Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CK 92/05 Generato dall'IA

Supreme Court dismissed appeal; land registry entry based on valid sale contract remains valid despite alleged prior gift.

Numero d'incarto III CK 92/05
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by J. C. against the district court's rejection of his request to correct the land registry entry. The plaintiff sought to remove a co-ownership entry based on a 1992 gift deed, arguing it was a sham transaction, while the defendant held the title based on an unchallenged 1994 sale contract. The court ruled that since the plaintiff did not question the validity of the sale contract, the registry entry remained legally correct and could not be altered without exceeding the scope of the lawsuit.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece; Art. 321 § 1 k.p.c.: A claim to correct a land registry entry based on a valid legal act cannot be entertained if the plaintiff fails to challenge the underlying transaction establishing the co-ownership share.

Parole chiave

Generato dall'IA
land registry correction co-ownership share sale contract validity sham transaction scope of lawsuit gift deed cassation appeal

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece
skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o
Art. 321 § 1 k.p.c.
Sąd Rejonowy podkreślił ponadto, iż zgodnie z art. 321 § 1 k.p.c., sąd rozpoznaje
Art. 398 § 14 k.p.c.
Mając powyższe względy na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398 14
art. 321 § 1 k.p.c
Sąd Rejonowy podkreślił ponadto, iż zgodnie z art. 321 § 1 k.p.c., sąd rozpoznaje
art. 196 k.c
zarzucane w apelacji naruszenie art. 196 k.c.
art. 224 k.p.c
zarzucane w apelacji naruszenie art. 196 k.c. oraz art. 224 k.p.c. nie mogą odnieść

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CK 92/05

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 października 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca)

SSN Henryk Pietrzkowski

w sprawie z powództwa J. C.

przeciwko K. C., małoletnim: D. C. i S. C.

o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, po rozpoznaniu

na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 14 października 2005 r., kasacji powoda od wyroku

Sądu Okręgowego w K. z dnia 9 listopada 2004 r., sygn. akt II Ca (…),

oddala kasację.

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 listopada 2004 r. Sąd Okręgowy w K. oddalił

apelację powoda J. C. od wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 16 marca 2004 r., w

którym to wyroku Sąd Rejonowy oddalił powództwo J. C. przeciwko K. C. oraz

małoletnim S. C. i D. C., działających przez matkę E. C. W sprawie tej ustalono co

następuje.

Powód J. C. domagał się uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym

stanem prawnym poprzez wykreślenie, w dziale II księgi wieczystej Kw. Nr (…)

prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K., wpisu z dnia 15 stycznia 1993 r. K. C. jako

współwłaściciela nieruchomości w 1/3 części i wpisanie w jego miejsce powoda J. C..

Sąd Rejonowy oddalając powództwo stwierdził, że podstawa wpisu pozwanego K. C.

jako współwłaściciela nieruchomości w 1/3 części, a mianowicie umowa darowizny z

dnia 25 marca 1992 r., kwestionowana w pozwie, nie jest już aktualna gdyż pozwany ten

jest co prawda wpisany jako współwłaściciel w 1/3 części, ale na podstawie umowy

sprzedaży z dnia 17 marca 1994 r., Pozostałe pozwane zostały wpisane zaś jako

współwłaścicielki wspomnianej nieruchomości po 1/3 na podstawie umowy darowizny z

dnia 3 października 1996 r., zawartej pomiędzy pozwanym K. C. a jego córkami

małoletnią D. i S. C.

Sąd Rejonowy podkreślił ponadto, iż zgodnie z art. 321 § 1 k.p.c., sąd rozpoznaje

sprawę w ramach podstawy faktycznej pozwu, zatem rozstrzygnięcie w sprawie l C (…)

Sądu Okręgowego w K., uznające za bezskuteczną umowę darowizny z dnia 3

października 1996 r. tylko w stosunku do wierzycielki pozwanego – J. M., jest bez

znaczenia dla rozpatrywanej sprawy.

Rozpatrujący sprawę na skutek apelacji powoda Sąd Okręgowy w K. stwierdził, iż

zarzucane w apelacji naruszenie art. 196 k.c. oraz art. 224 k.p.c. nie mogą odnieść

skutku. Żądanie pozwu nawiązywało dc konkretnej podstawy wpisu pozwanego K. C.

jako współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości w 1/3 części, a mianowicie umowy

darowizny poczynionej na jego rzecz przez powoda w dniu 25 marca 1992 r. Podobnie

jak orzekający wcześniej w sprawie Sąd Rejonowy, Sąd Okręgowy zauważył, iż w chwili

rozstrzygania sporu, podstawą ujawnienia K. C. jako współwłaściciela nieruchomości w

1/3 części była umowa sprzedaży udziału we własności nieruchomości z dnia 17 marca

1994 r., zawarta między pozwanym a jego bratem W. C., która nie jest w pozwie

kwestionowana. Podobnie kwestionowana nie była przez powoda umowa darowizny z

dnia 3 października 1996 r., która była podstawą wpisu po 1/3 części pozostałych

pozwanych ,córek K. C.: S. i D.

W kasacji od wyroku Sądu Okręgowego powód podniósł zarzut naruszenia prawa

materialnego – przepisu art. 196 kodeksu cywilnego poprzez jego błędną wykładnię.

