Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II ZO 30/24 Generato dall'IA

Supreme Court excludes judge from case due to systemic nomination flaws violating independence and impartiality standards.

Numero d'incarto II ZO 30/24
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court granted a request to exclude Judge Mark Dobrowolski from a specific case due to concerns regarding his nomination process. The prosecutor argued that systemic flaws in the selection of Supreme Court judges, including Dobrowolski's participation in the same selection body, compromised the court's independence and impartiality. Consequently, the court ruled that allowing Dobrowolski to participate would violate Article 6 of the ECHR and constitute a valid ground for appeal under Polish procedural law.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 6 ust. 1 EKPC; art. 45 ust. 1 Konstytucji RP; art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.: A judge's participation in the same selection body that appointed them to the bench may compromise the appearance of impartiality, necessitating their exclusion to ensure the court meets constitutional and international standards of independence.

Parole chiave

Generato dall'IA
judicial independence impartiality standards systemic nomination flaws ECHR Article 6 nemo iudex in causa sua appeal grounds Supreme Court composition difetto di legittimazione del ministero pubblico

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 41 § 1 k.p.k.
akt II ZIZ 11/23 postanowił: uwzględnić wniosek i na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw.
art. 42 § 1 k.p.k.
z art. 42 § 1 k.p.k. oraz art.
art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka
oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Marka Dobrowolskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
1 Konstytucji RP), ale także do przyjęcia, że sąd z jego udziałem byłby sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
art. 45 ust. 1 Konstytucji RP
1 EKPC, standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ale także do przyjęcia, że sąd z jego udziałem byłby sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art.
art. 41 § 1 k.p.k
akt II ZIZ 11/23 postanowił: uwzględnić wniosek i na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
art. 42 § 1 k.p.k
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k
1 Konstytucji RP), ale także do przyjęcia, że sąd z jego udziałem byłby sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Reczkowicz przeciwko Polsce
wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma Sp.
Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce
wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma Sp.
Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce
wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce).
I KZP 2/22
Supreme Court rejects preclusion of judges based on appointment method, upholding judicial independence standards.
BSA I-4110-1/20
Supreme Court clarifies that President-appointed judges do not violate independence if they are not involved in the case.
II KK 44/21
Supreme Court excludes a judge from a cassation case due to flaws in their appointment procedure violating impartiality standards.
IV KK 333/22
Supreme Court dismisses defense request to recuse judge due to flawed appointment procedure under specific SN statute.
I KZ 29/21
Supreme Court corrects a clerical error in its own ruling by replacing 'Lowest' with 'Highest'.
V KZ 47/21
Supreme Court dismisses appeal against temporary arrest order due to improper bench composition under Constitutional Court ruling.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

II ZO 30/24 POSTANOWIENIE Dnia 17 czerwca 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, na posiedzeniu w dniu 17 czerwca 2024 r., w sprawie zażaleń na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2023 r., sygn. I ZI 34/22, zezwalającą na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora Prokuratury Rejonowej w O. – R. P., wniosku R. P. o wyłączenie SSN Marka Dobrowolskiego od udziału w sprawie o sygn. akt II ZIZ 11/23 postanowił: uwzględnić wniosek i na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Marka Dobrowolskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZIZ 11/23

UZASADNIENIE

Pismem z dnia 1 marca 2024 r. prokurator Prokuratury Rejonowej w O. R. P. wniósł o zbadanie spełnienia, m.in. przez SSN Marka Dobrowolskiego, wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu w związku z wyznaczeniem tego sędziego do składu Sądu Najwyższego mającego rozpoznać zażalenia na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2023 r., sygn. I ZI 34/22, o zezwoleniu na pociągnięcie tego prokuratora do odpowiedzialności karnej. W uzasadnieniu pisma prokurator R.

P. wywiódł, że w zażaleniu na uchwałę o pociągnięciu go do odpowiedzialności karnej jego obrońca – odwołując się do zapatrywań wyrażonych w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 - wskazał na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. polegającej na nienależytej obsadzie sądu. W tym kontekście prokurator R. P. podniósł, że dla obiektywnego rozpoznania zażaleń wniesionych w jego sprawie niezbędne jest uformowanie składu orzekającego z wyłączeniem sędziów Sądu Najwyższego, do których odnoszą się tożsame okoliczności, co sędziego orzekającego w I instancji.Sprawa ta została zarejestrowana w repertorium Izby Odpowiedzialności Zawodowej pod sygn. akt I ZB 21/24, zaś do jej rozpoznania został wylosowany następujący skład orzekający:

SSN Joanna Misztal-Konecka (przewodnicząca), SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk, SSN Kazimierz Klugiewicz, SSN Adam Redzik oraz SSN Dariusz Świecki (sprawozdawca).Zarządzeniem z dnia 28 marca 2024 r., w sprawie I ZB 21/24, sędzia sprawozdawca Dariusz Świecki, pismo prokuratora R. P. z dnia 1 marca 2024 r. zawierające „wniosek o zbadanie spełnienia przez SSN Marka Dobrowolskiego wymogów niezawisłości i bezstronności” zarządził potraktować jako wniosek o wyłączenie tego sędziego od rozpoznania sprawy o sygn. akt II ZIZ 11/23 złożony w trybie art. 41 § 1 k.p.k.

