Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CB 74/24 Generato dall'IA

Supreme Court rejects appeal to remove judge citing lack of statutory basis for five-judge panel.

Numero d'incarto III CB 74/24
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed a request by a company to remove a judge on grounds of independence and impartiality. The appellant argued that the judge's appointment process involved irregularities and conflicts of interest, yet the court found no legal basis for a five-judge panel to rule on such a request. Consequently, the court held that rejection must follow the standard single-judge procedure for appeals.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 49 § 1 k.p.c.; Art. 29 § 15 u.SN: A request to examine a judge's independence and impartiality is not a ground for automatic removal; rejection must follow the standard single-judge appeal procedure unless specific statutory grounds for a larger panel exist.

Parole chiave

Generato dall'IA
judicial independence impartiality test Supreme Court panel single judge procedure removal of judge conflict of interest procedural rationality dubbi sull'imparzialità

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 49 § 1 k.p.c.
domagała się, w pierwszej kolejności, wyłączenia od rozpoznania sprawy SSN Dariusza Pawłyszcze na podstawie art. 49 § 1 k.p.c., ewentualnie na podstawie art.
Art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c.
49 § 1 k.p.c., ewentualnie na podstawie art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. Na wypadek nieuwzględnienia tak sformułowanego wniosku K.
Art. 29 § 15 u.SN
W art. 29 § 15 u.SN ustawodawca określił jedynie skład właściwy do „rozpoznania” wniosku; użyte w tym przepisie sformułowanie oznacza merytoryczne rozpoznanie wniosku, a zatem podjęcie decyzji o uwzględnieniu wniosku (wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy) albo o oddaleniu wniosku (art.
Art. 29 § 24 u.SN
29 § 15 u.SN, niezbędne jest odwołanie się do odpowiednio stosowanych przepisów o zażaleniu obowiązujących w postępowaniu, którego wniosek dotyczy (art. 29 § 24 u.SN).
Art. 397 § 1 k.p.c.
Wprawdzie na gruncie przepisów o zażaleniu dominuje stanowisko, że pojęcie „rozpoznania zażalenia”, o którym mowa w art. 397 § 1 k.p.c., obejmuje również orzeczenie co do jego dopuszczalności (uchwały Sądu Najwyższego: z 1 lipca 2021 r., III CZP 36/20, OSNC 2021, nr 11, poz.
Art. 367 § 2 k.p.c.
W konsekwencji na mocy art. 3671 § 2 w zw.
Art. 397 § 3 k.p.c.
z art. 397 § 3 k.p.c. w związku z art.
Art. 29 § 10 u.SN
Zgodnie z art. 29 § 10 u.SN wniosek niespełniający wymagań, o których mowa w § 9, podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych.
Art. 429 § 1 k.p.k.
29 § 24 u.SN), które nie spełnia wymogów formalnych lub złożone jest po terminie, prezes sądu wydaje zarządzenie o odmowie jego przyjęcia (art. 429 § 1 k.p.k.), w związku z czym na gruncie art.
art. 49 § 1 k.p.c
domagała się, w pierwszej kolejności, wyłączenia od rozpoznania sprawy SSN Dariusza Pawłyszcze na podstawie art. 49 § 1 k.p.c., ewentualnie na podstawie art.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

III CB 74/24 POSTANOWIENIE 14 grudnia 2024 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: Prezes SN Joanna Misztal-Konecka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 14 grudnia 2024 r. w Warszawie‎wniosku K. spółki akcyjnej w R.‎o zbadanie spełnienia przez SSN Dariusza Pawłyszcze wymogów niezawisłości ‎i bezstronności w sprawie II CSKP 1552/22‎z powództwa K. spółki akcyjnej w R.‎przeciwko S. AG w B. (Szwajcaria) i S .spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W.‎o zapłatę i ustalenie 1. odrzuca wniosek;

