Disciplinary court rejected High Court's jurisdiction claim, ordering transfer to Łodz disciplinary court for merits review.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe High Court dismissed the disciplinary complaint against a judge regarding a letter to the OSCE, ruling that the High Court lacked jurisdiction. The disciplinary court had incorrectly assumed jurisdiction based on a specific provision, but the High Court clarified that the judge's actions did not question the existence or validity of the High Court itself. Consequently, the case was remanded to the disciplinary court in Łódź for a substantive review of the alleged misconduct.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 110 § 3 p.u.s.p.; Art. 107 § 1 pkt 3 p.u.s.p.: The High Court's disciplinary jurisdiction is established only if the alleged act questions the existence or validity of the High Court's appointment; mere criticism of the court's composition does not trigger this jurisdiction.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II ZO 15/22 POSTANOWIENIE Dnia 20 stycznia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska na posiedzeniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2023 r., zażalenia obrońcy obwinionej sędzi Sądu Rejonowego w P. M.K., na postanowienie Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Warszawie z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt ASD 9/21 w przedmiocie stwierdzenia braku właściwości Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Warszawie i przekazania sprawy do rozpoznania Sądowi Najwyższemu postanowił: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi Dyscyplinarnemu przy Sądzie Apelacyjnym w Łodzi do merytorycznego rozpoznania.
UZASADNIENIE
Na wniosek Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 11 września 2020 r., Prezes Sądu Najwyższego kierujący pracą Izby Dyscyplinarnej zarządzeniem z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt DO 49/20, wydanym na podstawie art. 110 § 3 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych z dnia 27 lipca 2001 r. (Dz. U. z 2020 r, poz. 365) wyznaczył Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w Warszawie, jako sąd dyscyplinarny właściwy do rozpoznania w pierwszej instancji sprawy dyscyplinarnej sędziego Sądu Rejonowego w P. M.K.W związku z tym, Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w Piotrkowie Trybunalskim złożyła do Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Warszawie Wniosek o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej z dnia 18 stycznia 2021 r. przeciwko sędzi Sądu Rejonowego w P. M.K., której zarzuciła popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na wystąpieniu do Dyrektora Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE w piśmie z dnia 28 kwietnia 2020 r.
Zdaniem rzecznika dyscyplinarnego zachowanie to wyczerpywało dyspozycję art. 107 § 1 pkt 3, 4 i 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (dalej: p.u.s.p.) w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych.Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w Warszawie, postanowieniem z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt ASD 9/21, stwierdził brak swojej właściwości w przedmiocie rozpoznania tej sprawy, przekazując sprawę Sądowi Najwyższemu jako właściwemu do jej rozpoznania.Obrońca obwinionej SSR M.K. wniósł zażalenie na to postanowienie, zaskarżając je w całości, zarzucając obrazę przepisów postępowania, tj. art. 35 § 1 k.p.k. w zw. z art. 110 § 1 pkt 1b oraz art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. p.u.s.p., poprzez przedwczesne i pozbawione podstawy faktycznej uznanie się niewłaściwym przez Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w Warszawie i przekazanie sprawy do rozpoznania Izbie Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego.
Stawiając powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwrócenie sprawy do rozpoznania Sądowi Dyscyplinarnemu przy Sądzie Apelacyjnym w Warszawie.Postanowieniem z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt II ZO 32/22, Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku obrońcy SSR P.M. w przedmiocie połączenia jego sprawy między innymi ze sprawą SSR M. K. oraz sprawami, których sygnatury zostały wskazane w tym postanowieniu.Sąd Najwyższy zważył co następuje.Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.W pierwszej kolejności należy wskazać, że w dniu 15 lipca 2022 r. weszła w życie ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw z dnia 9 czerwca 2022 r. (Dz.
U. z 2022 r. poz. 1259). Zgodnie z art. 8 ust. 1 ww. ustawy zniesiono Izbę Dyscyplinarną, tworząc w ramach Sądu Najwyższego Izbę Odpowiedzialności Zawodowej. Ponadto wprowadzono regulację, według której sprawy wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia jej w życie należące do Izby Dyscyplinarnej przejmuje i prowadzi Izba Odpowiedzialności Zawodowej (art. 8 ust. 2 ww. ustawy).W związku z powyższym zażalenie wniesione przez obrońcę obwinionej w obecnym stanie prawnym podlega rozpoznaniu przez Izbę Odpowiedzialności Zawodowej.Jak wynika z analizy wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej przeciwko obwinionej sędzi Sądu Rejonowego w P. M.K., zarzucany jej czyn polegał na kwestionowaniu rozwiązań legislacyjnych dotyczących przeprowadzenia wyborów na urząd Prezydenta RP w 2020 r., a ponadto wskazaniu przez obwinioną, że „rozpoznanie protestów wyborczych i stwierdzenie ważności wyborów toczyć się miało przed Izbą Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, w której członkowie – sędziowie Sądu Najwyższego – zostali powołani w wadliwym prawnie procesie wywołującym brak niezależności tej izby”.
