Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II ZO 30/25 Generato dall'IA

Supreme Court quashes lower court order rejecting lawyer appointment request due to formal defects.

Numero d'incarto II ZO 30/25
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the lower chamber's order rejecting the applicant's request for a court-appointed lawyer and the subsequent dismissal of the retrial motion. The applicant argued that the presiding judge, who had previously sat on the case, violated the right to an impartial tribunal under Article 6 of the ECHR and domestic law. The court held that while the lower court correctly identified formal defects, it erred by dismissing the appointment request without proper procedural review, necessitating a retrial.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 92 k.p.k.; Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.: The court may quash a non-judicial order (zarządzenie) if it contains errors corresponding to absolute grounds for appeal, even if the order is not a formal judgment (wyrok lub postanowienie).

Parole chiave

Generato dall'IA
court-appointed lawyer formal defects impartial tribunal retrial motion Supreme Court procedure difetto di sottoscrizione difetto di legittimazione del ministero pubblico autorizzazione ad agire

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 6 ust. 1 EKPC
439 § 1 pkt 2 k.p.k., ale również dlatego, że jest ono nieprawidłowe pod względem merytorycznym, gdyż zostało wydane z rażącym naruszeniem szeregu przepisów postępowania karnego, w tym art. 6 k.p.k., art.
art. 45 ust. 1 Konstytucji RP
1 EKPC, standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ale także do przyjęcia, że sąd z jej udziałem byłby sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
jest zasadne i to nie tylko z uwagi na wystąpienie w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., ale również dlatego, że jest ono nieprawidłowe pod względem merytorycznym, gdyż zostało wydane z rażącym naruszeniem szeregu przepisów postępowania karnego, w tym art.
art. 92 k.p.k.
wyrok ETPC nr 50849/21 z 23 listopada 2023 r., w sprawie Wałęsa p-ko Polsce).Sąd Najwyższy rozpoznając niniejszą sprawę zauważa, że przedmiotem zaskarżenia było zarządzenie, które w myśl art. 92 k.p.k. nie jest orzeczeniem, są bowiem nimi jedynie wyroki i postanowienia.
art. 93 § 2 k.p.k.
Orzecznictwo Sądu Najwyższego jednoznacznie jednak wskazuje, że dopuszczalne jest uchylenie zarządzenia wydanego w oparciu o przepis art. 93 § 2 k.p.k., dotkniętego uchybieniami odpowiadającymi bezwzględnym przyczynom odwoławczym określonym w art.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k
jest zasadne i to nie tylko z uwagi na wystąpienie w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., ale również dlatego, że jest ono nieprawidłowe pod względem merytorycznym, gdyż zostało wydane z rażącym naruszeniem szeregu przepisów postępowania karnego, w tym art.
art. 6 k.p.k
439 § 1 pkt 2 k.p.k., ale również dlatego, że jest ono nieprawidłowe pod względem merytorycznym, gdyż zostało wydane z rażącym naruszeniem szeregu przepisów postępowania karnego, w tym art. 6 k.p.k., art.
art. 78 § 1 k.p.k
6 k.p.k., art. 78 § 1 k.p.k., a przede wszystkim, art.
art. 120 k.p.k
78 § 1 k.p.k., a przede wszystkim, art. 120 k.p.k.
art. 127 k.p.k
1247), z dniem 1 lipca 2015 doszło do zmiany przepisu art. 127 k.p.k.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
I KZP 2/22
Supreme Court rejects preclusion of judges based on appointment method, upholding judicial independence standards.
BSA I-41 10-1/20
Supreme Court clarifies that President-appointed judges do not violate independence if they are not involved in the case.
I KZ 29/21
Supreme Court corrects a clerical error in its own ruling by replacing 'Lowest' with 'Highest'.
V KZ 47/21
Supreme Court dismisses appeal against temporary arrest order due to improper bench composition under Constitutional Court ruling.
III CO 6/22
Supreme Court dismisses retrial appeal claiming judges lacked impartiality due to recent appointment.
II KZ 36/24
Supreme Court allows retrial request by quashing judge's refusal due to lack of counsel and improper judge appointment.
Reczkowicz przeciwko Polsce
wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma Sp.
Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce
wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma Sp.
Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce
wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce).
Wałęsa p-ko Polsce
wyrok ETPC nr 50849/21 z 23 listopada 2023 r., w sprawie Wałęsa p-ko Polsce).Sąd Najwyższy rozpoznając niniejszą sprawę zauważa, że przedmiotem zaskarżenia było zarządzenie, które w myśl art.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

