Supreme Court remands judge disqualification requests to the Court of Appeal, rejecting its own jurisdiction due to lack of necessary judges.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court rejected its own jurisdiction to rule on judge disqualification requests, ordering the matter back to the Court of Appeal in Gdańsk. The Court of Appeal had submitted the case to the Supreme Court because it believed no judges were available to hear the disqualification motions. The Supreme Court clarified that the Court of Appeal must first assign the case to a specific judge, who can then decide whether to disqualify themselves or the entire panel under the relevant procedural code.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 49 § 1 k.p.c.; Art. 52 § 1 k.p.c.; Art. 200 § 14 k.p.c.: The court of appeal must assign the case to a specific judge before disqualification requests can be formally submitted, and the court of appeal retains jurisdiction unless it lacks sufficient judges to rule.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CO 1266/22 POSTANOWIENIE Dnia 12 stycznia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Joanna Misztal-Konecka w sprawie z powództwa C. B.przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w Słupsku, Sądowi Okręgowemu w Słupsku, Sądowi Okręgowemu w Bydgoszczy oraz J. K., D. M. i Spółdzielni Mieszkaniowej w S.o zapłatę,na posiedzeniu niejawnym 12 stycznia 2023 r. w Warszawie,na skutek przedstawienia przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku żądań sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku oraz sędziów delegowanych do tego sądu wyłączenia od rozpoznania sprawy o sygn. V ACo 185/22, przekazuje Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku do rozpoznania powyższe żądania sędziów.
UZASADNIENIE
1. Postanowieniem z 23 maja 2022 r. Sąd Okręgowy w Słupsku, powodując się na art. 442 pkt 1 k.p.c., przedstawił Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku sprawę z powództwa C. B. przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w Słupsku, Sądowi Okręgowemu w Słupsku, Sądowi Okręgowemu w Bydgoszczy oraz J. K., D. M., Spółdzielni Mieszkaniowej w S. o zapłatę celem przekazania sprawy innemu sądowi.Sąd Apelacyjny w Gdańsku przedstawił Sądowi Najwyższemu akta sprawy wraz z żądaniami sędziów o wyłączenie od rozpoznania sprawy o sygn.
V ACo 185/22.2. Zgodnie z art. 52 § 1 k.p.c. o wyłączeniu sędziego powinien rozstrzygać sąd, w którym sprawa się toczy, a w razie niemożności wydania przez ten sąd postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów - sąd nad nim przełożony. Przyjmuje się, że sądem przełożonym nad sądami apelacyjnymi jest Sąd Najwyższy. Oznacza to, że w niniejszej sprawie kompetencja Sądu Najwyższego do orzekania w przedmiocie wyłączenia sędziego zaktualizowałaby się, gdyby Sąd Apelacyjny w Gdańsku nie mógł wydać stosownego orzeczenia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów mogących orzekać w sprawie.Sąd Apelacyjny przedstawił akta sprawy Sądowi Najwyższemu wraz żądaniami sędziów o wyłączenie ich od rozpoznania sprawy.
Można sądzić, że w przekonaniu Sądu Apelacyjnego rozpoznanie żądań wyłączenia sędziów nie jest możliwe, gdyż co do żądań wyłączenia nie mógłby orzekać żaden z sędziów tego Sądu. Takie zapatrywanie nie może być jednak podzielone, gdyż wyrasta ono z nietrafnej wykładni przepisów regulujących instytucję wyłączenia sędziego.3. Do rozpoznania sprawy o sygn. akt V ACo 185/22 wyznaczony w drodze losowania został Sędzia Sądu Apelacyjnego M. W. (k. 28), który, powołując się na art. 49 k.p.c., wniósł o wyłączenie od rozpoznania sprawy.
Następnie w drodze losowania do rozpoznania sprawy wyznaczeni zostali Sędziowie Sądu Apelacyjnego: A. D. (k. 32), A. L. (k. 35), B. R.-S. (k. 37), L. J. (k. 40), A. S. (k. 43), W. Ł. (k. 49), E. M.-C. (k. 52), H. R. (k. 55), R. T. (k. 58), który kolejno wnosili o wyłączenie od rozpoznania sprawy. Jak wynika z notatki urzędowej z 5 września 2022 r. z uwagi na brak technicznej możności losowania sprawę przekazano Sędziemu Sądu Apelacyjnego M. N. (k. 63), który również wniósł o wyłączenie od rozpoznania sprawy. Natomiast zalegające w aktach oświadczenia pozostałych sędziów zostały złożone w sytuacji, w której nie byli oni wyznaczeni do rozpoznania sprawy (tj. dokonania oceny co do zachodzenia przesłanek z art. 442 pkt 1 k.p.c. w odniesieniu do sprawy zawisłej przed Sądem Okręgowym w Słupsku) ani nawet żądań wyłączenia wskazanych sędziów.W aktualnym orzecznictwie ukształtował się zasługujący na podzielenie pogląd, zgodnie z którym wnioski i żądania z art. 49 § 1 k.p.c. mogą dotyczyć (w przypadku żądań - mogą być składane przez) sędziów wyznaczonych do rozpoznania sprawy.
