Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CNP 1/13 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal against final ruling invalidating company resolution due to unauthorized shareholder representation.

Numero d'incarto III CNP 1/13
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the applicant's appeal challenging a final court order that invalidated a shareholders' meeting resolution. The applicant argued that a sole executive director could not unilaterally represent the company despite a contractual clause requiring joint representation with a proxy. The court held that such contractual restrictions are ineffective against third parties when the company has a single executive director, as the law grants them independent representation rights.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 201 § 1 k.s.h.; Art. 204 § 2 k.s.h.; Art. 205 § 1 k.s.h.: A contractual clause restricting the independent representation of a company by a sole executive director is ineffective vis-à-vis third parties.

Parole chiave

Generato dall'IA
sole executive director joint representation clause company representation third party protection contractual limitation shareholders meeting registration office

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 201 § 1 k.s.h.
Byłoby to sprzeczne z art. 201 § 1 k.s.h., przyznającym zarządowi charakter organu
Art. 204 § 2 k.s.h.
spółki, który prowadzi jej sprawy i ją reprezentuje oraz z art. 204 § 2 k.s.h., który
Art. 205 § 1 k.s.h.
Sąd przyjął, że z art. 205 § 1 k.s.h. wynika a contrario,
Art. 4241 § 1 k.p.c.
Skarga z art. 4241 § 1 k.p.c. uprawnia do kwestionowania zgodności z prawem
Art. 20a u.K.R.S.
RP w związku art. 20a u.K.R.S.
art. 205 § 1 k.s.h
Sąd przyjął, że z art. 205 § 1 k.s.h.
art. 249 § 2 k.s.h
stanowiących jego podstawę, ponieważ art. 249 § 2 k.s.h.
art. 252 § 2 k.s.h
stanowiących jego podstawę, ponieważ art. 249 § 2 k.s.h. w zw. z art. 252 § 2 k.s.h.
art. 17 pkt 42 k.p.c
a w konsekwencji art. 17 pkt 42 k.p.c.
art. 379 pkt 6 k.p.c
prowadzące do nieważności postępowania z przyczyn wymienionych w art. 379 pkt

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

.Sygn. akt III CNP 1/13

POSTANOWIENIE

Dnia 24 lipca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jacek Gudowski (przewodniczący)

SSN Jan Górowski

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku S. B.I. sp. z o.o. w K.

o zmiane w Krajowym Rejestrze Sądowym,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 24 lipca 2013 r.

skargi wnioskodawcy

o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w K.

z dnia 16 lutego 2011 r.,

oddala skargę.

Uzasadnienie

Wnioskodawczyni – S. B. l. Sp. z o.o. w K. złożyła wniosek o wpis w

rejestrze przedsiębiorców zmiany § 9 umowy spółki, podwyższenia kapitału

zakładowego, zmiany danych jednego ze wspólników oraz wykreślenia danych

drugiego wspólnika, przedstawiając sporządzony przez notariusza protokół z obrad

nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników z dnia 21 kwietnia 2010 r. Z protokołu

wynikało, że uchwały, które stanowiły podstawę wniosku, podjęte zostały bez

udziału wspólniczki – S. I. sp. z o.o. w K., prezes jednoosobowego zarządu której

nie został dopuszczony do głosowania, jako nieuprawniony do samodzielnego

reprezentowania spółki. Przewodniczący zgromadzenia uznał, że zgodnie z § 30

ust. 1 umowy tej spółki do jej reprezentowania i do składania oświadczeń oraz

zaciągania zobowiązań przy czynnościach prawnych powyżej 30.000 zł konieczne

jest współdziałanie prezesa i prokurenta.

Referendarz sądowy oddalił wniosek. W ten sam sposób orzekł Sąd

Rejonowy w K., rozpatrując sprawę po wniesieniu przez wnioskodawczynię skargi

na orzeczenie referendarza. Sąd przyjął, że z art. 205 § 1 k.s.h. wynika a contrario,

iż sposób reprezentacji spółki określony w umowie i ujawniony w rejestrze nie ma

znaczenia, jeżeli jej zarząd jest jednoosobowy. Ocenił, że S. l. Sp. z o.o. w K. była

prawidłowo reprezentowana i niedopuszczenie jej do głosowania nad uchwałami

stanowiło uchybienie, które miało wpływ na treść uchwał, skoro przysługiwało jej

50% udziałów. Sąd Rejonowy wyjaśnił również, że orzekł o wniosku nie oczekując

na wynik postępowania procesowego toczącego się w sprawie uchylenia uchwał

stanowiących jego podstawę, ponieważ art. 249 § 2 k.s.h. w zw. z art. 252 § 2 k.s.h.

nie nakłada obowiązku zawieszenia postępowania rejestrowego, a ponadto

w procesie, w którym uchwały zostały zaskarżone, w drodze zabezpieczenia

powództwa wstrzymano ich wykonanie.

Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 16 lutego 2011 r. oddalił

apelację wnioskodawczyni, podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji.

Uzupełniająco wyłożył § 30 ust. 1 umowy spółki S. l., jako postanowienie

odnoszące

się

wieloosobowego.

wyłącznie

do

wypadków

powołania

w

spółce

zarządu

Po

prawomocnej

odmowie

dokonania

wnioskowanego

wpisu,

sąd

w postępowaniu procesowym prawomocnie oddalił powództwo o stwierdzenie

nieważności tych samych uchwał, których ważność zakwestionowana została

w postępowaniu rejestrowym. Jego zdaniem spółka S. I. nie była należycie

reprezentowana na zgromadzeniu wspólników.

Wnioskodawczyni zaskarżyła postanowienie Sądu Okręgowego wydane

w postępowaniu rejestrowym skargą o stwierdzenie jego niezgodności z prawem.

Skargę oparła na obu podstawach z art. 424 4 zd. 1 k.p.c. Zarzuciła naruszenie art.

23 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn.

Dz.U. z 2007 r., Nr 168, poz. 1186 ze zm., dalej powoływanej jako „u.K.R.S.”),

a w konsekwencji art. 17 pkt 42 k.p.c. oraz art. 249 § 2 w zw. z art. 252 § 2 k.s.h.,

prowadzące do nieważności postępowania z przyczyn wymienionych w art. 379 pkt

6 k.p.c., to znaczy z powodu wydania przez sąd rejestrowy orzeczenia uznającego

nieważność uchwał nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników, mimo że w tym

zakresie wyłącznie właściwy był sąd okręgowy. Zarzucone uchybienie, zdaniem

skarżącej, jednocześnie spowodowało naruszenie art. 45 ust. 1 w zw. z art. 8 i 176

ust. 2 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka

i Podstawowych Wolności oraz art. 14 ust. 1 zdanie drugie Międzynarodowego

Paktu

Praw Obywatelskich

i Politycznych, gdyż wydanie orzeczenia przez

niewłaściwy sąd rażąco narusza przewidziane w tych przepisach prawo

do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny

i niezawisły sąd ustanowiony ustawą. Podniosła także zarzut naruszenia przepisów

prawa materialnego przez rażąco błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art.

201 § 1, art. 204 § 2 oraz art. 205 § 1 k.s.h., powodujące uznanie za nieważne

uchwał podjętych prawidłowo oraz przez niezastosowanie art. 45 ust. 1 Konstytucji

RP w związku art. 20a u.K.R.S.

Jako przepisy prawa, z którymi zaskarżone postanowienie jest niezgodne

skarżąca wskazała art. 17 pkt 42 k.p.c., art. 45 ust. 1 Konstytucji R.P., art. 6 ust. 1

Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 14 ust. 1

zdanie drugie Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych.

Skarżąca wyjaśniła, że poniosła szkodę w wyniku wydania zaskarżonego

postanowienia, które uniemożliwiło jej potrącenie własnej wierzytelności do

wspólnika S. I. Sp. z o.o. o pokrycie udziałów w podwyższonym kapitale z

wzajemną

wierzytelnością

z

tytułu

pożyczki

udzielonej

wnioskodawczyni

i umniejszenia w tej drodze pasywów wnioskodawczyni.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Postępowanie przewidziane w art. 4241 i nast. k.p.c. ma za zadanie

zbadanie legalności jurysdykcyjnej działalności sądów powszechnych i umożliwia

stronie realizację przewidzianego w art. 4171 § 2 k.c. obowiązku uzyskania we

właściwym postępowaniu stwierdzenia niezgodności prawomocnego orzeczenia

z prawem. Przedmiotem badania w tym postępowaniu jest niezgodność z prawem

prawomocnych orzeczeń rozstrzygających sprawy ostatecznie i merytorycznie, przy

czym ocena, czy orzeczenie może być uznane za bezprawne dokonywana jest przy

zastosowaniu autonomicznego pojęcia bezprawności. Za orzeczenie niezgodne

z prawem - w rozumieniu art. 4241 § 2 k.p.c. w związku z art. 4171 § 2 k.o. uważać należy orzeczenie, które jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi

i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami

rozstrzygnięć

albo

zostało

lub oczywiście

niewłaściwego

wydane

w

wyniku

zastosowania

prawa

rażąco

błędnej

wykładni

(por.

wyrok

Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 27 września 2012 r., SK 4/11, OTK-A 2012/8/97 i cytowane

w jego uzasadnieniu orzecznictwo Sądu Najwyższego). Według powyższych

kryteriów należy zatem – w granicach zaskarżenia i podstaw - przeprowadzić

kontrolę postanowienie Sądu Okręgowego (art. 424 10 k.p.c.). Ocena nie może przy

tym obejmować prawidłowości orzeczenia zapadłego w procesie o stwierdzenie

nieważności uchwał, ponieważ skarga nie jest zwrócona przeciwko niemu.

