Supreme Court rules disability pension for Reserve Miliceja Obywatelska staff belongs to Social Insurance Fund, not Police Command.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court ruled that a disability pension for a Reserve Miliceja Obywatelska officer must be paid by the Social Insurance Fund rather than the Police Command. The applicant argued for a police pension based on specific statutes, while the Police Command claimed authority under an unpublished ministerial resolution. The court determined that Article 4 of the 1974 Law on Disability Pensions explicitly assigns the right to establish and pay such pensions exclusively to the Social Insurance Fund, excluding military or police administrative bodies.
Regesto Legislator
Generato dall'IAUstawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin; ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji: Prawo do renty inwalidzkiej dla osób pełniących służbę w rezerwie wojskowej ustala i wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie organy administracyjne.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Uchwała z dnia 24 stycznia 1996 r.
II UZP 26/95
Przewodniczący SSN: Stefania Szymańska, Sędziowie SN:
Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Jadwiga Skibińska-Adamowicz,
Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Iwony Kaszczyszyn,
w sprawie z wniosku Eugeniusza D. przeciwko Komendzie
Wojewódzkiej Policji w S. o rentę inwalidzką, po rozpoznaniu
na posiedzeniu jawnym dnia 24 stycznia 1996 r. zagadnienia
prawnego przekazanego przez Sąd Apelacyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 18 października 1995 r., [...] do
rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.
Czy osobie pełniącej służbę w Rezerwowych Oddziałach
Milicji Obywatelskiej przysługuje renta inwalidzka
przewidziana w ustawie z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu
inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z
1983 r. Nr 13, poz. 68 z późniejszymi zmianami) od Komendy
Wojewódzkiej Policji, czy też od właściwego Oddziału Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych ?
p o d j ą ł
następującą uchwałę:
Osobie pełniącej służbę w Rezerwowych Oddziałach Milicji
Obywatelskiej przysługuje renta inwalidzka na zasadach
przewidzianych w ustawie z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu
inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity
tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68 ze zm.), do której
prawo ustala i świadczenie wypłaca właściwy do spraw rent
Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
U z a s a d n i e n i e
Omawiane zagadnienie prawne powstało na tle następującego
stanu faktycznego:
Decyzją z dnia 26 sierpnia 1993 r. Komenda Wojewódzka
Policji w S. odmówiła przyznania wnioskodawcy Eugeniuszowi D.
urodzonemu 23 stycznia 1940 r. policyjnej renty inwalidzkiej,
stwierdzając, że świadczenie takie przysługuje tylko funkcjonariuszom Policji i b. członkom ORMO na podstawie art. 16
ust. 1 i 77 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o
zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (d. Milicji
Obywatelskiej) oraz ich rodzin (tekst jednolity: Dz. U. z 1983
r., Nr 46, poz. 210). Wnioskodawca jako pełniący służbę w ROMO
nie jest objęty działaniem powyższej ustawy, a więc nie
spełnia warunków do przyznania świadczeń w niej przewidzianych.
W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca podał, że
na podstawie karty mobilizacyjnej został powołany do służby w
ROMO w dniu 13 grudnia 1981 r. i będąc w służbie uległ
wypadkowi w dniu 1 marca 1982 r., doznając skomplikowanego
złamania nogi, co początkowo spowodowało 20% uszczerbek na
zdrowiu, a wobec pogarszania się stanu zdrowia - inwalidztwo
II grupy.
Pozwana Komenda Policji wniosła o oddalenie odwołania, a
w toku postępowania, w piśmie z dnia 27 grudnia 1993 r. o
"niewyznaczenie terminu rozprawy albo zawieszenie
postępowania" wskazując, że istnieje możliwość przyznania
odwołującemu się wojskowej renty inwalidzkiej na podstawie
przepisów niepublikowanej uchwały nr 275 Rady Ministrów z dnia
23 grudnia 1981 r. w sprawie dodatkowych uprawnień osób
pełniących służbę w niektórych jednostkach zmilitaryzowanych i
członków ich rodzin, o ile zostanie uznane, że inwalidztwo
wnioskodawcy jest następstwem wypadku z dnia 1 marca 1982 r. i
powstało w terminie 3 lat od chwili wypadku.
W orzeczeniu z dnia 16 sierpnia 1994 r. Wojewódzka
Komisja Lekarska MSW w Ł. zaliczyła wnioskodawcę do II grupy
inwalidów w związku z wypadkiem w ROMO, stwierdzając, że
inwalidztwo istnieje od "XII.1993 r." i jest trwałe. Okręgowa
Komisja Lekarska MSW w Ł. orzeczeniem z dnia 16 listopada 1994
r. zaliczyła wnioskodawcę do II grupy inwalidów stwierdzając,
że inwalidztwo to nie pozostaje w związku z wypadkiem w
służbie ani w związku ze służbą w Policji.
Wyrokiem z dnia 5 czerwca 1995 r. Sąd Wojewódzki-Sąd
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi zmienił zaskarżoną
decyzję i przyznał wnioskodawcy prawo do renty inwalidzkiej
III grupy wojskowej z tytułu wypadku w czasie służby "w
organach obrony" od dnia 1 lipca 1993 r., [...].
Świadczenie to wypłacać powinien resort Spraw
Wewnętrznych, stosownie do ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o
zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin
(jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r., nr 13, poz. 68), stosując
wymienioną wyżej uchwałę Rady Ministrów nr 275/81 z dnia 23
grudnia 1981 r.
