Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CK 183/05 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses acquisition by prescription claim due to insufficient possession duration and state management interruption.

Numero d'incarto III CK 183/05
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the applicant's cassation appeal regarding her father's alleged acquisition of property shares via prescription. The lower court found that while the father acted as a bad faith possessor from 1956, state management of the building from 1981 interrupted the continuous possession required for title acquisition. Consequently, the statutory periods for acquiring ownership under the relevant Civil Code and 1946 Decree expired before the father's death, rendering the claim invalid.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 50 § 2 dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe; art. 172 § 2 k.c.: State management of property does not constitute civil possession leading to prescription; possession must be continuous and uninterrupted to meet statutory time limits for acquiring ownership.

Parole chiave

Generato dall'IA
acquisition by prescription state management of property bad faith possession interruption of possession Civil Code possession 1946 Property Law Decree supreme court cassation

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 50 § 2 dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe
Wymagany w tym celu przez art. 50 § 2 dekretu
art. 172 § 2 k.c.
takim razie na podstawie art. 172 § 2 k.c. w pierwotnym brzmieniu, okres zasiedzenia
§ 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 5 października 1974 r.
art. 393 § 12 k.p.c.
Dlatego kasacja polegała oddaleniu (art. 393 12 k.p.c.).
art. 172 § 2 k.c
takim razie na podstawie art. 172 § 2 k.c.
art. 336 k.c
zw. z art. 336 k.c. i art. 176 § 2 k.c., wnosząc o uchylenie tego orzeczenia i przekazanie
art. 176 § 2 k.c
i art. 176 § 2 k.c., wnosząc o uchylenie tego orzeczenia i przekazanie

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
postanowienie Sądu Najwyższy z dnia 22 października 2004 r., II CK 93/04
II CK 93/04
z dnia 22 października 2004 r., II CK 93/04 i powołane tam dalsze orzecznictwo).

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CK 183/05

POSTANOWIENIE

Dnia 10 listopada 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tadeusz Domińczyk (przewodniczący)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Antoni Górski (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku M. J.

przy uczestnictwie B. Ś., S. N., A. N., Z. B., H. B., E. K. i Z. F. o zasiedzenie, po

rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na rozprawie w dniu 10 listopada 2005 r., kasacji

wnioskodawczyni oraz uczestników S. N., B. Ś. i A. N. od postanowienia Sądu

Okręgowego w L. z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt II Ca (…),

oddala kasację.

Uzasadnienie

Wnioskodawczyni M. J. wnosiła o stwierdzenie, że jej ojciec K. N. nabył z dniem

22 kwietnia 1997 r. przez zasiedzenie udział w ½ części nieruchomości położonej w L.

przy ul. E. (dawniej ul. W.), dla której Sąd Rejonowy w L. prowadzi księgę wieczystą

Kw nr (…).

Postanowieniem z dnia 27 maja 2004 r. Sąd Rejonowy w L. oddalił wniosek i obciążył

wnioskodawczynię kosztami postępowania. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące

ustalenia Sądu:

Rodzice wnioskodawczyni K. i J. N. kupili w dniu 22 kwietnia 1947 r. udział w ½

nieruchomości położonej przy ul. E. Pozostałymi współwłaścicielami tej nieruchomości

byli obywatele polscy pochodzenia żydowskiego: C. K., E. K., B. F. i M. F. – każdy po

1/8 części. Spośród tych współwłaścicieli po wojnie nieruchomością zajmowała się C.

K., m. in. wnosząc, wraz z K. N., w dniu 25 sierpnia 1949 r. powództwo przeciwko

Wojewódzkiemu Związkowi (…), zajmującemu lokal w budynku znajdującym się na tej

nieruchomości, o ustalenie wysokości czynszu. W dniu 19 lipca 1950 r. C. K. upoważniła

A. M. do sprawowania zarządu jej udziałem w nieruchomości. W 1951 r. C. K. wraz z

córką opuściły Polskę. Po jej wyjeździe całą nieruchomością zajmował się wyłącznie K.

N., który tu także wraz z rodziną mieszkał. To on zawierał umowy najmu z najemcami,

pobierał czynsze, wytaczał powództwa o ich zapłatę lub o eksmisję lokatorów, zlecał

przeprowadzenie remontów. Początkowo czynił to w charakterze współwłaściciela

zarządzającego nieruchomością. Poczynając od 1956 r. zaczął uważać się za

właściciela całej nieruchomości. Tę zmianę postawy zademonstrował po raz pierwszy w

piśmie z dnia 20 sierpnia 1956 r., kierowanym do Zarządu Głównego Związku (…), w

którym określił się jako właściciel nieruchomości i tak też później był traktowany w

różnych kontaktach urzędowych.

