Supreme Court excludes judge from case due to flawed appointment procedure violating fair trial rights.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court granted the defense lawyer's request to exclude Judge Tomasz Demendecki from the proceedings. The defense argued that Demendecki's appointment by the Judicial Council, formed after a specific 2017 law change, violated the right to a fair trial under Article 6 of the ECHR. The court agreed, citing established precedent that such appointment flaws create a real risk of bias, necessitating the judge's removal to ensure an independent and impartial tribunal.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 45 ust. 1 Konstytucji RP; Art. 6 ust. 1 EKPC: A judge appointed through a procedurally flawed process by the Judicial Council may be excluded if their participation creates a real risk of violating the right to a fair trial and an independent tribunal.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
II ZO 24/25 POSTANOWIENIE Dnia 2 lipca 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska w sprawie prokuratora Prokuratury Rejonowej […] w […] X. Y.w związku z odwołaniami obwinionego, jego obrońcy oraz Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla […] okręgu regionalnego od wyroku Sądu Najwyższego Izby Odpowiedzialności Zawodowej z dnia 25 października 2023 r., sygn. I ZSK 3/23 po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, na posiedzeniu w dniu 2 lipca 2026 r., wniosku obrońcy obwinionego – adw.
I. B. o wyłączenia SSN Tomasza Demendeckiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZOW 2/24 postanowił: uwzględnić wniosek i na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Tomasza Demendeckiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZOW 2/24; UZASADNIENIEOdwołanie od wyroku Sądu Najwyższego Izby Odpowiedzialności Zawodowej z dnia 25 października 2023 r., sygn. I ZSK 3/23 wnieśli obwiniony, jego obrońca oraz Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla […] okręgu regionalnego.
Sprawa ta została zarejestrowana w repertorium Izby Odpowiedzialności Zawodowej pod sygn. akt II ZOW 2/24, a do jej rozpoznania został wyznaczony następujący skład orzekający: SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący); SSN Tomasz Demendecki (sprawozdawca) oraz Ławnik SN Mariusz Wilczyński.Wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2025 r. obrońca obwinionego zwrócił się do Sądu Najwyższego o wyłączenie od rozpoznania sprawy II ZOW 2/24 SSN Tomasza Demendeckiego wskazując, na wadliwość statusu sędziów, powołanych na stanowisko przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej w wyniku rekomendacji organu - Krajowej Rady Sądownictwa - ukonstytuowanej już po wejściu w życie ustawy z 8 grudnia 2017 roku o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3), który to był wielokrotnie podważany w licznych orzeczeniach wydanych przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Naczelny Sąd Administracyjny, jak również Sąd Najwyższy oraz sądy powszechne.W ocenie obrońcy, udział SSN Tomasza Demendeckiego w rozpoznaniu sprawy naruszałoby prawo strony do rozpatrzenia sprawy przez niezawisły, bezstronny sąd, gwarantowane przede wszystkim przez art. 45 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 4 listopada 1950 r., a ponadto prowadziłby do nienależyte obsady sadu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Sprawa ta została zarejestrowana w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego pod sygn. II ZO 24/25 i przydzielona SSN Krzysztofowi Starykowi, a następnie wobec przejścia tego sędziego w stan spoczynku, przydzielona w dniu 31 marca 2026 r. SSN Barbarze Skoczkowskiej. Sąd Najwyższy zważył co następuje:Wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.W niniejszej sprawie niewątpliwie mamy do czynienia z taką sytuacją.
Odwołując się do utrwalonego już orzecznictwa Sądu Najwyższego, wskazać należy, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. winno nastąpić nie tylko w sytuacji, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, ale również wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka (EKPC) i uznania, że taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: dnia 13 października 2021 r., sygn.
II KO 30/21, dnia 6 września 2022 r., II KK 44/21, czy z dnia 28 września 2022 r., IV KK 333/22).Bezspornym jest, na co wskazuje autor wniosku, że Tomasz Demendecki został powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego w wyniku rekomendacji wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Wadliwość tej procedury omówiona została w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 i w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, ale wnika również z normatywnej treści art. 41 § 1 k.p.k., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust.
EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych. Rolą powołanych przepisów jest przecież zagwarantowanie stronie prawa do bezstronnego, niezależnego i niezawisłego sądu, a takim jest wyłącznie sąd ustanowiony ustawą. W niniejszej sprawie złożenie przedmiotowego wniosku o wyłączenie wskazuje w sposób oczywisty, że strona dostrzegła wady w procedurze powołania na stanowisko sędziego SN Tomasza Demendeckiego, które mogą realnie prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, gdyby sędzia ten zasiadał w składzie rozstrzygającym sprawę.
W tym kontekście zauważyć należy, że każdy polski sąd jest związany dokonaną przez ETPC wykładnią standardu z art. 6 ust. 1 EKPC (zob. post. SN: z 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z 22 marca 2022 r., I KZP 13/21; z 15 września 2022 r., I KO 75/21), a to skutkuje przyjęciem, że rozstrzyganie w sprawie przez osobę powołaną do Sądu Najwyższego na stanowisko sędziego w wadliwej procedurze, wiąże się z prawdopodobnym naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, ale także standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).
Takie stanowisko zostało wyrażone w wyrokach EKPC przeciwko Polsce: z 22 lipca 2021 r., nr 43447/19 w sprawie Reczkowicz, z 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i nr 57511/19 w sprawie Dolińska-Ficek oraz Ozimek oraz z 3 lutego 2022 r., nr 1469/20 w sprawie Advance Pharma sp. z o.o. Mając na uwadze powyższą argumentację konieczne stało się podjęcie przez Sąd Najwyższy decyzji o wyłączeniu SSN Tomasza Demendeckiego od rozpoznania sprawy o sygn. II ZOW 2/24.Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie. [M. T.][r.g.]