Supreme Court dismisses legal challenge for failure to prove impossibility of other remedies.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the plaintiff's complaint for a ruling to declare a final judgment inconsistent with the law. The plaintiff failed to demonstrate that appealing the lower court's decision was impossible, merely citing the low value of the dispute as a reason. The court held that statutory requirements for such complaints must be met cumulatively and independently, requiring concrete proof that no other legal remedies were available.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 4245 § 1 k.p.c.; A complaint for a ruling to declare a final judgment inconsistent with the law requires the plaintiff to independently prove that no other legal remedies were available, and mere assertions or references to low case value are insufficient.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Postanowienie z dnia 27 stycznia 2006 r., III CNP 23/05
Wykazanie w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze
innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe (art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.)
polega na ujawnieniu i przedstawieniu tej okoliczności w sposób
wyczerpujący i niebudzący wątpliwości oraz na dowiedzeniu jej istnienia i
przekonywającym uzasadnieniu.
Sędzia SN Jacek Gudowski
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa HandlowoUsługowego "M." Jadwiga B. i Witold K. sp. j. w G. przeciwko "H." sp. z o.o. w W. o
zobowiązanie do naprawy dzieła lub zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie
Cywilnej w dniu 27 stycznia 2006 r., na skutek skargi pozwanej o stwierdzenie
niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z
dnia 10 sierpnia 2005 r.
odrzucił skargę.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2005 r. Sąd Okręgowy w Krakowie nakazał
pozwanemu „H.", spółce z o.o., dokonać naprawy pionowego kolektora gruntowego
albo zapłacić na rzecz powoda Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego „M." –
Jadwiga B., Witold K., spółka jawna w G. kwotę 62 220 zł, a w pozostałym zakresie
powództwo oddalił.
Wyrok Sądu Okręgowego pozwana zaskarżyła apelacją, która została
oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 10 sierpnia 2005 r.
Orzeczenia Sądu Okręgowego oraz Apelacyjnego pozwana zaskarżyła skargą
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4245 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia, ustanowiona ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o
zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju
sądów powszechnych (Dz.U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), powinna zawierać – obok
oznaczenia orzeczenia, od którego została wniesiona, przytoczenia jej podstaw
oraz ich uzasadnienia i wniosku o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem
– także wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne,
uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie
orzeczenia, którego skarga dotyczy oraz wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego
orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe.
Wymagania te mają charakter konstrukcyjny i powinny być spełnione w
sposób kumulatywny, w związku z czym skarga niespełniająca któregokolwiek z
nich dotknięta jest tzw. brakiem istotnym, nienaprawialnym w trybie właściwym dla
usuwania braków formalnych i podlega odrzuceniu a limine.
Sąd Najwyższy wielokrotnie zwracał uwagę, że każde wymaganie
przewidziane w art. 4245 § 1 k.p.c. ma charakter samoistny, powinno być zatem
spełnione samodzielnie, niezależnie od innych wymagań. Przepis ten wyraźnie
odróżnia podstawy skargi od wskazania przepisu prawa, z którym zaskarżone
orzeczenie jest niezgodne, zatem skarga musi zawierać każdy z tych elementów
przedstawiony odrębnie (postanowienia z dnia 20 lipca 2005 r., IV CNP 1/05 oraz z
dnia 18 stycznia 2006 r., III CNP 21/05, nie publ.).
Należy podkreślić, że postawienie przez prawodawcę jako dwu odrębnych
wymagań przytoczenia podstaw i ich uzasadnienia oraz wskazania przepisu prawa,
z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne, było zabiegiem w pełni świadomym
i uzasadnionym. Po pierwsze, trzeba pamiętać, że instytucja skargi, o której mowa,
została ustanowiona w celu stworzenia możliwości realizacji uprawnień
wypływających z art. 4171 § 2 k.c., zagwarantowanych w art. 77 ust. 1 Konstytucji,
przewidującym odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez
niezgodne z prawem działania przy wykonywaniu władzy publicznej. Jest w tej
sytuacji oczywiste, że niezgodność z prawem uzasadniająca odpowiedzialność
Skarbu Państwa musi być – już na etapie wnoszenia skargi – jasno określona przez
wskazanie przepisu, z którym skarżone orzeczenie jest niezgodne. Po drugie, same
wady postępowania poprzedzającego wydanie skarżonego orzeczenia, wytykane w
ramach podstaw, nie zawsze powodują niezgodność orzeczenia z prawem (por. art.
4244 k.p.c.), a jeśli nawet tak się dzieje, to przepisy wskazane jako naruszone w
ramach podstaw nie muszą być – i często nie są – tożsame z przepisami
(przepisem), z którym orzeczenie jest niezgodne. Z tych przyczyn, zważywszy także
na względy czysto normatywne, tj. na konstrukcję art. 4245 k.p.c., należy przyjąć, że
nie stanowi spełnienia wymagania przewidzianego w art. 424 5 § 1 pkt 3 k.p.c.
odwołanie się do podstaw skargi lub ich uzasadnienia. W skardze strony pozwanej
powołano obie podstawy z uzasadnieniem, ale nie wskazano przepisu prawa, z
którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne, należało zatem uznać, że skarga ta
nie spełnia omawianego wymagania.