2. poleca zawiadomić o odrzuceniu wniosku właściwy organ samorządu zawodowego, do którego należy pełnomocnik K. spółki akcyjnej w R. UZASADNIENIE1. Wnioskiem złożonym w sprawie II CSKP 1552/22 K. spółka akcyjna w R. domagała się, w pierwszej kolejności, wyłączenia od rozpoznania sprawy SSN Dariusza Pawłyszcze na podstawie art. 49 § 1 k.p.c., ewentualnie na podstawie art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. Na wypadek nieuwzględnienia tak sformułowanego wniosku K. spółka akcyjna w R. wniosła o zbadanie spełnienia przez SSN Dariusza Pawłyszcze wymogów niezależności oraz bezstronności ze względu na okoliczności towarzyszące powołaniu go do orzekania w Sądzie Najwyższym.

K. spółka akcyjna w R. podniosła, że SSN Dariusz Pawłyszcze został powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego w takiej dacie, iż w procesie powoływania, stosowne wnioski w tej sprawie kierowała Krajowa Rada Sądownictwa (dalej: „KRS”), ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, spółka wywodziła, że – oprócz wadliwości samego procesu nominacyjnego sędziego – istotną rolę w ocenie niezależności i bezstronności powinny odgrywać takie kwestie jak chociażby równoczesność (lub zbliżony czas) uruchomienia drogi awansowej z objęciem ważnego stanowiska w administracji sądowej w drodze arbitralnej decyzji Ministra Sprawiedliwości, utajnienie obrad KRS w zakresie danej kandydatury, jednoznacznie negatywna opinia zgromadzenia ogólnego sędziów, porównanie osiągnięć zawodowych kandydata z doświadczeniem zawodowym i poparciem środowiska dla kontrkandydatów, wykonywanie określonych zadań lub funkcji na podstawie arbitralnych decyzji władzy publicznej czy działalność publiczna i wypowiedzi danego sędziego, wykraczające poza gwarantowane przez Konstytucję ramy udziału w debacie publicznej.

W przekonaniu powódki to, że SSN Dariusz Pawłyszcze w 2017 r. pracował w Ministerstwie Sprawiedliwości jako Dyrektor Departamentu [...], a w latach 2020-2023 był Dyrektorem [...], podpisał listy poparcia powołania do KRS ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw dla D. P. i K.M., może wywoływać obawy co do niezależności i niezawisłości sędziego. W podobny sposób, zdaniem powódki, należy oceniać wypowiedzi publiczne SSN Dariusza Pawłyszcze dotyczące uchwały połączonych izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, oraz wystosowanie, podczas pracy w Ministerstwie Sprawiedliwości, pisma do Prezesa Sądu Okręgowego w R., z wnioskiem o odwołanie z funkcji przewodniczących sędziów, którzy negatywnie wypowiedzieli się o zmianach w sądownictwie.

2. Postanowieniem z 31 lipca 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oddalił wniosek o wyłączenie SSN Dariusza Pawłyszcze od rozpoznania sprawy II CSKP 1552/22, wobec czego aktualny stał się wniosek powódki o zbadanie spełnienia przez SSN Dariusza Pawłyszcze wymogów niezawisłości i bezstronności.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:3. Zgodnie z art. 29 § 5 u.SN dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy (tzw. test niezawisłości i bezstronności sędziego).

4. Artykuł 29 § 9 u.SN stanowi, że wniosek inicjujący test niezawisłości i bezstronności sędziego powinien – pod rygorem jego odrzucenia bez wezwania do usunięcia braków formalnych (art. 29 § 10 u.SN) – czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w § 5 (pkt 1) oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie (pkt 2). Skoro w założeniu ustawodawcy ów wniosek ma zmierzać do stwierdzenia niespełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów (naruszenia standardu) niezawisłości i bezstronności w konkretnej sprawie, oczywiste jest, że nie wystarczy przytoczenie okoliczności towarzyszących powołaniu danego sędziego Sądu Najwyższego (w szczególności ewentualnych wadliwości procedury nominacyjnej) i jego postępowania po powołaniu (przykładowo czynności jurysdykcyjnych, oświadczeń i wypowiedzi), które mogą wywoływać uzasadnione wątpliwości co do spełnienia przezeń wymagań niezawisłości i bezstronności, ale konieczne jest także wskazanie okoliczności świadczących o tym, że deficyt ten może oddziaływać na wynik konkretnej sprawy, z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy (zamiast wielu postanowienie Sądu Najwyższego z 15 listopada 2022 r., III CB 5/22 wraz z licznymi zarządzeniami powołanymi w jego uzasadnieniu).5.

