Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III ARN 39/95 Generato dall'IA

Supreme Court allows return of pre-1958 expropriated land under 1985 Land Management Act despite omission in statute.

Numero d'incarto III ARN 39/95
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court of Poland allowed Anna F.'s claim for the return of land expropriated under a 1934 Presidential Decree. The lower administrative court dismissed the claim because the 1985 Land Management Act did not explicitly list the 1934 Decree in its return provisions. The Supreme Court ruled that the Act's definition of 'expropriated property' must be interpreted strictly according to the law at the time of expropriation, thereby including pre-1958 seizures. Consequently, the court ordered the case to be remanded for a new decision on the return of the property.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 69 ust. 1, 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości; The concept of expropriated property under the 1985 Act must be interpreted strictly based on the law in force at the time of expropriation, thereby encompassing properties seized under pre-1958 regulations not explicitly listed in the return provisions.

Parole chiave

Generato dall'IA
expropriation return 1934 Presidential Decree Land Management Act strict interpretation administrative law property restitution pre-1958 seizures

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 69 ust. 1, 4 of the Act of 29 April 1985 on Land Management and Expropriation of Property
Art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.
Presidential Decree of 24 September 1934 on Expropriation Procedures
art. 207 § 5 k.p
rażące naruszenie art. 207 § 5 k.p.a.
art. 422 § 2 k.p.c
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 422 § 2 k.p.c.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 5 października 1995 r.

III ARN 39/95

Art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jednolity: Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.)

ma także zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie

rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1934 r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. Nr 86, poz. 776 ze zm.).

Przewodniczący SSN: Walery Masewicz, Sędziowie SN: Adam Józefowicz, Jerzy

Kwaśniewski, Walerian Sanetra, Andrzej Wróbel (sprawozdawca),

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Waldemara Grudzieckiego, po rozpoznaniu w dniu 5 października 1995 r. sprawy ze skargi Anny F. na decyzję Wojewody

T. z dnia 15 marca 1994 r., [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, na

skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Naczelnego Sądu

Administracyjnego-Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z dnia 13 stycznia 1995 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.

Uzasadnieni e

Decyzją z dnia 8 lutego 1994 r. [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w T. odmówił

Annie F. zwrotu nieruchomości położonej w N.D., oznaczonej numerami parcel

gruntowych : 3113/2, 3114/2 i 3115/2, wywłaszczonej orzeczeniem [...] z dnia 5 stycznia

1939 r. z uzasadnieniem, że art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce

gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (jednolity tekst: Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz.

127 ze zm.) nie ma zastosowania do wywłaszczeń na podstawie przepisów z okresu

przed 1958 r. Wojewoda T. decyzją z dnia 15 marca 1994 r. [...] utrzymał w mocy

decyzję organu I instancji i podzielając zawarty w jej uzasadnieniu pogląd prawny

stwierdził, że powyższy przepis ustawy ma zastosowanie do wywłaszczeń dokonanych

na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania

nieruchomości (jednolity tekst: Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.) oraz

nieruchomości nabytych w trybie art. 6 tej ustawy, jak też przepisów wymienionych w

art. 69 ust. 4 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Wyrokiem

z dnia 13 stycznia 1995 r. [...] Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w

Rzeszowie skargę Anny F. na powyższą decyzję Wojewody oddalił. W ocenie Sądu

przepisu art. 69 ust. 4 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

nie można interpretować rozszerzająco, a skoro w tym przepisie nie zostało wymienione

rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. - Prawo o

postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. Nr 86, poz. 776 ze zm.), w oparciu o które

wywłaszczono przedmiotową nieruchomość, to nieruchomość wywłaszczona na

podstawie jego przepisów nie może być zwrócona w trybie określonym w art. 69 tej

ustawy.

Powyższy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył Minister

Sprawiedliwości w drodze rewizji nadzwyczajnej, w której zarzucając temu wyrokowi

rażące naruszenie art. 207 § 5 k.p.a. oraz art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i

wywłaszczaniu nieruchomości, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji

Wojewody T., a także utrzymanej nią w mocy decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w

T. bądź o uchylenie tego wyroku i o przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego

rozpoznania. W ocenie Ministra Sprawiedliwości z zestawienia treści ust. 1 i 4 art. 69 tej

ustawy wynika w sposób wyraźny, że dyspozycją tych przepisów objęte zostały

wszystkie nieruchomości wywłaszczone (niezależnie od okresu ich wywłaszczenia )

oraz nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie enumeratywnie

wymienionych, innych niż wywłaszczeniowe, przepisów prawa. Skoro zatem w sprawie

jest bezsporne, że nieruchomość skarżącej została wywłaszczona, a nie przejęta na

rzecz Skarbu Państwa w inny sposób, to żądanie jej zwrotu powinno zostać ocenione

w oparciu o przesłanki określone w art. 69 ust. 1 ustawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona. Nie ulega bowiem wątpliwości, że

przedmiotem zwrotu w trybie określonym w art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o

gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (jednolity tekst: Dz.U. z 1991 r.,