W dniu 11 września 1980 r. budynek przy ul. W., ze względu na zły stan techniczny i

nieodpowiedni sposób administrowania, został przejęty w zarząd państwowy, którego

wykonywanie powierzono Miejskiemu Zarządowi Budynków Mieszkalnych w L. W latach

1985 – 1986 w budynku przeprowadzony został remont ze środków państwowych i

należności z tego tytułu zabezpieczono hipotecznie.

K. N. zmarł w dniu 22 maja 1983 r., a spadek po nim nabyli jego wnuki: M. J.

(wnioskodawczyni), B. Ś., A. N. i S. N. – po ¼ części każde z nich.

Decyzją z dnia 14 września 1990 r. wydaną na wniosek M. J. Prezydent Miasta L. uchylił

decyzję z dnia 11 września 1980 r. i orzekł o zwrocie zarządu nieruchomością

współwłaścicielom, powierzając jego wykonywanie wnioskodawczyni. Zarząd ten

sprawuje ona do chwili obecnej. Wnioskodawczyni nawiązała listowne kontakty ze

spadkobiercami dawnych współwłaścicieli, mieszkającymi w Izraelu, z którymi nie doszła

jednak do porozumienia co do sposobu tego zarządu i rozliczania się z niego.

Ustalając, że spadkodawca wnioskodawczyni przejął z dniem 20 sierpnia 1956 r.

w posiadanie samoistne udział w ½ nieruchomości, przysługujący współwłaścicielom

narodowości żydowskiej, Sąd Rejonowy przyjął, że było to posiadanie w złej wierze. W

takim razie na podstawie art. 172 § 2 k.c. w pierwotnym brzmieniu, okres zasiedzenia

wynosił 20 lat i liczył się z mocy art. XLI § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.

Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 94) od daty wejścia w życie

kodeksu cywilnego, tj. od 1 stycznia 1965 r., a więc upływał by z dniem 1 stycznia 1985

r. Jednakże do zasiedzenia tego udziału w nieruchomości nie doszło, gdyż na skutek

ustanowienia zarządu państwowego nad budynkiem przy ul. W., K. N. utracił z dniem 1

maja 1981 r. władanie tym udziałem (corpus), bez którego termin zasiedzenia nie

biegnie. Jego spadkobiercy, po uchyleniu zarządu państwowego w 1990 r., nie przejęli

udziału w posiadanie samoistne, lecz sprawowali tylko zarząd nim, byli zatem

posiadaczami zależnymi, a taki charakter posiadania nie prowadzi do zasiedzenia.

Dlatego wniosek o zasiedzenie podlegał oddaleniu.

Na skutek apelacji wniesionych przez spadkobierców K. N. od tego rozstrzygnięcia Sąd

Okręgowy w L. postanowieniem z dnia 15 grudnia 2004 r. zmienił je jedynie w zakresie

orzeczenia o kosztach, obniżając kwotę przyznaną od wnioskodawczyni na rzecz

uczestnika E. K. z 3054,52 zł do 800 zł i oddalając apelację w pozostałym zakresie, jako

niezasadną. Sąd Okręgowy skorygował ustalenia Sądu Rejonowego tylko w kwestii daty

wyjazdu C. K. z Polski od Izraela, uznając, że ze względu na utratę ważności

dokumentu uprawniającego do przekroczenia granicy polskiej po otrzymaniu wizy

izraelskiej, wyjazd ten musiał nastąpić najpóźniej w dniu 16 września 1950 r., a nie, jak

przyjął Sąd Rejonowy, w 1951 r., zaznaczając jednocześnie, że ta korekta nie ma

żadnego wpływu na ostateczną treść merytorycznego rozstrzygnięcia, które jest zgodne

z prawem. W szczególności Sąd Okręgowy zaaprobował ocenę Sądu I – ej Instancji w

kwestii mającej fundamentalne znaczenie w sprawie, że K. N. był posiadaczem

samoistnym w złej wierze udziału w ½ nieruchomości, należącego do obywateli

narodowości żydowskiej, w okresie od dnia 20 sierpnia 1956 r. do dnia 1 maja 1981 r.,

kiedy to utracił władnie tego udziału na skutek przejęcia zarządu nim przez Zarząd

Budynków Mieszkalnych w L. Okres ten nie wystarcza na stwierdzenie nabycia tego

udziału przez zasiedzenie, a zatem oddalenie wniosku w tym przedmiocie było

prawidłowe.