Wniosek powódki w sprawie II CSKP 1552/22 w sposób oczywisty nie czyni zadość tym wymaganiom. Wprawdzie wskazuje na okoliczności towarzyszące powołaniu SSN Dariusza Pawłyszcze (powołanie w ramach wadliwego postępowania konkursowego, z rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa wyłonionej po uprzednim skróceniu w sposób niezgodny z Konstytucją RP kadencji legalnie istniejącej Rady, wykonywanie czynności w Ministerstwie Sprawiedliwości jako Dyrektor Departamentu [...], pełnienie funkcji Dyrektora [...], podpisanie listy poparcia powołania do KRS ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw dla D.P. i K.M.) oraz jego publiczne wypowiedzi na temat sędziów, jednakże powołane okoliczności towarzyszące powołaniu SSN Dariusza Pawłyszcze oraz wypowiedzi mają charakter ogólny i mogłyby oddziaływać na ocenę dochowania standardu niezawisłości i bezstronności w każdej sprawie rozpatrywanej przez tegoż Sędziego, co w oczywisty sposób ignoruje brzmienie art. 29 § 5 u.SN.Powódka nie sprostała również obowiązkowi przedstawienia okoliczności postępowania SSN Dariusza Pawłyszcze – już po jego powołaniu – które mogą wywoływać uzasadnione wątpliwości co do spełnienia przezeń wymagań niezawisłości i bezstronności w sprawie II CSKP 1522/22.

Podobnie jak w przypadku okoliczności towarzyszących powołaniu wskazanego Sędziego, wywody zawarte w uzasadnieniu wniosku mają charakter ogólny i mogłyby oddziaływać na ocenę dochowania standardu niezawisłości i bezstronności w każdej sprawie rozpatrywanej przez Sędziego. Braki te zgodnie z art. 29 § 10 zd. 1 u.SN stanowią podstawę do odrzucenia wniosku.6. Zgodnie z art. 29 § 10 u.SN wniosek niespełniający wymagań, o których mowa w § 9, podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych. Ustawodawca nie sprecyzował, jaki skład Sądu Najwyższego jest właściwy do zbadania jego dopuszczalności, w tym spełnienia wymagań formalnych i terminowości jego złożenia, a w konsekwencji ewentualnego odrzucenia.

W art. 29 § 15 u.SN ustawodawca określił jedynie skład właściwy do „rozpoznania” wniosku; użyte w tym przepisie sformułowanie oznacza merytoryczne rozpoznanie wniosku, a zatem podjęcie decyzji o uwzględnieniu wniosku (wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy) albo o oddaleniu wniosku (art. 29 § 18 i 19 u.SN), które może nastąpić dopiero po dokonaniu kontroli formalnej wniosku. Wprawdzie na gruncie przepisów o zażaleniu dominuje stanowisko, że pojęcie „rozpoznania zażalenia”, o którym mowa w art. 397 § 1 k.p.c., obejmuje również orzeczenie co do jego dopuszczalności (uchwały Sądu Najwyższego: z 1 lipca 2021 r., III CZP 36/20, OSNC 2021, nr 11, poz. 74; z 7 grudnia 2021 r., III CZP 87/20, OSNC 2022, nr 7-8, poz. 67), jednakże przyjęcie takiego rozumienia również na gruncie przepisów o teście prowadzi do wniosków funkcjonalnie niemożliwych do przyjęcia.Po pierwsze, nie może budzić wątpliwości, że pojęcie „rozpoznawać” nie ma w przepisach prawa procesowego i ustrojowego w pełni utrwalonej treści, co wyłącza możliwość automatycznego odnoszenia jego znaczenia przyjętego na tle określonej regulacji do innych przepisów, w związku z czym prawidłowe odczytanie jego sensu powinno być zawsze poprzedzone analizą kontekstu językowego, w jakim zostało użyte, i odwołaniem się do adekwatnych argumentów celowościowych.Po drugie, przyjęcie, że odrzucenie wniosku o test jest rozpoznaniem tego wniosku, oznaczałoby, że o odrzuceniu wniosku – z powodu braków formalnych, z powodu złożenia z naruszeniem terminu lub z powodu niedopuszczalności z innych przyczyn – musiałby każdorazowo decydować skład 5 sędziów, po uprzednim wysłuchaniu sędziego, którego wniosek dotyczy (art. 29 § 15 u.SN).