Nr 30, poz. 127 ze zm.) są dwie kategorie nieruchomości: nieruchomości wywłaszczone

(ust. 1) oraz nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów

wymienionych w ust. 4 tego przepisu. Skoro przepis art. 69 ust. 1 ustawy nie zastrzega

wyraźnie, że instytucja zwrotu odnosi się do nieruchomości wywłaszczonych w trybie i

na zasadach przewidzianych w określonej z nazwy ustawie, to należy przyjąć, że

obowiązek zwrotu dotyczy wszystkich nieruchomości wywłaszczonych, niezależnie od

czasu ich wywłaszczenia. Ocena, czy dana nieruchomość została wywłaszczona w

rozumieniu art. 69 ust. 1 ustawy, powinna być dokonywana w świetle wskazanych jako

podstawa decyzji wywłaszczeniowej przepisów obowiązujących w dacie wywłaszczenia,

przy czym, zgodnie z jednolitym stanowiskiem doktryny prawa, chodzi tu o przepisy

ustaw stricte "wywłaszczeniowych@, a nie o przepisy regulujące przejście na rzecz

Skarbu Państwa własności nieruchomości w innym trybie niż w ramach postępowania o

wywłaszczenie nieruchomości. Stanowisko to jest zbieżne z poglądem Sądu

Najwyższego wyrażonym w uzasadnieniu uchwały z dnia 24 września 1992 r., III AZP

12/92, że konstrukcja art. 69 ustawy jednoznacznie wskazuje, iż ustawodawca

rozróżnia wywłaszczenie nieruchomości od jej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa.

Podstawę do przeprowadzenia takiego rozróżnienia stwarza w ocenie Sądu

Najwyższego treść art. 69 ust. 4 ustawy, który zezwala na stosowanie instytucji zwrotu

nieruchomości wywłaszczonej także do nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu

Państwa w innym trybie. Gdyby bowiem ustawodawca uznawał, że pojęcie

nieruchomości wywłaszczonej obejmuje także nieruchomości przejęte, to przepis ust. 4

art. 69 byłby zbędny. Ponadto ostatnio wymieniony przepis ustawy ma charakter

wyjątkowy, co nie zezwala na jego interpretację rozszerzającą.

Z powyższego wynika, że zawarte w art. 69 ust. 1 ustawy pojęcie Anieruchomość wywłaszczona@ powinno być interpretowane ściśle w świetle przepisów obowiązujących w dacie wywłaszczenia, co biorąc pod uwagę zróżnicowane formy prawne

przymusowego przejęcia (przejścia) na rzecz Skarbu Państwa własności nieruchomości

przewidziane w dotychczasowych uregulowaniach prawnych oznacza, że za

nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu art. 69 należy uznać, z zastrzeżeniem

przepisu ust. 4 art. 69, nieruchomość wywłaszczoną na podstawie ustaw regulujących

kwestie prawne wywłaszczania gruntów, w tym w trybie rozporządzenia Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej z mocą ustawy z dnia 24 września 1934 r. - Prawo o

postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. Nr 86, poz. 776 ze zm.), dekretu z dnia 26

kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji

narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., Nr 4, poz. 31), ustawy z dnia 12

marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości czy rozdziału 6 ustawy

z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (jednolity tekst: Dz. U.

z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.)

Naczelny Sąd Administracyjny w lakonicznym uzasadnieniu kwestionowanego

rewizją nadzwyczajną wyroku nie odnosi się do wynikającego z art. 69 ustawy

zróżnicowania zakresu przedmiotowego obowiązku zwrotu. Sąd ten zaniechał niezbędnej dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oceny, czy nieruchomość wywłaszczona

na podstawie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo o postępowaniu

wywłaszczeniowym podlega zwrotowi na rzecz jej poprzedniego właściciela lub jego

następców prawnych w trybie powyższego przepisu ustawy, a zatem czy jest to

nieruchomość wywłaszczona w rozumieniu ust. 1 tego przepisu. Wyrażony w uzasadnieniu wyroku pogląd prawny, że nieruchomość wywłaszczona na podstawie

przepisów powyższego rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym nie podlega zwrotowi tylko z tego powodu, że rozporządzenie to nie zostało wymienione w art. 69 ust. 4 ustawy, jest oczywiście błędny,

bowiem nie uwzględnia wskazanego wyżej odmiennego zakresu zastosowania i sensu

przepisów ust. 1 i 4 art. 69 ustawy oraz rozpatruje treść ust. 4 w całkowitym oderwaniu

od treści ust. 1 tego przepisu. Ponadto przedstawiony pogląd prawny prowadzi do

wniosku, że w trybie art. 69 ust. 1 podlegałyby zwrotowi tylko nieruchomości przejęte na

rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów wymienionych w art. 69 ust. 4 ustawy,

co powodowałoby w praktyce akceptowanie skutków rażąco sprzecznych z celem tego

przepisu, w tym bezzasadne ograniczenie prawa strony żądania zwrotu nieruchomości

wywłaszczonej.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 422 § 2 k.p.c.

orzekł jak w sentencji.