Supreme Court suspends proceedings due to structural inability to form an independent and impartial disciplinary chamber.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court suspended the proceedings regarding the prosecution of a retired judge for crimes under the IPN Act. The disciplinary chamber lacked a quorum because the required judges were either excluded by law or appointed through a procedurally flawed nomination process. Consequently, the court ruled that no independent and impartial tribunal could be formed to adjudicate the case.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 35 ust. 3-4 ustawy o Sądzie Najwyższym; Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.: The court must suspend proceedings when the composition of the disciplinary chamber is such that an independent and impartial tribunal cannot be formed.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
II ZIZ 8/25 POSTANOWIENIE Dnia 12 czerwca 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska w sprawie zażaleń, wniesionych przez prokuratorów Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN w B., na uchwałę Sądu Najwyższego – Izba Odpowiedzialności Zawodowej z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt I ZI 28/22, o odmowie uwzględnienia wniosku o podjęcie uchwały o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Najwyższego w stanie spoczynku X. Y., po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, na posiedzeniu w dniu 12 czerwca 2025 r., z urzędu, na podstawie art. 22 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.
Prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 10 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym postanowił: zawiesić postępowanie w sprawie o sygn. II ZIZ 8/25 z uwagi na wystąpienie w sprawie długotrwałej przeszkody uniemożliwiającej jego prowadzenie. UZASADNIENIEProkurator Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Ł., wnioskiem z dnia 30 marca 2022 r., wniósł o podjęcie uchwały zezwalającej na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Najwyższego w stanie spoczynku X.
Y., gdyż zgromadzone dowody uzasadniają podejrzenie popełnienia przez niego przestępstwa z art. 165 § 2 k.k. z 1969 r. w zw. z art.2 ust. 1 i art.3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. I ZI 28/22.Prokurator Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w B. złożył w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej natomiast dwa wnioski o podjęcie uchwały zezwalającej na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Najwyższego w stanie spoczynku X.
Y., gdyż zgromadzone dowody uzasadniają podejrzenie popełnienia przez niego przestępstw z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 189 § 2 k.k. w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Wniosek z dnia 17 listopada 2022 r., który został zarejestrowany pod sygn. I ZI 46/22 dotyczył dwóch przestępstw, a wniosek z dnia 20 grudnia 2022 r. dotyczył jednego czynu i został zarejestrowany pod sygn. I ZI 57/22.Postanowieniami z dnia 13 marca 2024 r. sprawy o sygn.
I ZI 46/22 i I ZI 57/22 zostały połączone ze sprawą o sygn. I ZI 28/22 i tak połączone sprawy miały być rozpoznane pod sygn. I ZI 28/22.Sąd Najwyższy uchwałą z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt I ZI 28/22, w składzie: Prezes SSN Wiesław Kozielewicz, SSN Zbigniew Korzeniowski oraz SSN Marek Siwek, odmówił zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej X. Y. - sędziego Sądu Najwyższego w stanie spoczynku, za czyny szczegółowo opisane we wnioskach Instytutu Pamięci Narodowej Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Ł. z dnia 30 marca 2022 r. i Instytutu Pamięci Narodowej Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w B. z dnia 17 listopada 2022 r. oraz z dnia 20 grudnia 2022 r.Zażalenia na powyższą uchwałę złożyli prokuratorzy Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w B.
– R. I. w części dotyczącej nieuwzględnienia wniosku z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. […] oraz prokurator Z. K. w części dotyczącej odmowy zezwolenia na pociągniecie X. Y. do odpowiedzialności karnej za dwa czyny opisane w pkt I i II wniosku prokuratora z dnia 17 listopada 2022 r., sygn. akt […]. Skarżący wnieśli o zamianę zaskarżonej uchwały i wydanie uchwały zezwalającej na pociągnięcie X. Y. do odpowiedzialności karnej za te czyny. Uchwała nie została zaskarżona w części dotyczącej nieuwzględnienie wniosku z dnia 30 marca 2022 r., sygn. […] prokuratora Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Ł.Sprawa została zarejestrowana pod sygn.
