Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UZP 19/94 Generato dall'IA

Supreme Court rules state liquidator of a state enterprise is an employee of the founding organ if an employment contract exists.

Numero d'incarto II UZP 19/94
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that a state enterprise liquidator appointed by the founding organ is an employee of that organ when an employment contract is in place. The Social Insurance Fund argued the liquidator was not an employee due to the administrative nature of the role, but the Court found the existence of an employment contract and subordination established a labor relationship. Consequently, the Court held the liquidator was subject to social insurance and the obligation to repay family benefits was invalid.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 2 k.p.; Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1981 r.: A state enterprise liquidator appointed by the founding organ with an employment contract is considered an employee of the founding organ, not the liquidated enterprise.

Parole chiave

Generato dall'IA
state enterprise liquidator employment contract labor relationship social insurance obligation founding organ employee subordination test family benefits repayment

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 2 k.p.
zm.) jest pracownikiem w rozumieniu art. 2 k.p., a
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1981 r. w sprawie wykonania ustawy o przedsiębiorstwach państwowych
art. 391 k.p.c
art. 2 k.p
zm.) jest pracownikiem w rozumieniu art. 2 k.p., a

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 11 sierpnia 1994 r.

II UZP 19/94

Przewodniczący SSN: Maria Tyszel, Sędziowie SN: Stefania Szymańska

(sprawozdawca), Andrzej Wróbel,

Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Iwony Kaszczyszyn, w sprawie z

wniosku Zakładu Naprawczego Mechanizacji Rolnictwa w B. "w likwidacji" przeciwko

Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w Ch. o ustalenie nieistnienia obowiązku zwrotu zasiłków rodzinnych, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 11

sierpnia 1994 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Apelacyjny w

Lublinie postanowieniem z dnia 15 kwietnia 1994 r. [...] do rozstrzygnięcia w trybie

art. 391 k.p.c.

"Czy likwidator przedsiębiorstwa państwowego ustanowiony przez organ

założycielski w trybie przewidzianym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30

listopada 1981 r. w sprawie wykonania ustawy o przedsiębiorstwach państwowych

(Dz. U. Nr 31, poz. 170 z późn. zm.) jest pracownikiem w rozumieniu art. 2 k.p., a

jeżeli tak, to czy przez ustanowienie go likwidatorem stał się pracownikiem likwidowanego przedsiębiorstwa, czy też organu, który zarządził likwidację przedsiębiorstwa

i wyznaczył go likwidatorem ?"

podjął

następującą uchwałę:

Likwidator przedsiębiorstwa państwowego ustanowiony przez organ

założycielski na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada

1981 r. w sprawie wykonania ustawy o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.

U. Nr 31, poz. 170 ze zm.), z którym zawarto umowę o pracę, jest pracownikiem

tego organu.

Uzasadnienie

Przedstawione zagadnienie prawne powstało na tle następującego stanu

faktycznego sprawy:

Pismem z dnia 30 czerwca 1992 r. Wojewoda Ch. powołał Witolda L. na

likwidatora Zakładu Naprawczego Mechanizacji Rolnictwa w B. z dniem 1 lipca 1992

r. i jednocześnie zaznaczył, że warunki pracy i płacy zostaną określone w umowie o

pracę zawartej na czas określony.

W piśmie z dnia 7 lipca 1992 r. Wojewoda Ch. stwierdził, że zatrudnia

Witolda L. na stanowisku likwidatora na czas określony, tj. na czas trwania procesu

likwidacji w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie

6.000.000 zł, podlegającym opodatkowaniu według obowiązujących przepisów. Na

piśmie tym znajduje się oświadczenie Witolda L., iż po zapoznaniu się z treścią

umowy przyjmuje proponowane warunki pracy i wynagrodzenia (k. 25 akt sądowych).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ch. decyzją z 6 maja 1993 r.

zobowiązał likwidowane Zakłady do zwrotu kwoty 6.012.000 zł tytułem wypłaconych

Witoldowi L. zasiłków rodzinnych, uznając, że likwidator nie podlegał ubezpieczeniu

społecznemu, gdyż wyznaczenie na likwidatora ma charakter administracyjno-prawny, w związku z czym Witold Lipiec nie był pracownikiem.

Wyrokiem z dnia 29 listopada 1993 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie oddalił odwołanie Zakładu Naprawczego Mechanizacji

Rolnictwa w B. w likwidacji od powyższej decyzji.Sąd podzielił stanowisko organu

rentowego, że z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1981

r. w sprawie wykonania ustawy o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. Nr 31,

poz. 170 ze zm.) wynika, iż stosunek łączący likwidatora z organem założycielskim

ma cechy stosunku administracyjno - prawnego oraz, że umowa o pracę nie została

zawarta. W związku z tym likwidator nie był pracownikiem i brak było podstaw do

objęcia go ubezpieczeniem społecznym oraz do wypłacania mu zasiłków rodzinnych

- stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 10

kwietnia 1989 r. w sprawie zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych (Dz. U. Nr 23, poz.

125 ze zm.). W tych warunkach - zdaniem Sądu - decyzja nakazująca zwrot wypłaconych zasiłków na rzecz ZUS-u okazała się uzasadniona.