Zdaniem skarżącego Sąd II instancji nie zauważył, że współwłasność ma jednolity i

niepodzielny charakteru i przyjął, iż ułamkowy udział we współwłasności ma charakter

materialny. W konsekwencji Sąd ten uznał, że przy rozporządzaniu przez pozwanego

częścią udziału, wskazanie przez niego w kolejnej czynności rozporządzającej podstawy

nabycia tego udziału, wywołuje skutki prawne w postaci związania kolejnego nabycia

udziału z czynnością prawną, mocą której zbywca nabył przedmiotowy udział. Ponadto

skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o

księgach wieczystych i hipotece (tekst jednolity: Dz. U. 2001 r. Nr 124 poz. 1361)

poprzez uznanie, iż pomimo, że w Księdze wieczystej ujawniony jest na rzecz

pozwanego wpis prawa własności nieruchomości w 1/3 części, a więc ujawnione są

prawa, które objęte były nieważną umową darowizny, zawartą pomiędzy stronami

niniejszego sporu, nie można żądać usunięcia niezgodności pomiędzy stanem prawnym

widniejącym w Księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym albowiem według

Sądu Okręgowego musi istnieć tożsamość podstawy nabycia przedmiotowego udziału.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W kasacji trafnie skarżący podkreśla, że na tle prawa polskiego brak podstaw dla

traktowania udziału we współwłasności jako odrębnego prawa. Nawet więc jeżeli

pozwany K. C. nabył udziały w nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi

księgę wieczystą Kw. Nr (…), na postawie różnych zdarzeń prawnych, to jest on

właścicielem nieruchomości, a nie uprawnionym z trzech udziałów we współwłasności

tej nieruchomości. Jeżeli jednak powód, kwestionuje nabycie przez pozwanego udziału

wielkości 1/3 we współwłasności, to oczywiście musi skutecznie podważyć, zdarzenie

prawne, które było podstawą prawną nabycia takiego udziału. Powód wskazuje w

pozwie, że umowa darowizny jaką zawarł on z pozwanym w dniu 25 marca 1992 r. jest

nieważna, gdyż była to czynność pozorna, jako że strony tego samego dnia zawarły

nieformalną umowę sprzedaży tej samej nieruchomości. Wprawdzie strony tej umowy

(powód i pozwany oraz pozostałe pozwane), przyznają, że umowa ta była pozorną

darowizną, ale dziwnym zbiegiem okoliczności przypomniały to sobie dopiero w roku

2003, po uprawomocnieniu się wyroku uznającego za bezskuteczną w stosunku do

pozwanego K. C. dokonanej przez niego darowizny na rzecz małoletnich córek. W tej

sytuacji należałoby rzeczywiście dokładnie zbadać, czy umowa ta była pozorna, czy też

dopiero w kilkanaście lat po jej zawarciu, strony maja interes aby oświadczyć, że złożyły

oświadczenie dla pozoru. Słusznie jednak orzekające w sprawie Sądy uznały, że przy

tak określonym żądaniu jak to ma miejsce w pozwie, ustalenia co do ważności umowy

darowizny nie maja znaczenia. Powód domaga się bowiem wykreślenia z księgi

wieczystej wpisu pozwanego K. C. jako współwłaściciela w 1/3 przedmiotowej

nieruchomości. Pozwany zaś jest wpisany w księdze wieczystej jako współwłaściciel w

1/3 nieruchomości, który to udział nabył od swojego brata W. C. na podstawie umowy

sprzedaży z dnia 17 marca 1994 r. Ważność wspomnianej umowy sprzedaży nie była

nigdy kwestionowana i nie podważa jej także powód. W tej sytuacji żądanie wykreślenia

z księgi wieczystej wpisu, który, co jest bezsporne był prawidłowy, nie zasługuje na

uwzględnienie. Dopóki więc powód nie podważy wpisu na podstawie, którego pozwany

K. C. nabył 1/3 udziału we współwłasności, nie może żądać usunięcia sprzeczności

pomiędzy rzeczywistym stanem prawnym a treścią księgi wieczystej. Powództwo z art.

10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece nie może bowiem służyć jako środek do

wykreślenia z księgi wieczystej wpisu, który został dokonany na podstawie ważnej

czynności prawnej.

Jeżeli natomiast powód wykaże, że to jemu skutecznie przysługuje udział w 1/3

własności tej nieruchomości, to musi doprowadzić do wykreślenia wpisu pozwanego do

księgi wieczystej, który nastąpił na podstawie umowy darowizny z dnia 25 marca 1992 r.

Może to oznaczać konieczność zbadania, czy umowa darowizny 2/3 udziałów we

własności nieruchomości zawarta pomiędzy pozwanym a jego córkami w dniu 3

października 2003 r., jest ważna. Aby sąd mógł zbadać wszystkie te okoliczności

musiałby wykroczyć poza podstawę faktyczną powództwa, gdyż powód żądał jedynie

wykreślenia wpisu dokonanego na podstawie ważnej umowy sprzedaży z 17 marca

1992 r.

Mając powyższe względy na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398 14

k.p.c., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.