W uzasadnieniu zarządzenia zostało wskazane, iż lektura całościowa wniesionego pisma nakazuje przyjąć, iż R. P. domaga się w istocie wyłączenia SSN Marka Dobrowolskiego od rozpoznania zażaleń na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2023 r. Wobec powyższego wniosek ten został zarejestrowany w repertorium Izby Odpowiedzialności Zawodowej pod sygn. akt II ZO 30/24 i na podstawie zarządzenia Prezesa Izby Odpowiedzialności Zawodowej z dnia 18 kwietnia 2024 r. został przydzielony SSN Barbarze Skoczkowskiej. Sąd Najwyższy zważył co następuje:Wniosek o wyłączenie SSN Marka Dobrowolskiego jako zasadny zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

W niniejszej sprawie niewątpliwie mamy do czynienia z taką sytuacją. Odwołując się do utrwalonego już orzecznictwa Sądu Najwyższego, wskazać należy, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. winno nastąpić nie tylko w sytuacji, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, ale również wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka (EKPC) i uznania, że taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: dnia 13 października 2021 r., sygn.

II KO 30/21, dnia 6 września 2022 r., II KK 44/21, czy z dnia 28 września 2022 r., IV KK 333/22).Najistotniejszym w tym kontekście jawi się zaakcentowanie, że w sytuacji złożenia obecnie wniosku o wyłączenie oraz w układzie, gdyby sprawa dyscyplinarna została w takim składzie zakończona, to z dużym prawdopodobieństwem można stwierdzić, iż wniesienie skargi przeciwko Polsce skutkowałoby stwierdzeniem naruszenia art. 6 ust. EKPC i wypłatą odszkodowania oraz możliwym wnioskiem o wznowienie postępowania. Wskazać bowiem należy na dotychczasowe orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w którym zauważa się, że wady stwierdzone w postępowaniach nominacyjnych na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego mają charakter systemowy i będą brane pod uwagę w podobnych skargach złożonych w przyszłości do Trybunału (por. m. in. wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce).

Faktem powszechnie znanym jest okoliczność związana z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego przez Marka Dobrowolskiego w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., co mogłoby prowadzić, gdyby sędzia ten zasiadał w składzie rozstrzygającym sprawę, nie tylko do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ale także do przyjęcia, że sąd z jego udziałem byłby sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Taka konkluzja wynika przecież wprost z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 oraz uchwały połączonych trzech Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-41 10-1/20, OSNKW 2020, z. 2, poz. 7), która z uwagi na nadanie jej statusu zasady prawnej, wiąże wszystkie składy Sądu Najwyższego (por. np. postanowienia SN z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z dnia 29 września 2021 r., V KZ 47/21 i z dnia 21 stycznia 2022 r., III CO 6/22) oraz wskazanego powyżej orzecznictwa Trybunału. Nieuwzględnienie tego wniosku doprowadziłoby nadto do sytuacji objętej zakazem nemo iudex in causa sua.

Przypomnieć należy, że zaskarżona uchwała została wydana przez Sąd Najwyższy w składzie jednoosobowym przez SSN Tomasza Demendeckiego, a obrońca R. P. w zażaleniu podniósł zarzut wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Zarówno SSN Marek Dobrowolski jak i SSN Tomasz Demendecko zostali natomiast powołani do pełnienia urzędu na stanowisko sędziego przez Prezydenta RP na wniosek KRS, ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., a więc pozostają w tej samej sytuacji faktycznej oraz prawnej i w stosunku do SSN Marka Dobrowolskiego aktualizują się te same zastrzeżenia, na które wskazuje obrońca w zażaleniu na zaskarżoną uchwałę.Nie bez znaczenia na ocenę wniosku ma również fakt, że obaj są sędziami Izby Kontroli Nadzwyczajne i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, co do której zachodzi szereg wątpliwości prawnych.Mając na uwadze powyższą argumentację konieczne stało się podjęcie przez Sąd Najwyższy decyzji o wyłączeniu SSN Marka Dobrowolskiego od rozpoznania sprawy o sygn.

II ZIZ 11/23. Orzekanie przez tego sędziego w tej sprawie prowadziłoby, z bardzo dużym prawdopodobieństwem, do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, ale również do wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie. [M. T.] [ms] ‎