W rewizji od powyższego wyroku, pozwana Komenda
Wojewódzka Policji wniosła o jego zmianę i oddalenie
odwołania, stwierdzając, że świadczenie winno być przyznane i
wypłacane przez właściwy Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Sąd Apelacyjny przedstawiając zagadnienie prawne budzące
poważne wątpliwości wskazał na rozbieżność wynikającą z art. 4
ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o z.i.w. i art. 2 § 2
uchwały Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1981 r. Według pierwszego przepisu, prawo do świadczeń ustalają i świadczenia
wypłacają właściwe do spraw rent organy ZUS, zaś według
drugiego - przysługujące świadczenia rentowe przewidziane
ustawą z 29 maja 1974 r. "na zasadach ustalanych dla żołnierzy
niezawodowych" przyznają organy resortu spraw wewnętrznych.
Zdaniem Sądu przepis § 2 ust. 2 uchwały Rady Ministrów jest
zbędny, skoro powołane w ust. 1 ustawy wskazują organy, od
których przysługują świadczenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Uchwała nr 275 Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1981 r. w
sprawie dodatkowych uprawnień osób pełniących służbę w
niektórych jednostkach zmilitaryzowanych (niepublikowana)
wydana została z powołaniem się na upoważnienie zawarte w art.
134 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym
obowiązku obrony PRL (Dz. U. z 1979 r., Nr 18, poz. 111)
określając, że dodatkowe uprawnienia w niej przewidziane
przysługują "osobom powołanym na podstawie przydziałów
organizacyjno-mobilizacyjnych do służby w zmilitaryzowanych
jednostkach Milicji Obywatelskiej i Służby Więziennej".
Uprawnienia te, to - według przepisu § 2 ust. 1 pkt 1 i 2
wymienionej uchwały - świadczenia przewidziane w ustawie z
dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach odszkodowawczych
przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w
związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 53, poz. 342) oraz w
ustawie z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów
wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz.
U. z 1983 r., Nr 13, poz. 68 ze zm.) "na zasadach ustalonych
dla żołnierzy niezawodowych".
Wątpliwości Sądu Apelacyjnego dotyczą rozumienia ust. 2 §
2, który uprawnienia przewidziane w tych ustawach dla organów
wojskowych "w zakresie postępowania oraz w zakresie wypłaty
świadczeń" przekazuje odpowiednio organom spraw wewnętrznych i
sprawiedliwości.
W istocie jednak - w tym zakresie - nie dochodzi do
sygnalizowanej sprzeczności powołanego wyżej przepisu z art. 4
ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o z.i.w., gdyż regulują one
różną materię. [...]
Przepis ust. 2 § 2 uchwały odnosi się do obu rodzajów
świadczeń, tj. - mówiąc najogólniej - wypadkowych (ustawa z
dnia 16 grudnia 1972 r.) oraz rentowych (ustawa z dnia 29 maja
1974 r.).
Przy świadczeniach wypadkowych te "uprawnienia dla
organów wojskowych", które przysługują organom spraw
wewnętrznych, w przypadku osób, o których mowa w przepisie § 1
uchwały nr 275 Rady Ministrów, to wymienione w art. 11 ust. 1
ustawy (orzekanie wojskowych komisji lekarskich o stopniu
uszczerbku na zdrowiu w związku z wypadkiem), w art. 12 (prawo
do odszkodowania oraz jego wysokość ustalają właściwe organy
wojskowe) oraz w art. 13 (odszkodowanie wypłaca właściwy organ
wojskowy).
W przypadku świadczeń rentowych przewidzianych w
rozdziale 4 "Uprawnienia inwalidów wojskowych" oraz w
rozdziale 6 "Przepisy wspólne", to jedynie określone w art. 56
ust. 4 tej ustawy obowiązki zakładów pracy wynikające z
przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym oraz w art.
57 ust. 1, który upoważnia wojskowe komisje lekarskie do
określenia związku...obrażeń lub chorób... ze służbą wojskową.
Artykuł 4 ust. 1 ustawy z 29 maja 1974 r. wyraźnie
stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych, w tym do rent
inwalidzkich - art. 2 pkt 1 lit. a - "ustalają i świadczenia
wypłacają właściwe do spraw rent organy Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych", a więc uprawnienie to nie jest przewidziane dla
organów wojskowych, i tym samym nie przeszło,w stosunku do
osób wymienionych w uchwale nr 275 Rady Ministrów,na organy
spraw wewnętrznych. Podobnie reguluje - w przepisach wspólnych
- art. 56 ust. 2 wskazując, że prawo do świadczeń ustala organ
rentowy (por. art. 4 ust. 1) w formie decyzji, od której
osobie zainteresowanej przysługują środki prawne przewidziane
w odrębnych przepisach.
Rozważania te prowadzą więc do wniosku, że prawo do renty
inwalidzkiej przysługującej osobie pełniącej służbę w
Rezerwowych Oddziałach Milicji Obywatelskiej na zasadach
przewidzianych w ustawie z dnia 29 maja 1974 r. o z.i.w.
ustala i świadczenie wypłaca właściwy do spraw rent Zakład
Ubezpieczeń Społecznych, a to zgodnie z cyt. art. 4 ust. 1
ustawy.
Z tych względów podjęto uchwałę jak w sentencji. Sąd
Najwyższy zauważa, że wobec zajętego stanowiska, pogląd
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.W. [...] nie może
być uznany za prawidłowy.
Skoro sprawa toczy się przed Sądem Apelacyjnym w związku
z rewizją pozwanej Komendy Wojewódzkiej Policji w S. od wyroku
Sądu Wojewódzkiego, nie jest już możliwe ewentualne
przekształcenie powództwa w trybie art. 194 § 1 k.p.c., wobec
przepisu art. 393 § 1 k.p.c. Nie byłoby to jednak wyłączone w
trakcie postępowania przed Sądem Wojewódzkim jako sądem I
instancji.