Supreme Court ruled unemployment gaps after benefit cessation are not contributory periods under the pension revaluation act.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the legal question regarding whether unemployment periods after the cessation of unemployment benefits count as contributory periods for pension revaluation. The appellant argued that periods of inability to work should be included, while the court relied on the strict interpretation of the 1991 Employment Act. The court determined that only periods where benefits were actually received qualify as contributory, excluding subsequent gaps where benefits were legally unavailable.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent; Art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu: Only periods of receiving unemployment benefits are recognized as contributory periods; subsequent periods of unemployment where benefits are legally unavailable do not count.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Uchwała z dnia 17 listopada 1995 r.
II UZP 21/95
Przewodniczący SSN: Stefania Szymańska (sprawozdawca), Sędziowie SN:
Jerzy Kuźniar, Maria Mańkowska,
Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Jana Szewczyka, w sprawie z wniosku
Wilfrida K., działającego w imieniu i na rzecz małoletniego Andrzeja K. przeciwko
Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w S. o rentę rodzinną, po rozpoznaniu na
posiedzeniu jawnym dnia 17 listopada 1995 r. zagadnienia prawnego przekazanego
przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 20 września 1995 r., [...] do
rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.
Czy okres czasowego pozostawania bez pracy z powodu niemożności jej otrzymania po okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych po dniu 15 listopada 1991 r.
jest okresem składkowym w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 października
1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104,
poz. 450 z późn. zm.)?
p o d j ą ł następującą uchwałę:
Okres czasowego pozostawania bez pracy z powodu niemożności jej otrzymania po okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych po dniu 15 listopada 1991
r. nie jest okresem składkowym w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17
października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania
emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.).
Uzasadnienie
Danuta K., urodzona 15 grudnia 1945 r. matka małoletniego Andrzeja K., urodzonego 10 kwietnia 1979 r., w imieniu i na rzecz którego działa ojciec Wilfrid K..,
zmarła 28 sierpnia 1994 r. Danuta K. była ostatnio zatrudniona od 1 października 1985
r. do 31 lipca 1991 r. Z zaświadczenia Rejonowego Urzędu Pracy w C. z 15 września
1994 r. wynika, że Danuta K. była zarejestrowana jako bezrobotna i w okresie od 7
sierpnia 1991 r. do 30 listopada 1992 r. pobierała zasiłek z tytułu pozostawania bez
pracy, zaś od 1 grudnia 1992 r. do dnia zgonu była zarejestrowana jako bezrobotna bez
prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Decyzją z 23 września 1994 r. pozwany organ rentowy odmówił przyznania
Andrzejowi K. renty rodzinnej po zmarłej matce z tym uzasadnieniem, że zmarła nie
spełniała warunków do renty inwalidzkiej, ponieważ śmierć jej nastąpiła po upływie 18
miesięcy od ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, co nastąpiło z dniem 30
listopada 1992 r.
Wyrokiem z 25 stycznia 1995 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w Szczecinie zmienił powyższą decyzję i przyznał Andrzejowi K. rentę
rodzinną. Sąd Wojewódzki uwzględnił cały okres pozostawania bez pracy Danuty K. i
dlatego uznał, że zostały spełnione przesłanki z art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia
1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze
zm.) do przyznania renty rodzinnej.
Sąd Wojewódzki powołując się na brzmienie przepisu art. 2 ust. 2 pkt 6 ustawy z
dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania
emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) zajął
stanowisko, że okres uznany za składkowy nie może odnosić się tylko do okresu
pobierania zasiłku dla bezrobotnych, z uwagi na łącznik pod postacią słowa "w tym",
który wykazuje, iż okres pobierania zasiłków jest pojęciem węższym, mieszczącym się
w "ogólnym" pojęciu okresu pozostawania bez pracy na obszarze Państwa Polskiego z
powodu niemożności jej otrzymania lub niemożności podjęcia szkolenia zawodowego.
Przepis art. 2 ust. 1 pkt 1 tejże ustawy stanowi "szczególną odrębną" podstawę prawną,
w związku z czym przepisy ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i
bezrobociu (Dz. U. Nr 106, poz. 457 ze zm.) nie mają w sprawie zastosowania. Sąd
Wojewódzki powołał się na to, iż takie stanowisko zajął Sąd Apelacyjny w Poznaniu w
sprawie III AUr 310/94.
W rewizji organ rentowy domagał się zmiany wyroku Sądu Wojewódzkiego i
oddalenia odwołania, podtrzymując stanowisko co do braku podstawy do uwzględnienia
przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych lub ich wysokości okresów, w
których osoba zarejestrowana jako bezrobotna nie miała prawa do zasiłku.
