Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II ZO 8/24 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses lawyer's request for court-appointed counsel and fee waiver in renewal proceedings.

Numero d'incarto II ZO 8/24
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court rejected a lawyer's request for court-appointed counsel and a waiver of court fees to file a motion for trial renewal. The lawyer argued her age and retirement made her incapable of handling the complex legal document, while she claimed financial hardship despite having savings. The court ruled that her ability to clearly state her position and her savings of 50,000 zloty demonstrated she was neither incompetent nor unable to bear the costs.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 78 § 1 k.p.k.; Art. 87 § 1 k.p.k.; Art. 89 k.p.k.; Art. 117 § 4 k.p.c.; Art. 102 ust. 1 u.k.s.c.: A court-appointed lawyer is only necessary if the party is incompetent or the case is complex, and fee waivers are exceptional exceptions reserved for the poorest individuals who cannot bear costs without harming essential living expenses.

Parole chiave

Generato dall'IA
court-appointed counsel motion for renewal fee waiver exception financial hardship assessment legal representation necessity Supreme Court ruling procedural costs prova del beneficio dell’assistenza giudiziaria

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 78 § 1 k.p.k.
o przyznanie pełnomocnika z urzędu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania i zwolnienie z kosztów sądowych na podstawie art. 78 § 1 k.p.k. w zw.
Art. 87 § 1 k.p.k.
z art. 87 § 1 k.p.k. w zw.
Art. 89 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.Oba wnioski nie zasługiwały na uwzględnienie.Zgodnie z art. 89 k.p.k., do wyznaczenia pełnomocnika z urzędu mają zastosowanie odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego.
Art. 117 § 4 k.p.c.
z art. 117 § 4 k.p.c. w zw.
Art. 102 ust. 1 u.k.s.c.
Na podstawie art. 102 ust. 1 u.k.s.c., zwolnienia od kosztów sądowych może się domagać osoba fizyczna, która złożyła oświadczenie, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ‎i rodziny.
art. 78 § 1 k.p.k
o przyznanie pełnomocnika z urzędu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania i zwolnienie z kosztów sądowych na podstawie art. 78 § 1 k.p.k.
art. 87 § 1 k.p.k
art. 88 k.p.k
art. 89 k.p.k
Sąd Najwyższy zważył co następuje.Oba wnioski nie zasługiwały na uwzględnienie.Zgodnie z art. 89 k.p.k., do wyznaczenia pełnomocnika z urzędu mają zastosowanie odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego.
art. 117 § 4 k.p.c
Z kolei w myśl art. 117 § 4 k.p.c., Sąd uwzględnia wniosek o wyznaczenie pełnomocnika, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie uzna za potrzebny.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
wyrok Sądu Najwyższy z 2 marca 2005 r., III CK 533/04
orzeczenie Sądu Najwyższy z 23 września 1964 r.
postanowienie Sądu Najwyższy z 8 marca 1972 r., I PZ 6/72
postanowienie Sądu Najwyższy z 23 września 1964 r., II PZ 46/64
postanowienie Sądu Najwyższy z 14 stycznia 2002 r., I PZ 99/01
postanowienie Sądu Najwyższy z 10 października 2003 r., II CK 161/03
postanowienie Sądu Najwyższy z dnia 10 stycznia 2014 r., w sprawie I Cz 103/13
postanowienie Sądu Najwyższy z dnia 16 marca 2016 r., w sprawie o sygn. akt IV CZ 102/15
III CK 533/04
Supreme Court dismisses appeal claiming denial of court-appointed lawyer violated right to defense in personal injury case.
II CK 161/03
postanowienia Sądu Najwyższego: z 8 marca 1972 r., I PZ 6/72; z 23 września 1964 r., II PZ 46/64; z 14 stycznia 2002 r., I PZ 99/01; z 10 października 2003 r., II CK 161/03).
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

II ZO 8/24 POSTANOWIENIE Dnia 12 czerwca 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maria Szczepaniec po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 12 czerwca 2025 r. bez udziału stron wniosku radcy prawnej J. P. z dnia 10 stycznia 2024 r. o przyznanie pełnomocnika z urzędu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania i zwolnienie z kosztów sądowych na podstawie art. 78 § 1 k.p.k. w zw. z art. 87 § 1 k.p.k. w zw. z art. 88 k.p.k. w zw. z art. 89 k.p.k. w zw. z art. 117 § 4 k.p.c. w zw. z art. 741 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2024, poz. 499 t.j. – dalej powoływana jako: „u.r.p.”) oraz na podstawie art. 102 ust. 1 a contrario ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2024.959.j.t. - dalej powoływana jako: „u.k.s.c.”) postanowił:

1. nie uwzględnić wniosku o przyznanie pełnomocnika ‎z urzędu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania;

2. nie uwzględnić wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych.

UZASADNIENIE

Pismem z dnia 10 stycznia 2024 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego – 12 stycznia 2024 r.) radca prawny J. P. wniosła o przyznanie pełnomocnika z urzędu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania i zwolnienie jej od kosztów postępowania. W uzasadnieniu podała, że jest na emeryturze, ma ponad 75 lat i nie będąc czynnym radcą prawnym mogłaby nie sprostać wymogom prawidłowego sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania (k. 3).Zarządzeniem z dnia 16 stycznia 2024 r., Przewodniczący Wydziału II Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego zobowiązał J.

