Supreme Court excludes judge from medical liability case due to flawed appointment by executive-influenced council.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court granted a defense lawyer's request to exclude Judge Mark Motuk from a medical liability case regarding the Polish Medical Chamber. The defense argued that Motuk's appointment by the Krajowa Rada Sądownictwa (KRS), which lacks independence from the executive and legislative branches, violates the constitutional guarantee of an independent and impartial tribunal. The court agreed, citing established precedent that participation in cases by judges appointed through such a flawed process creates a systemic risk of bias under Article 6 of the ECHR.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 6 ust. 1 EKPC; A judge appointed by a body lacking institutional independence from the executive and legislative branches must be excluded from proceedings to ensure the guarantee of an independent and impartial tribunal.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
II ZO 97/25 POSTANOWIENIE Dnia 29 października 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska w sprawie: T. G. i J. B. w związku z kasacjami obrońców obwinionych od orzeczenia Naczelnego Sądu Lekarskiego - sygn. […] (sygn. akt II ZK 79/25) po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, na posiedzeniu w dniu 29 października 2025 r., bez udziału stron, wniosku adw. D. G. – obrońcy T. G. o wyłączenie SSN Marka Motuka od udziału w rozpoznaniu sprawy II ZK 79/25 postanowił: uwzględnić wniosek i na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw.
z art. 42 § 1 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Marka Motuka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZK 79/25. UZASADNIENIEKasacje od orzeczenia Naczelnego Sądu Lekarskiego - sygn. […] wnieśli obrońcy obwinionych. Sprawa ta została zarejestrowana w repertorium Izby Odpowiedzialności Zawodowej pod sygn. akt II ZK 79/25, a do jej rozpoznania został wyznaczony SSN Marek Motuk. Wnioskiem z dnia 8 września 2025 r. adw. D. G. – obrońca T. G. zwrócił się do Sądu Najwyższego o wyłączenie od rozpoznania sprawy II ZK 79/25 SSN Marka Motuka wskazując, na uzasadnione wątpliwości co do bezstronności ww. sędziego, który został powołaniu na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa (dalej powoływana jako KRS), która nie daje gwarancji niezależności od władzy wykonawczej i ustawodawczej, co skutkuje z kolei tym, że w stosunku do sędziów nominowanych do pełnienia urzędów sędziowskich w procedurze nominacyjnej z udziałem tak ukształtowanej KRS obalona została, od strony instytucjonalnej, gwarancja niezależnego i niezawisłego sądu, a w odniesieniu do sędziów Sądu Najwyższego powołanych w tym trybie, obalenie tej zasady i gwarancji nastąpiło w sposób nieodwracalny, co oznacza, że nie dają oni gwarancji niezależności i bezstronności w orzekaniu, a zatem swymi orzeczeniami nie tworzą oni sądu w znaczeniu konstytucyjnym i konwencyjnym.
Co w konsekwencji narusza prawo strony do sądu niezależnego, bezstronnego i niezawisłego w rozumieniu art. 45 ust. Konstytucji RP, sądu niezawisłego i bezstronnego, ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC oraz sądu niezawisłego i bezstronnego, ustanowionego uprzednio na mocy ustawy w rozumieniu art. 47 KPP w celu zapewnienia skutecznej ochrony sądowej - także w rozumieniu art. 19 ust. 1 TUE. Na potwierdzenie powyższego obrońca powołał się na uchwałę trzech izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. BSA 1-4110-1/2020 oraz wyrok Trybunału sprawiedliwości Unii Europejskiej wydany w sprawie C-225/22 z dnia 4 września 2025 r.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
W niniejszej sprawie niewątpliwie mamy do czynienia z taką sytuacją. Odwołując się do utrwalonego już orzecznictwa Sądu Najwyższego, wskazać należy, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. winno nastąpić nie tylko w sytuacji, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, ale również wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka (EKPC) i uznania, że taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: dnia 13 października 2021 r., sygn.
II KO 30/21, dnia 6 września 2022 r., II KK 44/21, czy z dnia 28 września 2022 r., IV KK 333/22). Sam fakt brania udziału w orzekaniu osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego z udziałem wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22; uchwała Sądu Najwyższego w składzie połączonych trzech Izb z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20). Z dotychczasowego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, wynika natomiast, że tego rodzaju wady stwierdzone w postępowaniach nominacyjnych na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego mają charakter systemowy i będą brane pod uwagę w podobnych skargach złożonych w przyszłości do Trybunału (por. m. in. wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce).
Istnieje zatem uzasadniona obawa, że udział wskazanego sędziego w jej rozpoznawaniu może zrodzić sytuację stanowiącą przesłankę opisaną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Najistotniejszym w tym kontekście jawi się zaakcentowanie, że w sytuacji złożenia obecnie wniosku o wyłączenie oraz w układzie, gdyby sprawa dyscyplinarna została w takim składzie zakończona, to z dużym prawdopodobieństwem można stwierdzić, iż wniesienie skargi przeciwko Polsce skutkowałoby stwierdzeniem naruszenia art. 6 ust. EKPC i wypłatą odszkodowania oraz możliwym kolejnym wnioskiem o wznowienie postępowania.
Sędzia Sądu Najwyższego Marek Motuk, który został objęty wnioskiem, uzyskał powołanie na stanowisko sędziego SN na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw). Z tego względu, wielokrotnie już Sąd Najwyższy wskazywał na potrzebę wyłączenia SSN Marka Motuka od rozpoznania sprawy z uwagi na brak przymiotu niezawisłości i bezstronności (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2023 r., II KK 483/22; z dnia 7 kwietnia 2025 r., II ZO 17/25).
Sąd Najwyższy stanowiska te w pełni aprobuje.Z tych powodów, kierując się koniecznością zapewnienia stronie prawa do bezstronnego i niezależnego sądu ustanowionego ustawą należało wyłączyć od rozpoznania sprawy o sygn. II ZK 79/25 sędziego SN Marka Motuka. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie. [M. T.] [r.g.]