Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UZP 13/06 Generato dall'IA

Polish Supreme Court ruled political unemployment periods do not count as mining work for age-independent mining pension.

Numero d'incarto II UZP 13/06
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the legal question regarding whether periods of unemployment due to political repression could be counted as mining work for a pension. The applicant, Leszek I., argued that his time without work from 1981 to 1986 should be included under the 1989 Act on Restoring Workers' Rights. The court determined that the 1998 Social Security Act strictly enumerates qualifying periods and excludes pre-1989 political unemployment from the definition of mining work itself.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 17.XII.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; Art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS: Periods of unemployment due to political repression do not constitute mining work for the purpose of establishing a right to an age-independent mining pension.

Parole chiave

Generato dall'IA
mining pension eligibility political repression unemployment social security contributions enumerative list of work age-independent pension workers rights restoration act statutory interpretation

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 48 ust. 1 of the Act of 17 December 1998 on pensions and allowances from the Social Insurance Fund
emerytury z art. 48 ustawy z dnia 17.XII.1998 r.
Art. 36 ust. 1 and 2 of the Act on pensions and allowances from the Social Insurance Fund
której mowa w art. 36 ust.
Art. 48 ust. 2 of the Act on pensions and allowances from the Social Insurance Fund
emerytury z art. 48 ustawy z dnia 17.XII.1998 r.
Act of 24 May 1989 on restoring workers' rights to persons deprived of employment for union, public, political and religious activities
Act of 1 February 1983 on pension provision for miners and their families
art. 390 k.p.c
prawne, którym dał wyraz w przedstawionym w trybie art. 390 k.p.c.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 8 lutego 2007 r.

II UZP 13/06

Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Roman

Kuczyński, Małgorzata Wrębiakowska-Marzec.

Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Iwony Kaszczyszyn, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2007 r. sprawy z wniosku

Leszka I. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w L. o emeryturę górniczą, na skutek zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Apelacyjny

we Wrocławiu postanowieniem z dnia 25 września 2006 r. [...]

„Czy okres pozostawania wnioskodawcy Leszka I. bez pracy od 19.XII.1981 r.

do 4.II.1986 r., przewidziany w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24.V.1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych osobom pozbawionym zatrudnienia za działalność związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne (Dz.U. z 1989 r. Nr 32, poz. 172

ze zm.), uwzględnia się do okresu pracy górniczej dla ustalenia prawa do górniczej

emerytury z art. 48 ustawy z dnia 17.XII.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) ?”

p o d j ą ł uchwałę:

Okres pozostawania bez pracy po ustaniu stosunku pracy z pracownikiem, o którym mowa w art. 1 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu

praw pracowniczych osobom pozbawionym zatrudnienia za działalność związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne (Dz.U. Nr 32 poz. 172 ze

zm.), nie podlegał zaliczeniu do okresu pracy górniczej dla ustalenia prawa do

górniczej emerytury przewidzianej w art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia

1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.).

Uzasadnienie

Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne

powstało na tle następującego stanu faktycznego. Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2005

r. [...] Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy oddalił odwołanie wnioskodawcy Leszka I. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w L. z dnia 31 grudnia 2004 r., odmawiającej przyznania emerytury górniczej

bez względu na wiek przewidzianej w art. 48 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz.

1118 ze zm.). Sąd Okręgowy ustalił, za organem rentowym, że wnioskodawca wykazał 20 lat 11 miesięcy i 15 dni pracy górniczej wykonywanej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy (z uwzględnieniem okresów zasiłków chorobowych) zamiast wymaganych 25 lat. W oparciu o dokonane ustalenia, na podstawie art. 48 ust.

1 i art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Sąd stwierdził brak podstaw prawnych, aby doliczyć

wnioskodawcy do uwzględnionego okresu pracy górniczej, okres niewykonywania

pracy z powodu represji politycznych od 19 grudnia 1981 r. do 4 listopada 1986 r. W

ocenie Sądu, okres niewykonywania pracy przed dniem 4 czerwca 1989 r. na skutek

represji politycznych, nie więcej jednak niż 5 lat, jest stosownie do art. 7 ust. 4 w

związku z art. 38 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach, okresem

nieskładkowym - „zaliczalnym do pracy górniczej”, a nie okresem „pracy górniczej”, o

której mowa w art. 36 ust. 1 i 2 ustawy. Okres ten uwzględnia się przy ustalaniu

prawa do emerytury górniczej, o której mowa w art. 49 ustawy w stosunku do osób

urodzonych po 31 grudnia 1948 r. do 1 stycznia 1969 r. na warunkach wskazanych w

art. 34 ustawy o FUS, nie zaś przy ustalaniu prawa do emerytury górniczej bez

względu na wiek - art. 48 ustawy o emeryturach i rentach. Praca górnicza i inne

okresy uprawniające do emerytury górniczej na podstawie tego przepisu zostały

enumeratywnie wymienione w art. 36 ust. 1 i 2 w związku z art. 48 ust. 1 oraz w art.