Artykuł 23 ust. 1 u.K.R.S. zobowiązuje sąd rejestrowy do przeprowadzenia

kontroli, czy dołączone do wniosku dokumenty są zgodne pod względem

formy i treści

z

przepisami

prawa.

Kontrola

ma

charakter

merytoryczny

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1998 r., l CKN 227/97,

OSNC 1998/11/179, uchwałę z dnia 12 stycznia 2001 r., III CZP 44/00,

OSNC 2001/5/69, postanowienie z dnia 2 października 2008r., II CSK 186/08,

nie publ. czy z dnia 17 września 2008 r., III CSK 56/08, nie publ.). Jej zakres był

wielokrotnie przedmiotem wykładni w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zarówno

pod rządami aktualnie obowiązującego art. 23 u.K.R.S., jak i jego poprzednika - art.

16 k.h., nie odbiegającego treścią, co umożliwia odwołanie się również do

wcześniej wyrażanych poglądów. Do zagadnień merytorycznych, których zbadanie

jest obowiązkiem sądu rejestrowego zaliczono ocenę ważności czynności prawnej

stanowiącej podstawę prawną wpisu, w tym także umowy spółki zawartej w formie

aktu notarialnego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 1990 r.,

III CRN 93/90, nie publ.), prawidłowość podwyższenia kapitału zakładowego

i skuteczność objęcia udziałów w podwyższonym kapitale (postanowienie tego

Sądu z dnia 3 kwietnia 1992 r., l CR 10/92, nie publ.); ważność umowy sprzedaży

udziałów (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 września 1993 r., III CZP 118/93,

OSNC 1994/5/99), ważność podjęcia uchwały w świetle postanowień umowy spółki

określających wymagania co do reprezentacji udziałów i większości potrzebnej do

jej podjęcia (postanowienie z dnia 22 stycznia 1993 r., l CRN 214/92, OSNC

1993/9/164 i ostatnio uchwała z dnia 20 stycznia 2010 r. (III CZP 122/09, OSNC

2010/7-8/107). W orzecznictwie dominuje pogląd, że kognicją sądu rejestrowego

objęte jest badanie prawidłowości podjęcia uchwał zgromadzenia wspólników

w spółce

z

ograniczoną

odpowiedzialnością

czy

walnego

zgromadzenia

akcjonariuszy w spółce akcyjnej, w tym także zasadności odsunięcia od udziału

w zgromadzeniu wspólnika lub akcjonariusza. Stanowisko takie przeważa też

w piśmiennictwie.

Uprawnienie sądu rejestrowego obejmujące kontrolę ważności uchwał

stanowiących podstawę wpisu, wbrew stanowisku skarżącej, nie narusza przepisów

o właściwości sądu, ponieważ sąd rejestrowy nie wydawał orzeczenia w sprawie

o ustalenie nieważności uchwały, lecz w sprawie o wpis do rejestru, zgodnie

ze swoimi kompetencjami. Powództwo z art. 252 § 1 k.s.h. nie stanowi wyłącznej

drogi kontroli prawidłowości uchwały. Artykuł 252 § 4 k.s.h. dopuszcza podniesienie

zarzutu nieważności uchwały w innym postępowaniu i to nawet po upływie

przewidzianego w art. 252 § 3 k.s.h. terminu do jej zaskarżenia. Tym samym

badanie ważności uchwał w postępowaniu rejestrowym, w którym stanowiły

one podstawę wnioskowanego wpisu, odpowiadało utrwalonej i ustabilizowanej

wykładni

art.

u.K.R.S.

i

nie

naruszało

przepisów

o

właściwości

sądu (art. 23 u.K.R.S. i art. 17 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. art. 249 § 2 w zw. z art. 252

§ 2 k.s.h.), a w konsekwencji nie pozbawiało wnioskodawczyni prawa do sądu,

przewidzianego

we

wskazanych

przez

nią

normach

konstytucyjnych

i konwencyjnych. Podkreślana przez skarżącą rozbieżność ocen prawnych

wyrażonych w postępowaniu rejestrowym oraz w postępowaniu procesowym,

jakkolwiek niepożądana, nie dowodzi naruszenia prawa przez poddanie kwestii

ważności uchwał ocenie w postępowaniu o wpis do rejestru. Artykuł 249 § 2 k.s.h.

stanowi, że zaskarżenie uchwały wspólników nie wstrzymuje postępowania

rejestrowego i jedynie fakultatywnie dopuszcza zawieszenie postępowania z tej

przyczyny. Ustawowo przewidziana dwutorowość kontroli tej samej uchwały niesie

w sobie ryzyko rozbieżnych orzeczeń, które jednak ustawodawca uznał za mniej

istotne w zestawieniu z potrzebą szybkiej aktualizacji wpisów rejestrowych.