II ZO 30/25 POSTANOWIENIE Dnia 14 stycznia 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska w sprawie X. Y. - sędzi Sądu Rejonowego w W., po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, na posiedzeniu w dniu 14 stycznia 2026 r., bez udziału stron, zażalenia wnioskodawcy J. J., na zarządzenie SSN Marii Szczepaniec z dnia 21 marca 2025 r., I ZO 16/25, o odmowie przyjęcia wniosku z dnia 12 lutego 2025 r. o wznowienie postępowania oraz uznania za bezskuteczny wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu, postanowił uchylić zaskarżone zarządzenie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIEW dniu 12 lutego 2025 r. do Izby Odpowiedzialności Zawodowej wpłynął wniosek J. J. z 15 grudnia 2024 r. potraktowany jako wniosek o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt I ZI 3/22 dotyczącej odmowy zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego w W. X. Y. Sprawa ta została zarejestrowana w repertorium Izby Odpowiedzialności Zawodowej pod sygn. I ZO 16/25, a w dniu 20 lutego 2025 r. została przydzielona do referatu SSN Marii Szczepaniec.Przewodniczący Wydziału I Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego - SSN Marek Motuk zarządzeniem z dnia 17 lutego 2025 r., wezwał wnioskodawcę J.

J. do uzupełnienia braku formalnego złożonego wniosku poprzez przesłanie wniosku sporządzonego i podpisanego przez pełnomocnika będącego radcą prawnym lub adwokatem, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odmowy przyjęcia wniosku w razie nieusunięcia braku w wyznaczonym terminie. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych J. J. odebrał w dniu 3 marca 2025 r. W odpowiedzi na powyższe, pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 10 marca 2025 r., J. J. wniósł o wyznaczenie mu pełnomocnika z urzędu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt I ZI 3/22 dotyczącego zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego w W.

X. Y. Wnioskodawca powołał się na prawo ubogiego i dołączył szereg dokumentów potwierdzających jego stan majątkowy.Zarządzeniem z dnia 21 marca 2025 r. sygn. I ZO 16/25, SSN Maria Szczepaniec odmówiła przyjęcia wniosku J. J. z dnia 12 lutego 2025 r. o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt I ZI 3/22 dotyczącego zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego w W. X. Y. z uwagi na niespełnienie warunku formalnego wniosku w postaci braku przesłania wniosku sporządzonego i podpisanego przez pełnomocnika będącego radcą prawnym lub adwokatem, pomimo wcześniejszego wezwania do jego uzupełnienia.

Jednocześnie w punkcie drugim zarządzenia, wniosek J. J. z dnia 12 marca 2025 r. o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt I ZI 3/22, SSN Maria Szczepaniec uznała za bezskuteczny oraz nakazała pozostawienie go w aktach sprawy bez podejmowania czynności, z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego, pomimo doręczonego prawidłowo wezwania. Zarządzenie powyższe zaskarżył w terminie J. J. zaskarżając w całości zarządzenie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie do ponownego rozpatrzenia wskazując, iż złożył w zakreślonym przez Sąd Najwyższy terminie wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu celem sporządzenia i podpisania wniosku o wznowienie postępowania w sprawie o sygn.

‎I ZI 3/22.Sprawa została zarejestrowana w IOZ pod sygn. II ZO 30/25 i w dniu 30 lipca 2025 r. przydzielona do referatu SSN Barbary Skoczkowskiej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Zażalenie wniesione przez wnioskodawcę J. J. jest zasadne i to nie tylko z uwagi na wystąpienie w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., ale również dlatego, że jest ono nieprawidłowe pod względem merytorycznym, gdyż zostało wydane z rażącym naruszeniem szeregu przepisów postępowania karnego, w tym art. 6 k.p.k., art. 78 § 1 k.p.k., a przede wszystkim, art. 120 k.p.k. w zw. z art. 127a § 1 k.p.k., które to przepisy winny być stosowane odpowiednio w tym postępowaniu.

Nie ulega wątpliwości, że rażące naruszenie tych przepisów miało wpływ na treść zaskarżonego zarządzenia.Wydając to zarządzenie, sędzia prawdopodobnie nie zauważyła, że ustawą ‎z dnia 27 września 2013 r. (Dz. U. poz. 1247), z dniem 1 lipca 2015 doszło do zmiany przepisu art. 127 k.p.k. przez dodanie art. 127a § 1 k.p.k., który wskazuje, że jeżeli warunkiem skuteczności czynności procesowej jest jej dokonanie przez obrońcę lub pełnomocnika, termin do jej dokonania ulega zawieszeniu dla stron postępowania na czas rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy prawnej w tym zakresie.