Skarga dotknięta jest także innymi wadami. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że
przewidziany w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. obowiązek uprawdopodobnienia
wyrządzenia szkody polega na złożeniu przez skarżącego oświadczenia, że szkoda
wystąpiła – ze wskazaniem jej rodzaju i rozmiaru – oraz uwiarygodnienie tego
oświadczenia przez powołanie i przedstawienie dowodów (uzasadnienie
postanowienia z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, OSNC 2006, nr 1, poz. 16
oraz postanowienie dnia 13 grudnia 2005 r., I CNP 28/05, nie publ.; por. także art.
243 k.p.c.). Skarżąca nie wypełniła tego obowiązku, gdyż ograniczyła się jedynie do
stwierdzenia, że przez wydanie zaskarżonych orzeczeń została jej wyrządzona
szkoda w postaci konieczności ponownego wykonania robót albo zapłacenia ich
równowartości na rzecz powódki. Pozwana nie wskazała w skardze żadnych
dowodów świadczących o powstaniu szkody i o jej rozmiarach, a powołanie się na
wynikający z orzeczeń sądowych obowiązek naprawienia urządzeń albo zapłaty
równowartości naprawy nie może być uznane ani za szkodę, ani za spełnienie
wymagania, o którym mowa.
Skarżąca nie wykazała również, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w
drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe. W tym zakresie Sąd
Najwyższy przyjął, że wymaganie przewidziane w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. jest
spełnione, gdy skarżący przeprowadzi wywód, z którego wynika, iż ani skarga
kasacyjna, ani skarga o wznowienie postępowania nie są w sprawie dopuszczalne
albo z innych przyczyn nie mogą zostać skutecznie wniesione (postanowienia z
dnia 17 sierpnia 2005 r., I CNP 5/05, OSNC 2006, nr 1, poz. 17, z dnia 13 grudnia
2005 r., I CNP 28/05, oraz z dnia 16 grudnia 2005 r., I CNP 37/05, nie publ.).
Uzupełniając to stanowisko, które Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela,
należy dodać, że środkami umożliwiającymi wzruszenie zaskarżonego orzeczenia
mogą być – oprócz wymienionych – także inne narzędzia procesowe (np.
powództwo przeciwegzekucyjne lub specjalne środki funkcjonujące w postępowaniu
nieprocesowym), a wskazany przez Sąd Najwyższy wywód jest zbędny, gdy
skarżący dołączy do skargi odpisy orzeczeń dowodzących, że uruchomienie innych
środków procesowych okazało się nieskuteczne (np. odpis prawomocnego
postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania). Tak czy inaczej,
należy pamiętać, że zgodnie z art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c., skarżący musi „wykazać" (a
więc nie „wskazać", „przytoczyć" czy „uwiarygodnić"), iż wzruszenie zaskarżonego
orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Musi
więc ujawnić i przedstawić w skardze tę okoliczność w sposób wyczerpujący i
niebudzący wątpliwości oraz dowieść jej istnienia i przekonywająco uzasadnić.
Ustawodawca postawił to wymaganie wychodząc z trafnego, a nawet
oczywistego założenia, że odpowiedzialność Skarbu Państwa przewidziana w art.
77 Konstytucji i art. 4171 § 2 k.c., oparta na skardze unormowanej w art. 4241 k.p.c.,
mającej charakter nadzwyczajnego środka prawnego, może wchodzić w grę tylko
wtedy, gdy strona poszkodowana uczyniła wszystko, aby nie dopuścić do powstania
szkody. Inaczej mówiąc, obowiązkiem strony (obywatela) jest wykorzystanie
wszystkich istniejących narzędzi procesowych i dopiero ich bezskuteczność lub
brak może – w wypadku wystąpienia szkody – uzasadniać odpowiedzialność
państwa (por. uzasadnienie projektu rządowego, druk sejmowy nr 2696, IV
kadencja). Jest więc oczywiste, że strona, wnosząc skargę, musi wykazać, iż z
wszystkich innych narzędzi skorzystała lub że są one dla niej – w konkretnej
sytuacji – niedostępne.
W sprawie niniejszej skarżąca poprzestała na stwierdzeniu, że wzruszenie
zaskarżonych orzeczeń za pomocą innych środków prawnych nie było i nadal nie
jest możliwe, gdyż ze względu na niską wartość przedmiotu zaskarżenia, tj. „poniżej
100 000 zł, względnie też poniżej 75 000 zł" w sprawie nie przysługuje skarga
kasacyjna. Okoliczność powołana przez pozwaną nie może więc być uznana za
spełnienie wymagania przewidzianego w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 4248 § 1 k.p.c.).