Sąd Apelacyjny w Lublinie rozpoznając rewizję Zakładów Naprawczych

powziął wątpliwość co do statusu prawnego likwidatora, a mianowicie, czy przez jego

"wyznaczenie" należy rozumieć zawarcie z nim umowy o pracę, czy też innej umowy

cywilnej np. umowy zlecenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odpowiedzi na przedstawione zagadnienie prawne należy poszukiwać w

przepisach ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych

(jednolity tekst: Dz. U. z 1991 r., Nr 18, poz. 80 ze zm.) oraz w rozporządzeniu Rady

Ministrów z dnia 30 listopada 1981 r. w sprawie wykonania ustawy o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. Nr 31, poz. 170 ze zm.).

W myśl art. 19 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy oraz § 45 pkt 2 wyżej

wymienionego rozporządzenia decyzję o likwidacji przedsiębiorstwa podejmuje organ

założycielski, przy czym zarządzenie o jego likwidacji powinno zawierać, m.in.,

wyznaczenie likwidatora. Przepisy te wprawdzie nie przewidują jaki jest status

prawny likwidatora, ale rozporządzenie to stwierdza, że zarządza on mieniem

likwidowanego przedsiębiorstwa, wykonując prawa i obowiązki dyrektora w zakresie

niezbędnym do zakończenia działalności likwidowanej jednostki (§ 48). Obowiązki te

określone zostały w szczególności w § 49 rozporządzenia i są one w pewnym

stopniu zbieżne z obowiązkami pracowniczymi kierownika jednostki z tym, że głównie

polegają na czynnościach zmierzających do zakończenia działalności i wykreślenia

przedsiębiorstwa z rejestru.

Z przepisu tego nie można wyprowadzić ogólnego wniosku, iż w każdej

sytuacji wyznaczenie likwidatora przedsiębiorstwa jest równoznaczne z nawiązaniem

stosunku pracy, ale także brak jest podstawy do twierdzenia, że stosunek taki nie

może wystąpić. Wprawdzie stosunek prawny łączący organ założycielski i likwidatora

wykazuje cechy nadrzędności organu założycielskiego i podległości likwidatora, to

jednak nie może to przesądzać o występowaniu pomiędzy tymi podmiotami tylko

stosunku administracyjno - prawnego. Jednym z istotnych elementów umowy o pracę

bowiem jest także podporządkowanie pracownika pracodawcy.

Należy podkreślić, że Ministerstwo Pracy i Polityki Socjalnej w piśmie z dnia

11 marca 1993 r., znak U-510-28/93, (którego kserokopia znajduje się w aktach

sprawy), uznało za możliwe objęcie likwidatora ubezpieczeniem społecznym

wówczas, gdy ma on zawartą umowę o pracę lub umowę innego rodzaju skutkującą

obowiązek ubezpieczenia.

W piśmie tym podano także, iż opracowywana forma umowy z likwidatorem

zbliżona jest do umowy o pracę, co umożliwi objęcie likwidatora ubezpieczeniem

społecznym oraz, że istnieje tendencja, aby ubezpieczeniem objąć wszystkie grupy

osiągające dochody, niezależnie od podstawy prawnej ich osiągania. Z uwagi jednak

na długotrwały proces legislacyjny, jaki towarzyszy uchwalaniu ustawy, nie można

oczekiwać, aby pożądane zmiany nastąpiły w najbliższym czasie.

Zbliżone stanowisko zajął także Zakład Ubezpieczeń Społecznych w W. w

piśmie procesowym z dnia 7 lipca 1994 r.

Nie jest możliwe udzielenie jednoznacznej odpowiedzi na pierwszą część

przedstawionego zagadnienia prawnego, ponieważ ocena stosunku łączącego organ

założycielski i likwidatora może być różna w zależności od ustaleń faktycznych w

konkretnej sprawie. Jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że w stosunku tym występują istotne elementy umowy o pracę (jak to, przykładowo, ma miejsce w niniejszej sprawie), to mamy do czynienie ze stosunkiem pracy w rozumieniu art. 2 k.p.

Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy także w wyroku z 15 marca 1994 r. II UR 2/94 (OSNAPiUS 1994 Nr 2 poz. 31). W wyroku tym Sąd Najwyższy wyraził

pogląd, że wyznaczenie likwidatora przedsiębiorstwa państwowego na mocy § 45 pkt

2 i § 48 wyżej wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów z 30 listopada 1981 r.

nie oznacza automatycznego nawiązania z nim stosunku pracy na podstawie powołania (art. 2 i 68 k.p.). Ocena charakteru prawnego wykonywanej przez likwidatora

pracy zależy bowiem od okoliczności sprawy.

Nie jest wykluczone, że organ założycielski i likwidator mogą zawrzeć

umowę cywilną, np. umowę zlecenia.

Odpowiadając na drugą część pytania Sąd Najwyższy zajmuje stanowisko,

że likwidator przedsiębiorstwa państwowego ustanowiony przez organ założycielski,

z którym ten organ następnie zawarł umowę o pracę, jest pracownikiem tego organu.

Za takim stanowiskiem przemawia to, iż likwidację przedsiębiorstwa zarządził organ

założycielski, że ten organ wyznaczył osobę zainteresowaną likwidatorem zakreślając jej wykonanie konkretnych czynności (zlikwidowanie przedsiębiorstwa) oraz

to, że likwidator działa w imieniu organu założycielskiego.

Dlatego, mimo pewnej zbieżności jego obowiązków z obowiązkami pracowniczymi kierownika jednostki, jego pozycja nie jest tożsama z pozycją dyrektora

przedsiębiorstwa.