P. do sprecyzowania swojego wniosku z dnia 10 stycznia 2024 r. i wskazania orzeczenia, którego wznowienia się domaga, w terminie 14 dni (k. 5).W odpowiedzi na powyższe zobowiązanie, pismem z dnia 7 lutego 2024 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego – 12 lutego 2024 r.) J. P. oświadczyła, że domaga się wznowienia postępowania w sprawie o sygn. akt SDI 107/17 z dnia 30 stycznia 2018 r. Ponadto, złożyła oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania (k. 12-15). Sąd Najwyższy zważył co następuje.Oba wnioski nie zasługiwały na uwzględnienie.Zgodnie z art. 89 k.p.k., do wyznaczenia pełnomocnika z urzędu mają zastosowanie odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego.

Z kolei w myśl art. 117 § 4 k.p.c., Sąd uwzględnia wniosek o wyznaczenie pełnomocnika, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie uzna za potrzebny. Z przepisu tego wynika, że samo złożenie wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego nie obliguje sądu do jego uwzględnienia, chyba że w jego ocenie udział pełnomocnika wykwalifikowanego jest potrzebny (por. wyrok Sądu Najwyższego z 2 marca 2005 r., III CK 533/04). Sytuacja taka może zachodzić wtedy, gdy strona wnosząca o jego ustanowienie jest nieporadna, ma trudności z samodzielnym podejmowaniem czynności procesowych albo gdy sprawa jest skomplikowana pod względem faktycznym lub prawnym (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 23 września 1964 r., II PZ 46/64).

Oceniając potrzebę przychylenia się do wniosku o ustanowienie pełnomocnika dla strony, Sąd powinien zatem brać pod uwagę z jednej strony stopień skomplikowania danej sprawy, z drugiej zaś strony faktyczną zdolność strony, która składa taki wniosek, do własnego działania w toczącym się postępowaniu.Dokonując analizy przedmiotowej sprawy, nie można również uznać aby wnioskująca potrzebowała pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Udział fachowego pełnomocnika jest w sprawie potrzebny, gdy strona domagająca się ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie jest w stanie sama poprowadzić swych spraw przed sądem, czyli innymi słowy, gdy jest nieporadna życiowo lub z innych względów (np. zdrowotnych) niezdolna do kompetentnego działania w sprawie albo sprawa jest na tyle skomplikowana faktycznie lub prawnie, że tylko pomoc dobrze przygotowanego prawnika może zapewnić stronie należyte jej prowadzenie (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 8 marca 1972 r., I PZ 6/72; z 23 września 1964 r., II PZ 46/64; z 14 stycznia 2002 r., I PZ 99/01; z 10 października 2003 r., II CK 161/03).

Nie można stwierdzić, że wnioskująca jest osobą nieporadną. Okoliczność ta nie wynika z treści pism składanych przez wnioskującą. J. P. przedstawiła jednoznacznie swoje stanowisko w sprawie, prawidłowo sformułowała wnioski, przytoczyła okoliczności faktyczne sprawy. Rozumie kierowane do niej zarządzenia i prawidłowo je wykonuje. J. P. jest osobą wykształconą, a z zawodu była radcą prawnym, zaś obecnie przebywa na emeryturze. W związku z tym, nie sposób uznać, że nie jest ona w stanie samodzielnie działać w niniejszej sprawie.

Podkreślenia wymaga, że przy ocenie przesłanki czy udział pełnomocnika z urzędu jest w sprawie potrzebny, nie wystarczy samo przeświadczenie strony, że nie poradzi ona sobie z prowadzeniem sprawy, podczas gdy podejmowane przez nią czynności wskazują, że jest ona w stanie przedstawić swoje stanowisko. Sąd wskazuje, że poniesienie kosztów sądowych jest zasadą wyrażoną ‎w art. 3 u.k.s.c., zaś zwolnienie z tego obowiązku jest odstępstwem od niej. Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2014 r., ‎w sprawie I Cz 103/13, instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest wyjątkiem od zasady odpłatności postępowania i winna stanowić pomoc państwa tylko dla osób najuboższych.

Na podstawie art. 102 ust. 1 u.k.s.c., zwolnienia od kosztów sądowych może się domagać osoba fizyczna, która złożyła oświadczenie, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ‎i rodziny. Jak wynika ze wskazanego przepisu koszty sądowe wyprzedzają jedynie koszty utrzymania koniecznego dla strony i jej rodziny. Sąd Najwyższy ‎w postanowieniu z dnia 16 marca 2016 r., w sprawie o sygn. akt IV CZ 102/15 stwierdził, że zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych jest instytucją o charakterze wyjątkowym.

O braku możliwości uiszczenia ich w części lub ‎w całości, uzasadniającym zwolnienie, można mówić jedynie wówczas gdy uczestnik (strona) nie ma realnego wpływu na swoją sytuację materialną ‎i rzeczywiście nie może ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. W ocenie Sądu Najwyższego podkreślenia wymaga, że pomoc państwa ‎w sferze instytucji zwolnienia od kosztów sądowych, skierowana jest do osób, które ze względu na bardzo trudną sytuację materialną nie są w stanie poczynić oszczędności we własnych wydatkach z przeznaczeniem na koszty sądowe, bez spowodowania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania.Odnosząc się do sytuacji materialnej wnioskującej, uznać należy, iż nie wykazała ona, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia pełnomocnika ‎z wyboru, albowiem zgodnie ze złożonym oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, posiada ona oszczędności w kwocie 50 000 złotych, które pozwalają na pokrycie kosztów sądowych nie wyrządzając przy tym uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskującej.Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. [M.

T.] [r.g.] ‎