Postanowienie Sądu Okręgowego zaskarżyła kasacją pełnomocnik wnioskodawczyni,

reprezentująca także pozostałych spadkobierców K. N. Skarżąca zarzuciła naruszenie

art. 172 § 2 k.c. w zw. z art. XLI § 1 i 2 przepisów wprowadzających kodeks cywilny w

zw. z art. 336 k.c. i art. 176 § 2 k.c., wnosząc o uchylenie tego orzeczenia i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Na wstępie należy podkreślić, że kasacja została oparta na pierwszej podstawie,

tj. naruszeń prawa materialnego, co oznacza, że w postępowaniu kasacyjnym ostają się,

jako niezakwestionowane, ustalenia faktyczne, które stały się podstawą orzeczenia

Sądu Odwoławczego. Z nich zaś wynika, że posiadanie przez K. N. drugiego udziału w

nieruchomości przy ul. E. miało, co do swojej istoty i przebiegu, charakter zmienny,

dynamiczny. Najpierw było posiadaniem zależnym, związanym z wykonywanym zarządu

rzeczą wspólną przez jednego z jej współwłaścicieli. To posiadanie zależne

przekształciło się, poczynając od 20 sierpnia 1956 r., to jest po zamanifestowaniu przez

K. N. woli posiadania w charakterze właściciela, w posiadanie samoistne w złej wierze, a

ustało z dniem zaprzestania władania udziałem, tj. w dniu 1 maja 1981 r. Z tą datą cała

nieruchomość przeszła pod zarząd państwowy, sprawowany przez Zarząd Budynków

Mieszkalnych w L. na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki

Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 5 października 1974 r. (Dz. U. Nr 37, poz. 222).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że zarząd ten, podobnie jak inne

władcze sposoby zarządu sprawowane przez Państwo nad nieruchomościami nie

stanowiącymi własności Skarbu Państwa, nie łączył się z władaniem nieruchomością w

charakterze właścicielskim, prowadzącym do zasiedzenia, lecz było to władanie za

właściciela lub za dotychczasowego posiadacza (por. postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 22 października 2004 r., II CK 93/04 i powołane tam dalsze orzecznictwo). Każda

z tych form zarządu stanowiła emanację władczych uprawnień Państwa, których celem

było zapewnienie ochrony substancji nieruchomości opuszczonych w czasie wojny lub

niewłaściwie utrzymywanych. Realizując w ten sposób cele ogólnospołeczne, zarząd ten

sprawowany był jednocześnie w interesie właściciela nieruchomości, któremu, na jego

wniosek,

zarządca

państwowy

obowiązany

był

po

upływie

każdego

roku

kalendarzowego składać informację dotyczącą zarządzanego budynku (§ 4 ust. 3

powołanego wyżej rozporządzenia). Przejęcie nieruchomości w zarząd państwowy nie

oznaczało zatem objęcia jej w posiadanie w sensie cywilistycznym; nie musiało więc

automatycznie łączyć się z pozbawieniem posiadania dotychczasowych posiadaczy,

choć niewątpliwie miało na stan ich posiadania przemożny wpływ. Według ustaleń Sądu

Okręgowego w niniejszej sprawie, objęcie zarządu nieruchomością przez Zarząd

Budynków Mieszkalnych miało taki skutek w sferze posiadania, że dotychczasowy

posiadacz całej nieruchomości, którym był K. N. został ograniczony w sferze posiadania

tylko do swojego udziału, utracił zaś posiadanie udziału nieruchomości należącego do

rodziny zamieszkującej w Izraelu. Skoro zaś utrata tego posiadania nastąpiła w 1981 r. i

nie została odzyskana przez jego następców prawnych, to prawidłowa jest ocena Sądu

Okręgowego, że do tego czasu, licząc od sierpnia 1956 r., od kiedy rozpoczęło się

posiadanie w złej wierze, nie upłynął okres wystarczający do nabycia własności udziału

w nieruchomości w drodze zasiedzenia. Wymagany w tym celu przez art. 50 § 2 dekretu

z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe (Dz. U. Nr 57, poz. 319, ze zm.) 30 –

letni termin mijał by w sierpniu 1986 r., a termin 20 – letni, liczony od wejścia w życie

kodeksu cywilnego, upłynął by w dniu 1 stycznia 1985 r. (art. 172 § 2 k.c. w brzmieniu

pierwotnym w zw. z art. XLI przepisów wprowadzających k.c.). Kwestionowanie w

kasacji orzeczenia Sądu Okręgowego, akceptującego oddalenie wniosku o zasiedzenie,

nie mogło zatem odnieść skutku. Dlatego kasacja polegała oddaleniu (art. 393 12 k.p.c.).