Składanie żądania wyłączenia przez sędziego, który nie został wyznaczony do rozpoznania sprawy, jest nie tylko zbędne, ale w zasadzie niedopuszczalne; możliwość zastosowania art. 49 § 1 k.p.c. otwiera się bowiem wyłącznie w razie przydzielenia sprawy danemu sędziemu (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 26 lipca 2019 r., I NOZP 1/19 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z 8 października 2021 r., IV CO 209/21; z 27 października 2021 r., IV CO 235/21; z 2 grudnia 2021 r., IV CO 323/21; z 8 czerwca 2022 r., III CO 460/22) zasadniczo do rozpoznania, choć a limine nie można również wykluczyć tego rodzaju żądania w przypadku sędziów wyznaczonych do podjęcia czynności wpadkowych.W sytuacjach takich jak mająca miejsce w niniejszym postępowaniu sędzia wyznaczony do rozpoznania żądań członka/członków składu orzekającego wyznaczonych do rozpoznania sprawy merytorycznie, którzy złożyli żądania jako pierwsi, powinien albo rozpoznać te żądania, albo – jeśli dostrzega przeszkody w rozpoznaniu tych żądań – samodzielnie skorzystać ze środka prawnego uregulowanego w art. 49 § 1 k.p.c. Czynności te powinny być ponawiane stosownie do wyniku rozpoznania tych (a ewentualnie także kolejnych) żądań wyłączenia lub do osiągnięcia stanu, o którym mowa w art. 52 § 1 k.p.c.Za pominięciem stosownych kroków proceduralnych nie może w opisanym przypadku przemawiać dążenie do realizacji zasady szybkości postępowania, nawet jeśli działania te oparte są na przekonaniu, że po stronie wszystkich sędziów istnieją okoliczności, o których mowa w ostatnio przywołanym przepisie, toteż ostatecznie wszyscy oni wykorzystają instrument unormowany w art. 49 § 1 k.p.c. Z perspektywy założenia, że żądanie wyłączenia może być zgłoszone jedynie przez sędziego wyznaczonego do rozpoznania sprawy, podejmowanie awansem czynności określonych w art. 52 § 1 k.p.c. opierałoby się na niedopuszczalnym antycypowaniu zgłoszenia żądań wyłączenia przez kolejnych sędziów, z pominięciem etapu przydzielenia sprawy do rozpoznania określonemu sędziemu.
Tymczasem dopiero z momentem takiego przydzielenia otwiera się możliwość podjęcia przez sędziego decyzji o nierozpoznaniu sprawy i złożeniu żądania z art. 49 § 1 k.p.c. Decyzja o złożeniu takiego żądania może być więc w procesowo skuteczny sposób podjęta wyłącznie przez sędziego, który ma rozpoznać daną sprawę (sensu largo, włącznie ze sprawami wpadkowymi).4. Powyższe pozwala na sformułowanie konkluzji, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka pozwalająca na przyjęcie, iż Sąd Najwyższy jest obecnie właściwy do orzekania w przedmiocie żądań wyłączenia sędziów, nie zachodzi bowiem sytuacja, w której Sąd Apelacyjny w Gdańsku nie może wydać stosownego orzeczenia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów mogących orzekać w sprawie.
Sąd z urzędu czuwa nad tym, by rozpoznawać jedynie te sprawy, które leżą w jego właściwości miejscowej, rzeczowej i funkcjonalnej (art. 200 § 11 i 14 k.p.c.). Oznacza to, że żądania wyłączenia sędziów wyznaczonych do rozpoznania sprawy, a ewentualnie także żądania wyłączenia od rozpoznania żądań wyłączenia innych sędziów od rozpoznania sprawy należało na podstawie art. 200 § 14 k.p.c. w zw. z art. 52 § 1 k.p.c., przekazać Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku jako sądowi właściwemu.Z uwagi na powyższe orzeczono, jak w sentencji postanowienia.