Supreme Court excludes judge from case due to conflict of interest from nomination by disciplinary council.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe defense lawyer successfully requested the exclusion of Judge Tomasz Demendecki from the proceedings regarding a disciplinary complaint against a retired Supreme Court judge. The court found that Demendecki's nomination by the newly reformed Disciplinary Council created a real doubt about his impartiality, violating the standard of independence guaranteed by the Constitution and the ECHR. Consequently, the court ruled to exclude the judge to prevent potential state liability and ensure a fair trial.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 42 § 1 k.p.k.; Art. 6 ust. 1 EKPC; Art. 45 ust. 1 Konstytucji RP: A judge must be excluded if their appointment by a disciplinary body creates a real doubt regarding impartiality, thereby violating the constitutional and international standard of judicial independence.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
II ZO 25/24 POSTANOWIENIE Dnia 14 maja 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska w sprawie wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Najwyższego w stanie spoczynku X. Y., w przedmiocie zażalenia na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2024 r., sygn. akt I ZI 4/23, wniesionego przez jego obrońcę, po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, na posiedzeniu w dniu 14 maja 2024 r., wniosku obrońcy sędziego Sądu Najwyższego w stanie spoczynku X. Y. o wyłączenie SSN Tomasza Demendeckiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. II ZO 22/24 postanowił: uwzględnić wniosek obrońcy i na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Tomasza Demendeckiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZO 22/24
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego w dniu 26 lutego 2024 r. wpłynęło zażalenie obrońcy sędziego Sądu Najwyższego w stanie spoczynku X. Y. na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2024 r., sygn. akt I ZI 4/23, o nieuwzględnieniu wniosku Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Najwyższego o zawieszenie postępowania immunitetowego. Sprawa ta została zarejestrowana w repertorium Izby Odpowiedzialności Zawodowej pod sygn. akt II ZO 22/24, zaś do jej rozpoznania został wyznaczony SSN Tomasz Demendecki. W dniu 15 marca 2024 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy sędziego o wyłączenie na podstawie art. 42 § 1 k.p.k.
SSN Tomasza Demendeckiego od orzekania w sprawie II ZO 22/24, który został zarejestrowany pod sygn. II ZO 25/24.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Wniosek o wyłączenie SSN Tomasza Demendeckiego jest zasadny. Zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W niniejszej sprawie niewątpliwie mamy do czynienia z taką sytuacją. Okolicznością mogąca wywołać tę wątpliwość może być m.in. tryb powołania sędziego Sądu Najwyższego na urząd (zob. np. postanowienie SN z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt II KK 206/21).
Sąd Najwyższy ma zatem obowiązek wyłączyć sędziego także wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszych uchybień, a więc do naruszenia standardu niezależności i bezstronności gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, co mogłoby skutkować m.in. odpowiedzialnością odszkodowawczą Państwa (zob. np. postanowienie SN z dnia 11 kwietnia 2023 r., sygn. akt II KK 57/23 [KRI 155]).
Złożony przez obrońcę wniosek opiera się na okolicznościach związanych z powołaniem SSN Tomasza Demendeckiego na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, którą ukształtowano na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3). Sam fakt brania udziału w orzekaniu osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w tym trybie prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22; uchwała Sądu Najwyższego w składzie połączonych 3 Izb z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20).
Z dotychczasowego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wynika natomiast, że tego rodzaju wady stwierdzone w postępowaniach nominacyjnych na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego mają charakter systemowy i będą brane pod uwagę w podobnych skargach złożonych w przyszłości do Trybunału (por. m. in. wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce).Mając na uwadze powyższą argumentację konieczne stało się podjęcie przez Sąd Najwyższy decyzji o wyłączeniu od rozpoznania sprawy II ZO 22/24 SSN Tomasza Demendeckiego.
Orzekanie przez tego sędziego w tej sprawie prowadziłoby z bardzo dużym prawdopodobieństwem do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie. [M. T.] [ms]