48 ust. 2 i 3 w związku z ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, stąd też inne okresy

nie mogą być traktowane jako praca górnicza. Ustawa z dnia 24 maja 1989 r. o

przywróceniu praw pracowniczych osobom pozbawionym zatrudnienia za działalność

związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne, została uchwalona w

1989 r. w celu usankcjonowania szczególnych przywilejów wskazanej w niej grupy

ubezpieczonych. Miała ona charakter ustawy szczególnej w stosunku do obowiązujących wówczas przepisów ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin (Dz.U. Nr 5, poz. 32 ze zm.), te nie regulowały bowiem

kwestii zaliczania okresów pozostawania bez pracy z przyczyn politycznych do

uprawnień z ubezpieczenia społecznego. Obecnie obowiązująca ustawa z dnia 17

grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych określiła szczegółowo zasady zaliczania takich okresów do stażu pracy, stąd też brak

podstaw, aby odwoływać się do wymienionej ustawy z 1989 r. przy ocenie uprawnień

wnioskodawcy do dochodzonej emerytury górniczej. Sąd wskazał także, że wnioskodawca nie spełnił warunków do nabycia emerytury górniczej, o której mowa w art. 34

ust. 2 w związku z art. 49 ustawy o emeryturach i rentach, mimo bowiem posiadania

wymaganego stażu ubezpieczeniowego (okresu pracy górniczej z okresami zaliczanymi - 26 lat 3 miesiące i 26 dni) nie osiągnął on wymaganego wieku 50 lat życia.

Powyższy wyrok zaskarżył apelacją wnioskodawca i zarzucając naruszenie

prawa materialnego - art. 11 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych osobom pozbawionym zatrudnienia za działalność związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne oraz art. 2 i 32 Konstytucji, wniósł o jego

zmianę i przyznanie dochodzonego świadczenia, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W apelacji

wnioskodawca wskazał, że posiada „staż pracy dołowej” 20 lat 11 miesięcy i 15 dni

oraz 4 lata 2 miesiące okresu pozostawania bez pracy, podlegający wliczeniu do

stażu pracy zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. Celem tej ustawy

było zrekompensowanie osobom represjonowanym wszelkich strat, również w sferze

prawa ubezpieczeniowego. Wnioskodawca wskazał, że był represjonowany za działalność związkową, stracił pracę, którą wykonywał stale pod ziemią, a nieuwzględnienie jego żądania narusza zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego

prawa.

Sąd Apelacyjny rozpatrując apelację powziął przy jej rozstrzyganiu wątpliwości

prawne, którym dał wyraz w przedstawionym w trybie art. 390 k.p.c. zagadnieniu

prawnym. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 25 września 2006 r. Sąd wskazał na

wątpliwości co do wzajemnej relacji między przepisami art. 7 pkt 4 oraz art. 48 ust. 1

ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych, a art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw

pracowniczych osobom pozbawionym zatrudnienia za działalność związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne. Zdaniem Sądu Apelacyjnego ustawa z

dnia 24 maja 1989 r. nie została uchylona ani też zmieniona przepisami ustawy z

dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach. Przepis art. 11 ust. 2 tej ustawy

wprowadził szeroki zakres ochrony pracowników, którym przywrócono prawa pracownicze z przyczyn wymienionych w jej tytule, stwierdzając, że okresy pozostawania bez pracy „wlicza się do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, w tym również z ubezpieczenia społecznego". Prawo do górniczej emerytury

bez względu na wiek, której dochodzi wnioskodawca, było regulowane art. 48 ust. 1,

2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach, przy czym przepis ten

nie odnosił się w żaden sposób do sytuacji prawnej pracowników - takich jak wnioskodawca - przywróconych do pracy w trybie ustawy z dnia 24 maja 1989 r. Przepis

art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS wskazuje, że okres niewykonywania pracy w okresie przed dniem 4 czerwca 1989 r. na

skutek represji politycznych, nie więcej niż 5 lat, jest okresem nieskładkowym. Zdaniem Sądu Apelacyjnego tak sformułowany przepis nie koresponduje z prawami

nabytymi na podstawie ustawy z dnia 24 maja 1989 r., gdyż określa okresy nieskładkowe, mające znaczenie prawne dla różnych świadczeń emerytalno-rentowych

przewidzianych w przepisach ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w L. odmawiająca przyznania wnioskodawcy emerytury górniczej bez względu na wiek przewidzianej w art.

48 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS została

wydana w dniu 31 grudnia 2004 r., a więc zapadła w stanie prawnym sprzed zmiany

ustawy dokonanej (z dniem 1 stycznia 2007 r.) ustawą z dnia 27 lipca 2005 r. o

zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz

ustawy - Karta Nauczyciela (Dz.U. Nr 167, poz.1397). W okresie do 1 stycznia 2007

r. ustawa o emeryturach i rentach z FUS różnicowała warunki nabycia prawa do

emerytury górniczej w zależności od daty urodzenia ubezpieczonego. Zgodnie z art.