Drugi z podniesionych zarzutów odnosi się do przyjętej przez Sąd Okręgowy

wykładni i - w jej wyniku - zastosowania art. 201 § 1, art. 204 § 2 oraz art. 205 § 1

k.s.h. jako podstawy uprawnienia prezesa jednoosobowego zarządu spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością do jej samodzielnego reprezentowania pomimo

zawartego w umowie spółki zapisu o reprezentacji łącznej. Interpretacja

wskazanych przepisów dokonana przez Sąd Okręgowy, odnosząca postanowienia

art. 205 § 1 k.s.h., dotyczące sposobu reprezentacji, tylko do wieloosobowego

zarządu spółki, nawiązuje do stanowiska przyjmowanego przez wielu autorów

i wyrażonego również w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. uchwałę z dnia

29 listopada 1991 r., III CZP 125/91, OSNC 1992/6/102; uchwała wykłada

wprawdzie art. 199 k.h., jednak zawarta w niej argumentacja zachowuje aktualność

także na gruncie art. 205 k.s.h.), że łączny sposób reprezentacji dotyczyć może

jedynie wypadków, kiedy zarząd w spółce jest wieloosobowy. Natomiast a contrario

z przepisu tego wynika, że jeżeli zarząd jest jednoosobowy, osoba stanowiąca

zarząd ma prawo samoistnego reprezentowania spółki, a ograniczanie jej prawa

przez ustanowienie obowiązku działania z inną osobą (np. prokurentem), jest

bezskuteczne. Przemawia za tym ocena skutków takiego określenia sposobu

reprezentacji , która – w wypadku niepowołania prokurentów prowadziłaby do

uniemożliwienia prawidłowo ustanowionemu zarządowi reprezentowania spółki.

Byłoby to sprzeczne z art. 201 § 1 k.s.h., przyznającym zarządowi charakter organu

spółki, który prowadzi jej sprawy i ją reprezentuje oraz z art. 204 § 2 k.s.h., który

wyłącza możliwość ograniczenia prawa członka zarządu do reprezentowania spółki

ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich. Przyjęcie przez Sąd Okręgowy

racjonalnie umotywowanej koncepcji prawnej, znajdującej wsparcie w poglądach

doktrynalnych

i

orzecznictwie

stanowi

prawidłowe

wykonanie

obowiązków

orzeczniczych i nie daje podstaw do uznania wynikającego z takich przesłanek

orzeczenia za sprzeczne z prawem, nawet jeżeli wyrażane są także poglądy

przeciwne. Proces wyjaśniania znaczenia przepisów może prowadzić do różnych,

nawet całkowicie sprzecznych ze sobą wyników, w zależności od przyjętych metod

wykładni.

Jeżeli

jednak

proces

interpretacyjny

prowadzony

jest

zgodnie

z obowiązującymi w tym zakresie standardami, wybór jednego z możliwych

rozwiązań nie stanowi podstawy do uwzględnienia skargi o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Również

ostatni

Odpowiedzialność

zarzut

skarżącej

odszkodowawczą

nie

Skarbu

zasługuje

Państwa

za

uwzględnienie.

miałoby

uzasadniać

niedochowanie terminu rozpoznania sprawy przewidzianego w art. 20a u.K.R.S.

Skarga z art. 4241 § 1 k.p.c. uprawnia do kwestionowania zgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia i stanowi konieczny etap poprzedzający dochodzenie

odszkodowania za szkody spowodowane jego wydaniem. Ewentualna przewlekłość

postępowania i to przed sądem pierwszej instancji nie może stanowić podstawy

uzasadniającej postawienie zarzutu powodującej szkodę niezgodności z prawem

orzeczenia sądu drugiej instancji. Szkodę w rozumieniu art. 4241 k.p.c. wywołać

musi wydanie orzeczenia, a nie jego niewydawanie.

Skarga

złożona

przez

wnioskodawczynię

od

postanowienia

Sądu

Okręgowego, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu

(art. 42411 § 1 k.p.c.).