Sąd Apelacyjny uznał, iż w sprawie występuje zagadnienie nasuwające poważne
wątpliwości prawne, wymagające rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. Treść
zagadnienia prawnego została przytoczona we wstępnej części uchwały.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
1. Zasadne jest stwierdzenie Sądu Apelacyjnego, iż ustawa z 17 października
1991 r. o rewaloryzacji wprowadziła w miejsce okresów zatrudnienia, okresów równorzędnych z zatrudnieniem i zaliczalnych do okresów zatrudnienia (przewidzianych w
ustawie o z.e.p.) okresy składkowe, okresy uważane za składkowe oraz okresy nieskładkowe. Trafnie także Sąd Apelacyjny podniósł, iż przepis art. 2 tejże ustawy określa
w ust. 1 jakie okresy przypadające po dniu wejścia jej w życie (15 listopada 1991 r.) są
okresami składkowymi, zaś w ust. 2 jakie okresy przypadające przed dniem wejścia w
życie ustawy uważa się za okresy składkowe. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o
rewaloryzacji okresami składkowymi są okresy opłacania składek na ubezpieczenie
społeczne w wysokości określonej w przepisach wykonawczych, wydanych na
podstawie przepisów o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, przepisów
wymienionych w art. 1 pkt 2-5, przepisów Prawa o adwokaturze oraz w przepisach o
zatrudnieniu. Najogólniej ujmując chodzi więc o te okresy, za które należy opłacać
składkę na ubezpieczenie społeczne. Trafne jest zatem stanowisko Sądu Apelacyjnego,
iż powołanie się w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o rewaloryzacji na przepisy o zatrudnieniu
nie jest przypadkowe, lecz jest wyrazem powiązania świadczeń, które reguluje ta
ustawa z opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne.
Dlatego odpowiadając wprost na przedstawione zagadnienie należy stwierdzić, iż
okres czasowego pozostawania bez pracy z powodu niemożności jej otrzymania po
okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych po dniu 15 listopada 1991 r. nie jest
okresem składkowym.
Takie stanowisko potwierdza - jak to słusznie podkreślił Sąd Apelacyjny - art. 24
ust. 3 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu, wprowadzony
ustawą z dnia 10 marca 1994 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu (dz. U. Nr
43, poz. 165), z mocą obowiązującą od 1 grudnia 1991 r. Przepis ten stanowił, że
okresy niepobierania zasiłku dla bezrobotnych przez osoby, które pozostają we
wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem osiągającym dochody przekraczające dwukrotnie minimalne wynagrodzenie podlegały zaliczeniu jako okresy składkowe, lecz w wymiarze nie dłuższym od okresu, przez który bezrobotny pobierałby
zasiłek, gdyby małżonek nie osiągał dochodu. Przepis ten jako przepis szczególny
podlega wykładni ścisłej. Treść tego przepisu świadczy, że ustawodawca tylko w tym
zakresie dopuścił możliwość zrównania okresu, w którym osoba bezrobotna z powodu
sytuacji materialnej nie miała prawa do zasiłku dla bezrobotnych z sytuacją prawną
osoby, która taki zasiłek pobierała. Dlatego uprawnione jest stanowisko, że w świetle
przepisów ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu, która ma w niniejszej sprawie
zastosowanie z uwagi na datę wniosku uwzględnieniu podlegają tylko okresy w nich
wyszczególnione. Chodzi więc o okresy pobierania zasiłku, natomiast z okresów, w
których osoba zainteresowana nie miała takiego prawa uwzględnia się tylko okres
wymieniony w art. 24 ust. 3.
2. Ustawa z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu utraciła moc
z dniem 1 stycznia 1995 r. Z dniem tym bowiem weszła w życie ustawa z dnia 14
grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1995 r., Nr 1, poz.
1). W myśl art. 30 ust. 1 tejże ustawy okresy pobierania zasiłku dla bezrobotnych wlicza
się do okresów składkowych w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym
pracowników i ich rodzin, co stanowi kontynuację uregulowania zawartego w ustawie o
zatrudnieniu i bezrobociu. Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
natomiast nie zawiera przepisu analogicznego do ar. 24 ust. 3 poprzednio
obowiązującej ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu, o którym była wyżej mowa. Jest to
skutkiem tego, że w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu odstąpiono od
pozbawienia prawa do zasiłku dla bezrobotnych osób, które pozostają we wspólnym
gospodarstwie domowym z małżonkiem osiągającym dochody przekraczające
dwukrotnie minimalne wynagrodzenie. Osoby takie w obecnym stanie prawnym mają
prawo do zasiłku dla bezrobotnych i dlatego uregulowanie na wzór art. 24 ust. 3 ustawy
o zatrudnieniu i bezrobociu nie było potrzebne.
Powyższe potwierdza jednak stanowisko, że wliczeniu do okresów składkowych
w rozumieniu ustawy o rewaloryzacji podlegają tylko okresy pobierania zasiłku dla
bezrobotnych. Wliczanie do okresów składkowych okresu czasowego pozostawania bez
pracy z powodu niemożności jej otrzymania po okresie pobierania zasiłku dla
bezrobotnych po dniu 15 listopada 1991 r. musiałoby mieć podstawę w przepisie
szczególnym.