Bankruptcy appeal dismissed; secret session compliance upheld under insolvency law provisions.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the debtor's appeal against the bankruptcy declaration order issued in a secret session. The debtor argued that the secret hearing violated procedural rights and that the court should have dismissed the proceedings upon the creditor's request. The court ruled that insolvency law mandates secret sessions for bankruptcy proceedings and that the second-instance court correctly applied the relevant civil procedure rules for handling such appeals.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 69 Prawa upadłościowego; Art. 17 § 1 Prawa upadłościowego; Art. 68 Prawa upadłościowego; Art. 397 § 1 k.p.c.: The principle of secret sessions in bankruptcy proceedings applies to appeals and does not constitute a procedural defect warranting the dismissal of the bankruptcy declaration.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Postanowienie z dnia 5 listopada 2004 r., III CK 27/04
Zażalenie na postanowienie o ogłoszeniu upadłości sąd drugiej instancji
rozpoznaje na posiedzeniu niejawnym.
Sędzia SN Tadeusz Domińczyk (przewodniczący, sprawozdawca)
Sędzia SN Antoni Górski
Sędzia SN Kazimierz Zawada
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Zakładów Azotowych "A." S.A. w W. przy
uczestnictwie dłużnika Krzysztofa M. o ogłoszenie upadłości, po rozpoznaniu na
posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 5 listopada 2004 r. kasacji
uczestnika od postanowienia Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 3 lipca 2003 r.
oddalił kasację.
Uzasadnienie
Uwzględniając wniosek wierzyciela – Zakładów Azotowych "A." S.A. w W.,
postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2003 r. Sąd Rejonowy – Sąd Gospodarczy w
Radomiu ogłosił upadłość Krzysztofa M., prowadzącego działalność gospodarczą
pod firmą Przedsiębiorstwo Wielobranżowe „M.” w K.K., ustalając że
postanowieniem z dnia 11 czerwca 2001 r. Sąd Rejonowy w Radomiu zatwierdził
układ dłużnika z wierzycielami. W myśl tego układu, z ogólnej sumy zadłużenia –
4 290 171,31 zł do zapłaty pozostała kwota 2 603 008,45 zł. Po zaspokojeniu części
wierzycieli niespłacony z układu dług w 2002 r. wyniósł kwotę 399 199,56 zł, którą
powiększają długi nieobjęte układem w kwocie 82 542,85 zł oraz inne zobowiązania
wobec Banku PKO S.A. w kwocie 1 515 017,19 zł, z tytułu należności
publicznoprawnych w kwocie 954 031,30 zł, z tytułu wynagrodzeń pracowniczych w
kwocie 143 729,83 zł i na poczet funduszu socjalnego w kwocie 48 009,81 zł.
Tymczasem stan majątku dłużnika przedstawiał wartość 2 217 117,94 zł i w tych
warunkach utracił on płynność finansową. Wielkość zadłużenia przewyższa
dwukrotnie wartość jego majątku, a zaniechanie spłaty długów ma charakter trwały.
Mając to na względzie Sąd Rejonowy uznał, że stosownie do art. 1 § 1 w związku z
art. 14 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października
1934 r. – Prawo upadłościowe (jedn. tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.
– dalej: "Pr.upadł.") zasadne było ogłoszenie upadłości dłużnika.
Zażalenie dłużnika na postanowienie o ogłoszeniu upadłości zaskarżonym
kasacją postanowieniem, wydanym na posiedzeniu niejawnym, Sąd Okręgowy
oddalił, nie podzielając zarzutu wnoszącego zażalenie jakoby nie miał on zdolności
upadłościowej. Za decydujące w tym względzie uznał prowadzenie przez niego
zaewidencjonowanej działalności gospodarczej, co czyni go przedsiębiorcą w
rozumieniu art. 1 § 1 Pr.upadł., porównanie zaś jego stanu zadłużenia i wartości
majątku przeczy podniesionemu twierdzeniu, że przejściowe trudności
uniemożliwiają mu spłacanie długów.