Obowiązek wysłuchania sędziego oraz zebrania składu 5 sędziów Sądu Najwyższego, jeżeli wniosek a limine polega odrzuceniu, podważa racjonalność rozważanego sposobu procedowania. Po trzecie, uwzględniając, że z powyższych argumentów wynika, iż skład Sądu Najwyższego właściwy do odrzucenia wniosku nie został uregulowany w ustawie o Sądzie Najwyższym, zwłaszcza zaś w art. 29 § 15 u.SN, niezbędne jest odwołanie się do odpowiednio stosowanych przepisów o zażaleniu obowiązujących w postępowaniu, którego wniosek dotyczy (art. 29 § 24 u.SN).

I tak, nakazane w art. 29 § 24 u.SN odpowiednie zastosowanie przepisów o zażaleniu odsyła do art. 397 § 1 k.p.c., zgodnie z sąd rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Jednak również ten przepis wspomina o „rozpoznaniu” zażalenia, a zatem został wyłączony przez art. 29 § 15 u.SN (nakazujący rozpoznanie wniosku w składzie 5 sędziów). W konsekwencji na mocy art. 3671 § 2 w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. w związku z art. 29 § 24 u.SN odrzucenie wniosku powinno nastąpić w składzie jednoosobowym, na posiedzeniu niejawnym.

Ten przepis stanowi bowiem podstawę określenia składu orzekającego o odrzuceniu środków zaskarżenia na posiedzeniu niejawnym.Po czwarte wreszcie, nie można pominąć, że w procedurze karnej wobec pisma stanowiącego środek odwoławczy (art. 29 § 24 u.SN), które nie spełnia wymogów formalnych lub złożone jest po terminie, prezes sądu wydaje zarządzenie o odmowie jego przyjęcia (art. 429 § 1 k.p.k.), w związku z czym na gruncie art. 29 § 10 u.SN przyjmuje się, iż odrzucenie następuje w formie zarządzenia Prezesa Izby Karnej lub Prezesa Izby Odpowiedzialności Zawodowej, a zatem również z zaangażowaniem jednego sędziego w kontrolę formalną wniosku.

Skoro tak, angażowanie składu pięcioosobowego, właściwego do merytorycznego rozpoznania wniosku, także do jego odrzucenia ze względu na niespełnienie wymagań formalnych w sprawach z zakresu prawa cywilnego byłoby całkowicie nieracjonalne.Stanowisko co do składu jednoosobowego odrzucającego wniosek na podstawie art. 29 § 10 u.SN jest ugruntowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego (postanowienia SN: z 25 kwietnia 2024 r., III CB 39/24; z 10 maja 2024 r., III CB 7/24; z 11 lipca 2024 r., III CB 49/24; z 20 listopada 2024 r., III CB 90/24; wcześniejsze judykaty wobec zmiany przepisów Kodeksu postępowania cywilnego z dniem 28 września 2023 r. straciły w tym zakresie swoją aktualność).Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.(R.N.)[ał] ‎