II ZIZ 8/25 i w dniu 7 maja 2025 r. przydzielona do referatu SSN Barbarze Skoczkowskiej. Sąd Najwyższy zważył co następuje:Przypomnieć należy, że Sąd Najwyższy orzeka w składzie trzech sędziów, chyba że ustawa stanowi inaczej. Sąd, rozpoznający sprawę w przedmiocie zezwolenia lub odmowy zezwolenia na pociągnięcie sędziego Sądu Najwyższego do odpowiedzialności karnej, tworzy zawsze trzech sędziów. Powyższe ma także zastosowanie w przypadku rozpatrywania zażaleń na postanowienia wydane przez Sąd Najwyższy Izbę Odpowiedzialności Zawodowej w I instancji.
Od rozpoznania sprawy, z mocy prawa, wyłączony został Prezes SN Wiesław Kozielewicz, SSN Zbigniew Korzeniowski i SSN Marek Siwek, którzy rozpoznawali sprawę jako Sąd I instancji, oraz SSN Paweł Grzegorczyk, wobec którego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 lutego 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 8158/22, wstrzymał wykonanie postanowienia Prezydenta RP z dnia 17 września 2022 r., nr 1130.81.2022, o wyznaczeniu do orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem NSA z dnia 20 listopada 2024 r., sygn.
II GZ 134/23. Wskutek złożenia przez SSN Krzysztofa Staryka wniosku o niewyznaczanie spraw z jego udziałem i powstrzymanie się przez tego sędziego od orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej do czasu rozpoznania powództwa o ustalenie, że sędzia ten nie jest uprawniony do orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, sygn. I ZPU 19/24, nie jest możliwe uzupełnienie składu orzekającego o tego sędziego.Zgodnie z art. 22a ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, Izba Odpowiedzialności Zawodowej, w której ma być rozpatrywane zażalenie, składa się z 11 sędziów Sądu Najwyższego.
Poza SSN Barbarą Skoczkowską wyznaczoną do rozpoznania sprawy i wskazanymi powyżej sędziami, do orzekania w tej Izbie postanowieniem Prezydenta RP zostali wyznaczeni: Tomasz Demendecki, Marek Dobrowolski, Marek Motuk, Maria Szczepaniec i Paweł Wojciechowski. Jednakże tych pięcioro sędziów wskazanych jako ostatni oraz SSN Marek Siwek wyłączony z mocy prawa, zostało powołanych na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, którą ukształtowano na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
W tym kontekście należy zauważyć, że uzupełnienie składu orzekającego w niniejszej sprawie o dwóch sędziów spośród wskazanych czterech, gdyż SSN Marek Motuk został wyłączonym na jego wniosek od udziału w rozpoznaniu tej sprawy, skutkowałoby nienależytą obsadą sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz naruszałoby prawo strony do niezależnego, bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Traktatu o Unii Europejskiej.Z uwagi na szeroko opisane w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2024 r. o sygn.
II ZIZ 14/23 stanowisko, w którym wskazano na ustrojową wadliwość opisywanego organu z udziałem wskazanych sędziów, powołanych w wadliwej procedurze nominacyjnej, prowadzącą do stwierdzenia, że ukształtowana w taki sposób Izba Odpowiedzialności Zawodowej nie spełnia wymogów, by uznać wskazany organ za niezależny, bezstronny i niezawisły Sąd, powielanie zawartej tam argumentacji nie jest konieczne. Jednocześnie warto zwrócić uwagę, że – opierając się na przepisach rangi ustawowej – nie jest możliwe delegowanie do rozpoznania sprawy sędziego Sądu Najwyższego orzekającego w innej Izbie, którego powołanie na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego nie byłoby wadliwe.
Wprawdzie zgodnie z art. 35 § 3 ustawy o SN sędzia Sądu Najwyższego może być wyznaczony przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego do udziału w rozpoznaniu określonej sprawy, jednak art. 35 § 4 wprost wyklucza możliwość zastosowania tego przepisu do Izby Odpowiedzialności Zawodowej. Dodać należy, że przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym w takiej sytuacji nie przewidują możliwości przekazania sprawy do innej Izby tego Sądu. Oznacza to, że w wyżej wskazanej sytuacji faktycznej i prawnej nie ma możliwości obecnie utworzenia, spośród sędziów Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądy Najwyższego, niezależnego i niezawisłego sądu, którego orzeczenie wydane w tej konkretnej sprawie nie byłoby obarczone bezwzględną przyczyną odwoławczą i dlatego też należało postępowanie w sprawie zawiesić, do czasu ustąpienia przeszkody uniemożliwiającej prowadzenie postępowania.Mając powyższe na uwadze orzeczono jak na wstępie. [M.
T.] [r.g.]