Supreme Court dismisses appeal on procedural grounds, ruling that the lower court violated the right to defense by ignoring a set-off claim.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland dismissed the cassation appeal against the District Court's judgment ordering the defendant to pay construction cost updates. The defendant argued that the lower court violated procedural rights by failing to evaluate a set-off claim for contractual penalties raised in the first instance but ignored in the second instance. The court ruled that this omission constituted a violation of the right to defense under the Civil Procedure Code, necessitating the case's remittal for a new trial.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 393 § 1 pkt 2 k.p.c.; Art. 382 k.p.c.: The right to defense requires the court of the second instance to evaluate all material facts and legal arguments presented in the first instance, including set-off claims, even if the first instance judgment was dismissed.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CKN 440/00
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 października 2001 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Gerard Bieniek (przewodniczący)
SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)
SSN Marian Kocon
Protokolant Bożena Kowalska
w sprawie z powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej „K.” w K.
przeciwko K. S.
o zapłatę,
po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej w dniu 5 października 2001 r.
na rozprawie
kasacji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K.
z dnia 23 września 1998 r., sygn. akt II Ca (…),
uchyla
zaskarżony
wyrok
i
przekazuje
sprawę
Sądowi
Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania i orzeczenia o
kosztach postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Powódka domagała się zasądzenia 13 848 zł z tytułu uzupełnienia kosztów
budowy mieszkania na skutek ich aktualizacji według wskaźnika cen z drugiego
kwartału 1996 r.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa; zakwestionował prawidłowość
aktualizacji kosztów i podniósł zarzut potrącenia 13 172,99 zł z tytułu kar
umownych.
Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 15 grudnia 1997 r. oddalił powództwo. Z
ustaleń Sądu wynika, że strony dnia 17 września 1995 r. zawarły umowę o
sfinansowanie kosztów budowy mieszkania własnościowego w K. Całkowity
szacunkowy koszt mieszkania, określony w umowie na 61 776 zł podlegał –
zgodnie z § 3 ust. 3 umowy – kwartalnej aktualizacji według wskaźnika wzrostu cen
„czynników produkcji budowlano – montażowych GUS za dany kwartał”. Pozwany
wezwany przez Spółdzielnię do uzupełnienia kosztów budowy mieszkania o 16 848
zł na skutek ich aktualizacji, wpłacił 3000 zł.
Mieszkanie zostało oddane do użytku po upływie umówionego terminu
i posiadało liczne usterki.
Sąd Rejonowy oddalił powództwo, ponieważ uznał, że powódka nie
udowodniła wysokości dochodzonego roszczenia.
Na skutek apelacji powodowej Spółdzielni, Sąd odwoławczy zmienił
rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji i zasądził od pozwanego na rzecz powódki
13 848 zł i orzekł o kosztach procesu.
Sąd Okręgowy – po uzupełnieniu postępowania dowodowego – uznał, że
dochodzone roszczenie jest uzasadnione. Podkreślił, powołując się na art. 208 § 1
i 226 § 1 Prawa Spółdzielczego oraz na § 3 ust. 3 umowy z dnia 17 sierpnia
1995 r., że pozwany jest zobowiązany uczestniczyć w kosztach budowy mieszkania
rzeczywiście poniesionych przez Spółdzielnię, bez potrzeby zawierania przez
stronę aneksu do umowy z dnia 17 sierpnia 1995 r.
Pozwany oparł kasację na drugiej podstawie, przytaczając art. 393 1 pkt 2
k.p.c., i w jej ramach zarzucił naruszenie art. 382 i 233 § 1 k.p.c. oraz art. 204 § 1
Prawa spółdzielczego, art. 353 i 471 k.c. Powołując się na tę podstawę wnosił
o uchylenie
zaskarżonego
wyroku
i
przekazanie
sprawy
do
ponownego
rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja – zgodnie z art. 39311 k.p.c. w wersji sprzed 1 lipca 2000 r. –
podlega rozpoznaniu w granicach kasacji (z wyjątkiem nieważności postępowania),
które wyznaczają podstawy i wnioski kasacyjne. Oparcie kasacji wyłącznie na
drugiej podstawie z art. 3931 k.p.c. pozwala rozpoznać jedynie zarzuty naruszenia
przepisów postępowania. Nie podlegają natomiast kontroli kasacyjnej zarzuty
naruszenia prawa materialnego, ponieważ przytoczenie ich w ramach podstawy
z art. 3931 pkt 2 k.p.c., nie może oznaczać, że kasacja jest oparta także na
pierwszej podstawie z art. 3931 k.p.c. (wyrok SN z dnia 26 marca 1997 r., II CKN
50/97 OSNC 1997, nr 9, poz. 127).
Naruszenia art. 382 k.p.c. skarżący dopatrzył się w pominięciu przez sąd
drugiej instancji materiału sprawy, który dotyczy zarzutu potrącenia.
Podniesiony przez skarżącego zarzut obrazy przytoczonego przepisu okazał
się uzasadniony. Z akt sprawy wynika, że pozwany w postępowaniu przed sądem
pierwszej instancji zgłosił zarzut potrącenia 13 172,94 zł z tytułu kar umownych
(k. 16). Ze względu na powody oddalenia powództwa przez Sąd Rejonowy, nie
zachodziła potrzeba merytorycznej oceny tego zarzutu w pierwszej instancji.
Nabrała ona natomiast znaczenia w postępowaniu odwoławczym, ponieważ sąd
drugiej instancji zmienił wyrok Sądu Rejonowego i uwzględnił powództwo. W tej
sytuacji pominięcie przez Sąd Okręgowy zarzutu potrącenia (pozwany podtrzymał
go w postępowaniu odwoławczym) jest naruszeniem art. 382 k.p.c., który stanowi
że sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu
w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym i mogło mieć wpływ na
wynik sprawy.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku (art. 393 13
k.p.c. i 108 § 2 k.p.c. w zw. z art. 39319 k.p.c.).
jg