Wskazuje to, że w pierwszej kolejności należało rozstrzygnąć kwestię ustanowienia lub odmowy ustanowienia pełnomocnika z urzędu dla wnioskodawcy, albowiem determinowało to kierunek rozstrzygnięcia. W przypadku wyznaczenia pełnomocnika z urzędu winien on sporządzić wniosek o wznowienie postępowania lub też poinformować Sąd w trybie art. 84 § 3 k.p.k. o tym, że nie stwierdził podstaw do wniesienia takiego wniosku. Odmowa wyznaczenia J. J. pełnomocnika z urzędu otwierałaby możliwość ustanowienia takiego pełnomocnika z wyboru i w związku z tym, wnioskodawca winien zostać ponownie wezwany w trybie art. 120 § 1 k.p.k. do uzupełnienia braków formalnych przez wniesienie wniosku o wznowienie postępowania sporządzonego przez adwokata lub radcę prawnego ustanowionego z wyboru.

Zaniechanie postąpienia w taki sposób, doprowadziło do rażącego naruszenia wskazanych powyżej przepisów.W ocenie Sądu Najwyższego do uchylenia zaskarżonego zarządzenia obligował również przepis art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., a więc stwierdzenie, że na etapie postępowania wznowieniowego wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza w postaci nienależytej obsady sądu. Jak wyżej wskazano zaskarżone zarządzenie z dnia 21 marca 2025 r. zostało wydane przez SSN Marię Szczepaniec, co do której Sąd Najwyższy wielokrotnie zauważał, że okoliczności związane z uzyskaniem przez nią statusu sędziego Sądu Najwyższego w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., prowadziłyby, gdyby Pani sędzia zasiadała w składzie rozstrzygającym sprawę, nie tylko do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ale także do przyjęcia, że sąd z jej udziałem byłby sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (m. in. w sprawach:

I ZO 38/22, II ZO 11/25, II ZO 77/25 i II ZO 91/25). Taka konkluzja wynika wprost z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 oraz uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-41 10-1/20, OSNKW 2020, z. 2, poz. 7), która z uwagi na nadanie jej statusu zasady prawnej, wiąże wszystkie składy Sądu Najwyższego (por. np. postanowienia SN z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z dnia 29 września 2021 r., V KZ 47/21 i z dnia 21 stycznia 2022 r., III CO 6/22). Wskazać również należy na dotychczasowe orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w którym zauważa się, że wady stwierdzone w postępowaniach nominacyjnych na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego mają charakter systemowy i będą brane pod uwagę w skargach składanych w przyszłości do Trybunału a związanych z nie nienależytą obsadą sądu (por. m. in. wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce).

Konieczne jest również wskazanie, że SSN Maria Szczepaniec jest sędzią Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, co do której wypowiedział się ETPC stwierdzając, że sędziowie zostali powołani do tej Izby z naruszeniem prawa, ‎a więc rozpatrywanie przez nich spraw prowadzi do naruszenia prawa do sądu ustanowionego ustawą gwarantowanego w art. 6 ust. 1 EKPC (por. wyrok ETPC nr 50849/21 z 23 listopada 2023 r., w sprawie Wałęsa p-ko Polsce).Sąd Najwyższy rozpoznając niniejszą sprawę zauważa, że przedmiotem zaskarżenia było zarządzenie, które w myśl art. 92 k.p.k. nie jest orzeczeniem, są bowiem nimi jedynie wyroki i postanowienia.

Orzecznictwo Sądu Najwyższego jednoznacznie jednak wskazuje, że dopuszczalne jest uchylenie zarządzenia wydanego w oparciu o przepis art. 93 § 2 k.p.k., dotkniętego uchybieniami odpowiadającymi bezwzględnym przyczynom odwoławczym określonym w art. 439 § 1 k.p.k., w tym w pkt. 2 tego przepisu, a więc niezależnie od granic zaskarżenia ‎i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść zarządzenia. Wskazać należy, że ten problem prawny został szeroko omówiony m.in. w postanowieniu Sądu Najwyższego z 25 września 2024 r., sygn.

II KZ 36/24 i nie ma potrzeby powtarzania argumentacji w nim zawartej, z którą sąd w tej sprawie w pełni się zgadza i akceptuje.W toku ponowionego postępowania konieczne stanie się przeprowadzenie pełnej procedury związanej ze złożeniem przez J. J. wniosku o wznowienie postępowania. W pierwszej kolejności konieczne jest rozpoznanie jego wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu i w zależności od decyzji, postępowanie w sposób wyżej wskazany.Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie.[M. T.][r.g.] ‎