W kasacji, powołując się na obie jej podstawy, dłużnik zarzucił, że wydanie
zaskarżonego postanowienia nastąpiło z naruszeniem art. 68 Pr.upadł. – wobec
wydania go na posiedzeniu niejawnym, art. 218 pkt 3 Pr.upadł. – ze względu na
odmowę umorzenia postępowania mimo wniosku wierzyciela, oraz art. 382, 397 §
2, art. 386 § 4 k.p.c. przez ich „niezastosowanie i nieuwzględnienie stanowiska
procesowego wierzyciela, wyrażającego wolę zakończenia postępowania
upadłościowego przez jego umorzenie”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Na wstępie zauważyć należy, że z dniem 1 października 2003 r. weszła w
życie ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr
80, poz. 535 ze zm.). Stosownie do art. 536 tej ustawy, w sprawach, w których
ogłoszono upadłość przed dniem jej wejścia w życie, stosuje się przepisy
dotychczasowe. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie o ogłoszeniu
upadłości wydane przed wejściem w życie powołanej ustawy, co oznacza
podległość sprawy przepisom rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia
24 października 1934 r. – Prawo upadłościowe.
W myśl zasady ogólnej wyrażonej w art. 69 Pr.upadł., sprawę upadłościową
sąd rozpoznaje na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznanie sprawy na rozprawie
należy do wyjątków, które sprowadzają się do rozpoznania sprzeciwu co do uznania
lub odmówienia uznania wierzytelności (art. 165 § 1), do rozstrzygnięcia zarzutów
przeciwko układowi (art. 189 § 2) oraz do rozpoznania wniosku o uchylenie układu z
powodu skazania (art. 197 § 1 i 2).
Zasada niejawności dotyczy postępowania upadłościowego, w tym
postępowania poprzedzającego ogłoszenie upadłości i samego ogłoszenia
upadłości, z tym zastrzeżeniem, że niejawność nie oznacza braku dostępności osób
zainteresowanych do udziału w posiedzeniu sądu. Według art. 73 Pr.upadł., gdy
zachodzi potrzeba wysłuchania upadłego, syndyka, wierzyciela lub członka rady
wierzycieli, nastąpi to, stosownie do okoliczności, bądź przez spisanie protokołu w
obecności lub nieobecności innych osób zainteresowanych, bądź przez
oświadczenie na piśmie. W postępowaniu w przedmiocie upadłości sąd w miarę
potrzeb i możliwości wysłuchuje dłużnika i wierzycieli, a gdy wniosek dotyczy
upadłości przedsiębiorstwa państwowego, sąd może w razie potrzeby wysłuchać
także radę pracowniczą i organ założycielski (art. 10 Pr.upadł.). W § 2 i 3
powołanego artykułu wskazane zostały inne przypadki tzw. jawności wewnętrznej,
wyrażające jej odmienność od jawności w postaci rozprawy.
Przewidziana w art. 69 Pr.upadł. zasada niejawności posiedzeń w
postępowaniu upadłościowym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7
czerwca 1994 r., III CKN 35/94, OSNCP 1994, nr 11, poz. 227) nie doznaje
ograniczenia w postępowaniu odwoławczym, stosownie bowiem do art. 17 § 1
Pr.upadł., na postanowienie sądu pierwszej instancji o ogłoszeniu upadłości
upadłemu służy zażalenie. Ponieważ przepisy Prawa upadłościowego nie regulują
sposobu rozpoznawania środków odwoławczych, na podstawie odesłania do
kodeksu postępowania cywilnego (art. 68 Pr.upadł.), stosuje się art. 397 § 1 tego
kodeksu, według którego sąd drugiej instancji rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu
niejawnym. Nie usuwa to wprawdzie możliwości wyznaczenia rozprawy (art. 148 § 2
k.p.c.), ale pozostawione to zostało uznaniu sądu.
W świetle tych uwag nieuzasadniony okazał się podniesiony w kasacji zarzut
nieważności postępowania jako następstwa rozpoznania zażalenia na posiedzeniu
niejawnym.
Wadliwości kwestionowanego postanowienia skarżący upatrywał także w tym,
że Sąd Okręgowy nie uwzględnił wniosku wierzyciela o umorzenie postępowania
upadłościowego. Stosownie do art. 218 § 1 pkt 3 Pr.upadł., sąd umarza
postępowanie upadłościowe, gdy wszyscy wierzyciele, którzy zgłosili swe
wierzytelności, żądają umorzenia. Tymczasem wniosek w tym względzie z dnia 20
czerwca 2003 r. pochodzi tylko od jednego z tych wierzycieli, a co za tym idzie nie
odpowiada wymaganiu powołanego przepisu. Wbrew oczekiwaniu skarżącego, Sąd
nie był natomiast zobligowany do podejmowania czynności zmierzających do
ustalenia, jakie stanowisko w przedmiocie umorzenia postępowania prezentują
pozostali wierzyciele.
Z tych względów należało orzec, jak w sentencji (art. 39312 k.p.c.).