Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CK 556/04 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal, ruling land use rights require civil law possession, not land law, for compensation claims.

Numero d'incarto III CK 556/04
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Data della decisione
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the plaintiff's cassation appeal, upholding the lower court's decision to award compensation for the defendant's use of the plaintiff's land. The court determined that the existing telephone poles constituted a servitude that had not been legally regularized under the Land Law, as they predated the relevant legal framework. Consequently, the court applied civil law provisions regarding possession of servitudes and established compensation based on market rental rates for the affected area.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 124, 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami; Art. 224 § 2, 225, 336, 352 § 1, 352 § 2 k.c.: Where a utility structure exists on private land without a current legal title, the owner may claim compensation for unauthorized use under civil law possession rules rather than land law regularization provisions.

Parole chiave

Generato dall'IA
unauthorized possession civil law servitude land law regularization market rental rate compensation claim telephone poles agricultural land

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 124, 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami
nieruchomościami, w szczególności art. 124 i 128 ust.
Art. 224 § 2, 225 k.c.
związku z art. 224 § 2 k.c., art.
Art. 336 k.c.
powoda nie ma cech posiadania w rozumieniu art. 336 k.c., należy zwrócić uwagę na
Art. 352 § 1, 352 § 2 k.c.
przepis art. 352 § 1 k.c., który pozwala uznać powoda za posiadacza służebności.
Art. 382 k.p.c.
217 § 2 k.p.c., lecz naruszenie art. 382 k.p.c. Biorąc
Art. 393 § 12 k.p.c.
w związku z art. 39312 k.p.c., orzeczono jak w sentencji.
Art. 3 ustawy z dnia 22.12.2004 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania cywilnego
powoda nie ma cech posiadania w rozumieniu art. 336 k.c., należy zwrócić uwagę na
art. 224 § 2 k.c
związku z art. 224 § 2 k.c., art.
art. 336 k.c
powoda nie ma cech posiadania w rozumieniu art. 336 k.c., należy zwrócić uwagę na
art. 352 § 1 k.c
przepis art. 352 § 1 k.c., który pozwala uznać powoda za posiadacza służebności.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CZP 64/02
22.10.2002 r. III CZP 64/02, niepubl. oraz wyrok z dnia 25.02.2004 r. II CK 32/03,
II CK 32/03
22.10.2002 r. III CZP 64/02, niepubl. oraz wyrok z dnia 25.02.2004 r. II CK 32/03,
IV CKN 5/00
IV CKN 5/00 i wskazane tam orzecznictwo).

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CK 556/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 maja 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Gerard Bieniek (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSA Andrzej Struzik

w sprawie z powództwa S. Z.

przeciwko T.(...) S.A. w W. - Obszar T. w K. o odszkodowanie, po rozpoznaniu na

rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 11 maja 2005 r., kasacji powoda od wyroku Sądu

Apelacyjnego z dnia 1 czerwca 2004 r., sygn. akt I ACa (...),

oddala kasację i zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 1000 zł.

tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 3.03.2004 r. zasądził od pozwanej T.(...) S.A. na

rzecz powoda kwotę 1.152,63 zł, oddalając dalej idące żądanie. Ustalił co następuje:

Powód z żoną są współwłaścicielami nieruchomości oznaczonej jako działka nr

(...)/1 o powierzchni 3.17.29 ha, położonej w S. Nieruchomość ta określona jest jako rola

z budynkami. W ewidencji gruntów nieruchomość ta obejmuje działki nr (...)/3 i (...)/4, o

powierzchni 3.17.06 ha. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego

nieruchomość ta na głębokości 70 m od drogi stanowi teren zabudowy mieszkaniowej

jednorodzinnej i zagrodowej z możliwością usług o określonej uciążliwości, a w

pozostałej części stanowi użytki rolne. Działka wykorzystywana jest do uprawy tytoniu i

ziemniaków, ma kształt prostokąta i jest dobrze nasłoneczniona. Na działce tej w latach

sześćdziesiątych ubiegłego wieku posadowiono sześć słupów, w tym jeden podwójny w

związku z przebiegiem linii telefonicznej. Są to słupy drewniane osadzone na

elementach betonowych, a odległość między nimi wynosi odpowiednio: 52 m, 49,5 m,

52 m. 53 m. i 4 m; w sumie linia przebiega przez pas długości 210,5 m, a powierzchnia

uznana za pas bezpieczny wynosi 839,5 m2. Pas ten umożliwia konserwację linii

telefonicznej w okresie wiosenno-letnim. Wyłączenia pasa o szerokości 3 m ma

umożliwić wjazd samochodów w razie awarii. Zniszczenie plonów lub zasiewów mieści

się w tym pasie. Wysokość wynagrodzenia na wolnym rynku za okres 10 lat wyniosłoby

943 zł, zaś utrata wartości nieruchomości z tytułu wyłączenia tj. cena rynkowa

sprzedaży gruntu o powierzchni 839,5 m 2 wg stanu i na poziomie cen z grudnia 2003 r.

wynosi 1.152,63 zł.

Sąd Okręgowy uwzględniając żądanie do kwoty 1.152,63 zł podniósł, że słupy

znajdują się na działce rolnej i zajmują nieznaczną powierzchnię. Wysokość

odszkodowania mogła albo odpowiadać kwocie, jaką właściciel uzyskałby za dzierżawę

839,5 m2 albo rynkowej cenie sprzedaży tej części działki. Sąd wybrał drugą możliwość.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 1.06.2004 r. oddalił apelację powoda. Sąd ten wskazał,

że wobec braku umowy stron odnośnie korzystania z nieruchomości, znajdują

zastosowanie art.124 i 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Pozwana jest

w istocie posiadaczem części nieruchomości w zakresie odpowiadającym służebności

drogi koniecznej, a więc powód ma prawo żądać wynagrodzenia za bezumowne

korzystanie z gruntu. Jego wysokość za lata objęte żądaniem wynosi 943 zł, a skoro

Sąd I instancji zasądził wyższą kwotę odpowiadającą cenie rynkowej, to brak podstaw

do uwzględnienia apelacji powoda.

