatego konieczne jest zwrócenie akt sprawy w celu uzupełnienia postanowienia o motywy je uzasadniające.Mając na uwadze przedstawione argumenty, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia. (M.K.)[SOP]