Supreme Court dismisses appeal against enforceability clause order as it does not end main proceedings.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed a legal appeal filed by a debtor's wife against a lower court order granting an enforceability clause. The court held that such an order is procedural and incidental, not terminating the main civil proceedings. Consequently, the appeal was inadmissible under the Civil Procedure Code because it did not meet the statutory requirement of ending the substantive case.
Regesto Legislator
Generato dall'IAart. 4241 § 1 k.p.c.; art. 4248 § 1 k.p.c.: An order granting an enforceability clause is not a ruling ending proceedings in the case and thus does not admit a legal appeal.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Postanowienie z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05
Od postanowienia w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności tytułowi
egzekucyjnemu skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia nie przysługuje (art. 4241 § 1 k.p.c.).
Sędzia SN Jacek Gudowski
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku wierzyciela Ubezpieczeniowego
Funduszu Gwarancyjnego w W. przy uczestnictwie dłużników Jana G. i Pawła G.
oraz Ewy G. o nadanie klauzuli wykonalności, na posiedzeniu niejawnym w Izbie
Cywilnej w dniu 11 sierpnia 2005 r., na skutek skargi uczestniczki Ewy G. o
stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu
Okręgowego w Siedlcach z dnia 8 marca 2005 r.
odrzucił skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 listopada 2004 roku Sąd Rejonowy w Siedlcach
nadał klauzulę wykonalności wyrokowi tego Sądu z dnia 25 kwietnia 2002 r. i
wyrokowi Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 25 listopada 2002 r., wydanemu
przeciwko małżonkowi dłużnika Jana G. – Ewie G., ograniczając jej
odpowiedzialność do majątku objętego majątkową wspólnością małżeńską.
Zażalenie małżonki dłużnika Ewy G. od tego postanowienia zostało orzeczeniem
Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 8 marca 2005 r. oddalone.
Postanowienie Sądu Okręgowego oddalające zażalenie Ewa G. zaskarżyła
skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia – ustanowiona ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o
zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju
sądów powszechnych (Dz.U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) – przysługuje od
prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w
sprawie, a w wyjątkowych wypadkach, określonych w art. 4241 § 2, także od
prawomocnego orzeczenia sądu pierwszej instancji. W obu wypadkach
przedmiotem zaskarżenia może być prawomocne orzeczenie kończące
postępowanie w sprawie.
Nie budzi wątpliwości, że orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie
jest wyrok oraz postanowienie co do istoty wydane w postępowaniu
nieprocesowym, zatem dla oceny dopuszczalności skargi kluczowego znaczenia
nabiera objaśnienie pojęcia „postanowienie kończące postępowanie w sprawie”.
Pojęcie to, występujące w kodeksie postępowania cywilnego niejednokrotnie, jest w
doktrynie i judykaturze definiowane różnie, przy zastosowaniu różnych kryteriów,
można jednak sumarycznie przyjąć, że chodzi tu o takie postanowienie, które przez
uprawomocnienie się trwale zamyka drogę do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty w
danej instancji (por. np. uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia
24 listopada 1998 r., III CZP 44/98, OSNC 1999, nr 5, poz. 87, z dnia 31 maja
2000 r., III ZP 1/00, OSNC 2001, nr 1, poz. 1 i z dnia 6 października 2000 r., III CZP
31/00, OSNC 2001, nr 2, poz. 22).
Należy jednak podkreślić, że pojęcie „postanowienie kończące postępowanie
w sprawie”, stanowiące cząstkę użytego w art. 4241 k.p.c. pojęcia „orzeczenie
kończące postępowanie w sprawie”, podlega opisowi w opozycji do pojęcia
„postanowienie nie kończące postępowania w sprawie” (np. art. 356, 359 oraz 394
§ 1 k.p.c.). Jest przy tym oczywiste, że użycie przez ustawodawcę dopełnienia „w
sprawie” świadczy wyraźnie o zamiarze zwężenia omawianego pojęcia tylko do
orzeczeń kończących postępowanie jako całość poddaną pod osąd, z wyłączeniem
orzeczeń incydentalnych, ubocznych. Z tych przyczyn trzeba odrzucić wykładnię
zmierzającą do uznania za kończące postępowanie w sprawie takich orzeczeń,
które zamykają tylko jakiś fragment sprawy lub jej boczny nurt, rozstrzygają kwestię
wpadkową albo finalizują postępowanie pomocnicze bądź czynności
przygotowawcze. W tym kierunku szło także orzecznictwo dotyczące
dopuszczalności kasacji na podstawie art. 392 § 1 k.p.c., obowiązującego przed
dniem 6 lutego 2005 r. (np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada
1996 r., I CKN 7/96, OSNC 1997, nr 3, poz. 31, z dnia 22 stycznia 1997 r., I CKN
48/96, OSNC 1997, nr 8, poz. 107 lub z dnia 8 kwietnia 1997 r., I CZ 22/97, OSNC
1997, nr 10, poz. 147).
Zważywszy, że nadanie klauzuli wykonalności następuje w postępowaniu
pomocniczym, toczącym się poza ramami sprawy głównej i tylko w celu jej
uzupełnienia, należy przyjąć, iż postanowienie w tym przedmiocie – nadające
klauzulę lub odmawiające jej nadania – nie jest orzeczeniem kończącym
postępowanie w sprawie. Z tych względów skarga o stwierdzenie niezgodności z
prawem prawomocnego orzeczenia od takiego postanowienia jest niedopuszczalna,
co uzasadnia jej odrzucenie (art. 4248 § 1 k.p.c.).
Skarga wniesiona przez dłużniczkę podlega odrzuceniu także z innej
przyczyny.
Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., odczytywanym łącznie z art. 4171 § 2 k.c.,
skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
przysługuje tylko wtedy, gdy przez wydanie prawomocnego orzeczenia
niezgodnego z prawem stronie wyrządzona została szkoda. Właśnie z tego względu
wśród tzw. konstrukcyjnych wymagań skargi przewidziano obowiązek
uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody (art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.), co oznacza
złożenie przez skarżącego w skardze oświadczenia, że szkoda wystąpiła – ze
wskazaniem jej rodzaju i rozmiaru – oraz uwiarygodnienie tego oświadczenia. W
tym celu, w związku z treścią art. 243 k.p.c., skarżący może powoływać i
przedstawiać zarówno dowody, w tym tzw. dowody niedające pewności, jak i inne
środki, nieuznawane przez kodeks za dowody (np. pisemne oświadczenia, surogaty
dokumentów itp.) (por. także orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca
1951 r., C 398/51, OSN 1951, nr 3, poz. 89).
Dla spełnienia wymagania przewidzianego w art. art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. nie
wystarczy zatem, jak uczyniła to skarżąca, złożenie oświadczenia, że powstanie
szkody jest oczywiste, nawet wówczas, gdy według jej twierdzeń zawartych w
skardze, nadanie klauzuli wykonalności „podcina egzystencję rodziny”, a
„uprawdopodobnienie powstania szkody jest immanentną materią tytułu
wykonawczego”, cokolwiek w przekonaniu skarżącej może to oznaczać.
W konsekwencji orzeczono, jak na wstępie.