Wyrok ten powód zaskarżył kasacją. Jako podstawy kasacyjnej wskazał

naruszenie przepisów postępowania tj. art. 233 § 1 i 382 k.p.c., co miało istotny wpływ

na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art.140, 225 w

związku z art. 224 § 2 k.c., art. 6, 122, 124 i 128 ust. 4 ustawy z 21.08.1997 r. o

gospodarce nieruchomościami. Wskazując na powyższe wniósł o zmianę wyroku przez

uwzględnienie powództwa w całości względnie jego uchylenie i przekazanie sprawy

Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Strona pozwana przyznała, że w latach 80-tych na nieruchomości stanowiącej

własność powoda została posadowiona linia telefoniczna. Przyznała też, że przepisy

zezwalające

na

nieodpłatne

instalowanie

urządzeń

telekomunikacyjnych

na

nieruchomościach obowiązywały do 31.12.1991 r. Powód dochodzi w niniejszej sprawie

wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z jego nieruchomości i co do zasady nie ma

w istocie sporu między stronami. Począwszy od 1.01.1992 r. pozwana nie dysponuje

żadnym tytułem prawnym do korzystania z nieruchomości powoda, skoro z dniem

31.12.1991 r. przestały obowiązywać przepisy legalizujące takie korzystanie, zaś strona

pozwana nie uzyskała ani tytułu cywilnoprawnego (umowa z właścicielami) ani

administracyjnoprawnego (decyzja). Należy przy tym zgodzić się z kasacją, że nie

znajdują

tu

zastosowania

przepisy

ustawy

z

21.08.1997

r.

o gospodarce

nieruchomościami, w szczególności art. 124 i 128 ust. 4 z tego względu, że decyzja z

art. 124 ustawy nie może legalizować „zaszłości”, czyli legalizować już istniejącego

urządzenia posadowionego – jak ustalono - w latach 60 – tych na nieruchomości

powoda. Pozwany taka legitymację może uzyskać jedynie przy zastosowaniu konstrukcji

prawa cywilnego. Dopóty to nie nastąpi jest oczywiste, że pozwana korzysta

z nieruchomości powoda bez tytułu prawnego. W świetle ustalonego już w tym

przedmiocie orzecznictwa Sądu Najwyższego (por. przykładowe postanowienia z dnia

22.10.2002 r. III CZP 64/02, niepubl. oraz wyrok z dnia 25.02.2004 r. II CK 32/03,

niepubl.) nie budzi wątpliwości stwierdzenie o zasadności zastosowania w tej sytuacji

art. 224 § 2 i 225 k.c. Nie przecząc, iż władanie strony pozwanej nieruchomością

powoda nie ma cech posiadania w rozumieniu art. 336 k.c., należy zwrócić uwagę na

przepis art. 352 § 1 k.c., który pozwala uznać powoda za posiadacza służebności. Skoro

zaś do posiadania służebności stosuje się odpowiednio przepisy o posiadaniu rzeczy

(art. 352 § 2 k.c.), to możliwość zastosowania przepisów art. 224 § 2 i225 k.c. nie jest

wyłączona.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się także, że wysokość należnego

właścicielowi (użytkownikowi wieczystemu) wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z

jego rzeczy powinno się ustalać według stawek cen rynkowych (por. wyrok SN z dnia

7.04.2000 r. IV CKN 5/00 i wskazane tam orzecznictwo). Nie budzi też wątpliwości, że

podstawą ustalenia wynagrodzenia za korzystanie z cudzej nieruchomości powinna być

kwota, jaką posiadacz (także posiadacz służebności) musiałby zapłacić właścicielowi,

gdyby jego posiadanie opierało się na prawie. Tak też postąpiono w niniejszej sprawie

zlecając biegłemu ustalenie wysokości stawki czynszu dzierżawnego na wolnym rynku

za dzierżawę obszaru 839,5 m2 gruntu rolnego. Biegły wyliczył tę należność na kwotę

943 zł na lata 1992-2003. Ta kwota jest w istocie wyznacznikiem wysokości

wynagrodzenia za bezumowne korzystanie. Powód tej opinii nie podważał, zaś jego

wniosek dowodowy zmierzał do określenia stawki czynszu za dzierżawę nieruchomości

wykorzystywanej na inne cele, niż rolnicze. Do tej myśli powód powraca w kasacji,

jednak nie zarzuca naruszenia art. 217 § 2 k.p.c., lecz naruszenie art. 382 k.p.c. Biorąc

pod uwagę treść tego przepisu zarzut ten jest nieuzasadniony. Należy przy tym

zauważyć, że przeznaczenie nieruchomości może określić wyłącznie miejscowy plan

zagospodarowania

przestrzennego

i

na

jego

podstawie

określono

przecież

przeznaczenie spornej nieruchomości. Wywody powoda zawarte w kasacji, które

zmierzają do wykazania, że istnieją inne podstawy ustalenia wysokości wynagrodzenia

za bezumowne korzystanie z jego gruntu, są wyłącznie hipotetyczne i nie pozostają w

związku

z

przedmiotem

sprawy.

Brak

więc

usprawiedliwionych

podstaw

do

uwzględnienia kasacji.

Z tych przyczyn na podstawie art. 3 ustawy z dnia 22.12.2004 r. o zmianie ustawy

kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – prawo o ustroju sądów powszechnych

(Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) w związku z art. 39312 k.p.c., orzeczono jak w sentencji.