Powyższy czyn został przez Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w P. zakwalifikowany jako przewinienie dyscyplinarne określone w art. 107 § 1 pkt 3, 4 i 5 p.u.s.p. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 128 p.u.s.p.Właściwość sądu dyscyplinarnego orzekającego w sprawach dyscyplinarnych sędziów reguluje art. 110 p.u.s.p. W pierwszej instancji co do zasady orzeka sąd dyscyplinarny przy sądzie apelacyjnym (§ 1 pkt 1 lit. a). Jedynie wyjątkowo właściwym sądem jest Sąd Najwyższy, tj. w sprawach przewinień dyscyplinarnych wyczerpujących znamiona umyślnych przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego lub umyślnych przestępstw skarbowych, lub sprawach, w których Sąd Najwyższy zwrócił się z wnioskiem o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej wraz z wytknięciem uchybienia, oraz sprawach, o których mowa w art. 107 § 1 pkt 3 p.u.s.p (§ 1 pkt 1 lit. b).W niniejszej sprawie Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w Warszawie upatrywał swojej niewłaściwości w fakcie, że obwinionej zarzucono czyn realizujący przewinienie dyscyplinarne z art. 107 § 1 pkt 3 p.u.s.p., co uzasadniać miało przekazanie sprawy Sądowi Najwyższemu.
Rzecz jednak w tym, że zgodnie z tym przepisem przewinienie dyscyplinarne stanowią „działania kwestionujące istnienie stosunku służbowego sędziego, skuteczność powołania sędziego, lub umocowanie konstytucyjnego organu Rzeczypospolitej Polskiej”. Jak wynika z przytoczonego wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej, czyn zarzucony sędzi M.K. nie wiązał się z kwestionowaniem ani istnienia stosunku służbowego któregokolwiek z sędziów ani skuteczności powołania sędziego, ani tym bardziej umocowania konstytucyjnego organu Rzeczypospolitej Polskiej.
Jak wynika z treści zarzutu, obwiniona podnosiła jedynie kwestię wadliwości obsady sądu (wyłonionego z sędziów Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego), czego nie można utożsamiać z kwestionowaniem statusu sędziego albo umocowania konstytucyjnego organu Rzeczypospolitej Polskiej. Konsekwencją owej wadliwości jest bowiem wyłącznie „nienależyta obsada sądu” (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) lub „sprzeczność składu sądu z przepisami prawa” (art. 379 pkt 4 k.p.c.), skutkująca brakiem gwarancji prawa do sądu określonego w aktach prawa unijnego, prawa międzynarodowego i w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (zob. uchwała składu połączonych Izb:
Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20). Należy ponadto dodać, że Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych została uznana przez Europejski Trybunał Praw Człowieka za niespełniającą kryterium „niezależnego sądu ustanowionego przez prawo” (wyrok ETPC z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, nr skargi 49868/19 i 57511/19). Twierdzenie o nienależytej obsadzie sądu lub stwierdzenie braku jego niezależności nie stanowi wszak kwestionowania umocowania samego konstytucyjnego organu Rzeczypospolitej Polskiej, jakim jest Sąd Najwyższy.W związku z powyższym z opisu czynu zarzucanego obwinionej nie wynika realizacja przez nią czynu z art. 107 § 1 pkt 3 p.u.s.p. Jak zaś wskazuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, o właściwości sądu decyduje to, jakiego rzeczywiście czynu przestępnego dopuścił się oskarżony (odpowiednio: obwiniony), tzn. jak czyn ten powinien zostać zakwalifikowany w świetle okoliczności sprawy.
Kluczowy w perspektywie stwierdzenia właściwości sądu jest zatem opis czynu i jego znamiona, a nie prawidłowa bądź nieprawidłowa kwalifikacja prawna przyjęta przez oskarżyciela (zob. wyrok SN z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV KK 351/12; postanowienia SN: z dnia 29 grudnia 2020 r., sygn. akt IV KK 533/19, z 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I KK 107/22). Z opisu czynu zarzucanego obwinionej sędzi Sądu Rejonowego w P. M.K. nie wynika realizacja przewinienia dyscyplinarnego, która uzasadniałaby właściwość Sądu Najwyższego, zatem zażalenie należało uwzględnić, uchylić postanowienie Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Warszawie i przekazać sprawę Sądowi Dyscyplinarnemu przy Sądzie Apelacyjnym w Łodzi jako właściwemu do merytorycznego rozpoznania sprawy zgodnie z art. 110 § 3 p.u.s.p..Mając powyższe na względzie, orzeczono jak na wstępie.