Supreme Court dismisses divorce case designation request due to lack of reasoning in lower court order.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court returned the divorce case files to the District Court in Koszalin because the lower court failed to provide a reasoned order for designating jurisdiction. The plaintiff argued for a specific court based on marital residence, but the District Court merely stated the decision without citing relevant Civil Procedure Code articles or explaining why standard jurisdiction rules did not apply. The Supreme Court ruled that such factual and legal justifications are the sole responsibility of the court making the designation request, not the appellate body, rendering the designation request unreviewable.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 45 k.p.c.; Art. 41 k.p.c.: The court requesting designation of jurisdiction must substantiate its request with specific facts and legal reasoning; the Supreme Court cannot review the merits of the request without such justification.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III CO 406/25 POSTANOWIENIE 22 maja 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Trzebiatowski na posiedzeniu niejawnym 22 maja 2025 r. w Warszawiew sprawie z powództwa T. K.przeciwko J. K.o rozwód,na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Koszaliniepostanowieniem z 13 marca 2025 r., I 2C 1267/24,o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy, zwraca akta sprawy Sądowi Okręgowemu w Koszalinie. (M.K.)
UZASADNIENIE
T. K. wniosła do Sądu Okręgowego w Koszalinie pozew o rozwód. Postanowieniem z 13 marca 2025 r., I 2C 1267/24 Sąd Okręgowy w Koszalinie zwrócił się do Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu właściwego miejscowo do rozpoznania sprawy. Sąd nie zamieścił uzasadnienia do tego postanowienia ani nawet nie wskazał podstawy prawnej wystąpienia o oznaczenie sądu właściwego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 45 k.p.c., jeżeli na podstawie przepisów kodeksu nie można w świetle okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej, Sąd Najwyższy oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo (§ 1).
O oznaczenie sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, występuje sąd, do którego wpłynął pozew (§ 2).Wymaga podkreślenia, że wystąpienie do Sądu Najwyższego o dokonanie określonej czynności jurysdykcyjnej wymaga przedstawienia motywów takiego działania. Dotyczy to tym bardziej wystąpienia o oznaczenie sądu właściwego miejscowo, w tym zwłaszcza w sprawach o rozwód. Jest tak dlatego, że określenie właściwości miejscowej w takich sprawach może nastąpić na kilka sposobów. W pierwszej kolejności właściwość tę określa art. 41 k.p.c., który stanowi, że powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu.
Z braku takiej podstawy, wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma - sąd miejsca zamieszkania powoda. A zatem dopiero, jeśli nie jest możliwe ustalenie właściwości miejscowej na podstawie art. 41 k.p.c., możliwe jest wystąpienie do Sądu Najwyższego - a przy tym na podstawie art. 45 k.p.c. - o oznaczenie sądu właściwego miejscowo (np. postanowienie SN z 30 marca 2021 r., V CO 61/21). Z tym jednak, że w takim wypadku muszą być w uzasadnieniu takiego wniosku wykazane przyczyny przemawiające za oznaczeniem sądu właściwego.
Przedstawiając wniosek o oznaczenie sądu właściwego w postanowieniu z 13 marca 2025 r., Sąd Okręgowy w Koszalinie ograniczył się do sformułowania samej sentencji z pominięciem uzasadnienia, w którym winny być wskazane konkretne okoliczności sprawy, sytuacja stron, a także przepisy o właściwości miejscowej, które nie pozwalają na ustalenie sądu miejscowo właściwego. Tak sformułowane postanowienie nie pozwala na merytoryczną ocenę przedłożonego wniosku. Przedstawienie okoliczności, które świadczyłyby o wystąpieniu stanu rzeczy wypełniającego hipotezę normy wynikającej art. 45 k.p.c. należy do sądu występującego o oznaczenie sądu właściwego, co może nastąpić wyłącznie w uzasadnieniu takiego postanowienia.
Sąd Okręgowy w Koszalinie nie uzasadnił swojego wystąpienia, a rekonstrukcja takich okoliczności oraz poszukiwanie argumentów uzasadniających oznaczenie sądu właściwego nie należą do Sądu Najwyższego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 29 maja 2018 r., III CO 56/18, OSNC-ZD 2019, nr 2, poz. 25; z 1 czerwca 2015 r., III CO 37/15, OSNC 2015, nr 12, poz. 150; z 13 listopada 2007 r., III CO 17/07, nie publ., z 30 września 2020 r., II CO 222/20, nie publ. oraz z 15 października 2021 r., IV CO 162/21). Wskazać zarazem należy, że powódka w pozwie stwierdza jedynie, że jakkolwiek przez pewien czas małżonkowie mieszkali wspólnie w W., gdzie pracowali u tego samego pracodawcy, to jakkolwiek ona sama nadal zamieszkuje w w/w kraju, jej mąż nie ujawnił miejsca zamieszkania.
Oznacza to tylko brak wiedzy powódki o samym miejscu zamieszkania pozwanego, co w tej sprawie nie wystarcza do rozpoznania wniosku o oznaczenie sądu właściwego miejscowo, jako że wymaga wyjaśnienia przez Sąd występujący o takie oznaczenie przyczyn, dla których w tych okolicznościach nie jest w stanie samodzielnie ustalić takiej właściwości (w tym poprzez zbadanie odnośnie do pozwanego miejsce zamieszkania lub choćby zwykłego pobytu w P.).Ten brak formalny przedmiotowego postanowienia uniemożliwia rozpoznanie przez Sąd Najwyższy wniosku Sądu Okręgowego w Koszalinie o oznaczenie sądu właściwego do wniesienia pozwu w opisanej sprawie.
Dlatego konieczne stało się zwrócenie akt sprawy w celu wskazania podstawy prawnej i okoliczności uzasadniających wystąpienie do Sądu Najwyższego o wyznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy (por. co do zwrotu akt sprawy – np. postanowienie SN z 12 grudnia 2024 r., III CO 1450/24).Mając na uwadze przedstawione argumenty Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia. (M.K.)[r.g.]