34 ustawy pracownicy urodzeni przed 1 stycznia 1949 r. mogli przejść na emeryturę

górniczą po ukończeniu 55 lat życia i spełnieniu warunku stażu pracy górniczej, wynoszącego łącznie z okresami pracy równorzędnej i okresami zaliczalnymi do pracy

górniczej 20/25 lat (odpowiednio dla kobiet i mężczyzn), przy czym okres pracy górniczej, enumeratywnie wymieniony w art. 36 ust. 1 ustawy, nie mógł być krótszy niż 5

lat. Jeżeli okres pracy górniczej wynosił 15 lat (przy stażu pracy górniczej wynoszącej łącznie z okresami pracy równorzędnej i okresami zaliczalnymi), wiekiem emery-

talnym było ukończenie przez te osoby 50 lat życia. Na emeryturę górniczą na powyższych warunkach, mogły też przejść osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r. a

przed 1 stycznia 1969 r. (pod warunkiem, że nie przystąpiły do otwartego funduszu

emerytalnego i nastąpiło rozwiązanie stosunku pracy) jeżeli warunki te zostały spełnione do końca 2006 r. Dla osób wykonujących zawód górnika, a urodzonych później, ustawodawca stworzył możliwość przejścia na emeryturę górniczą bez względu

na wiek, ale postawił surowsze warunki dotyczące stażu, żądając, aby pracę górniczą wykonywali pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres wynoszący co najmniej 25 lat. Ustawa rozróżniając prawo do emerytury górniczej ze

względu na wiek (50/55 lat) i bez względu na wiek, inaczej ujmowała tzw. staż ubezpieczeniowy niezbędny do nabycia prawa do każdej z tych emerytur. Dla nabycia

prawa do emerytury zależnej od ukończenia wieku należało wykazać 20/25 lat stażu

ubezpieczeniowego składającego się z okresów pracy górniczej, okresów pracy

równorzędnej i okresów pracy zaliczalnej do pracy górniczej, przy czym okresy pracy

górniczej musiały wynosić co najmniej 5 lat przy wieku 55 lat i 15 lat przy wieku emerytalnym 50 lat. Okresy pracy górniczej wymienione były enumeratywnie w art. 36

ust. 1, a okresy pracy równorzędnej w art. 36 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach.

Z kolei za okresy zaliczalne do pracy górniczej, zgodnie z art. 38 ustawy, uważane

były okresy wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 4 - 8, ust. 2 pkt 2, 3 i 5 - 8 oraz okresy

wymienione w art. 7 pkt 1 - 7, 9 i 12. Okresy pracy górniczej i równorzędnej są okresami składkowymi w rozumieniu art. 6 ustawy emerytalnej. Okresy zaliczalne mogły

być okresami składkowymi (okresy wymienione w art. 6) lub nieskładkowymi (okresy

wskazane w art. 7). Inaczej liczyło się staż ubezpieczeniowy niezbędny do nabycia

prawa do emerytury górniczej bez względu na wiek. Staż ten mógł być złożony tylko

z okresów pracy górniczej pod ziemią, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy (art.

36 ust. 1). Inaczej były też określone okresy zaliczalne do stażu ubezpieczeniowego

(art. 48 ust. 2). Były to okresy niezdolności do pracy z tytułu wypadku przy pracy,

wypadku w drodze do pracy lub z pracy albo z tytułu choroby zawodowej, za które

wypłacone zostało wynagrodzenie lub zasiłek chorobowy albo świadczenie rehabilitacyjne oraz inne niż wymienione okresy niezdolności do pracy z powodu choroby

lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną, za które wypłacone zostało wynagrodzenie lub zasiłek chorobowy w wymiarze do 35 dni w roku kalendarzowym, bezpośrednio poprzedzone pracą górniczą wykonywaną pod ziemią stale i w pełnym

wymiarze czasu pracy, przypadające w czasie trwania stosunku pracy. Przy oblicza-

niu stażu ubezpieczeniowego do emerytury górniczej należało wykazać nie tylko

wymagany rozmiar tego stażu, w tym pracy górniczej w rozumieniu art. 36 ust. 1, ale

także musiała być zachowana ogólna reguła dotycząca relacji okresów składkowych

(pracy górniczej, równorzędnej i zaliczalnej - art. 6) i nieskładkowych (zaliczalnych art. 7).

W rozpatrywanej sprawie kwestią sporną było czy na podstawie art. 48 ust. 1 i

art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych, można doliczyć wnioskodawcy do uwzględnionego

okresu pracy górniczej, okres niewykonywania pracy z powodu represji politycznych

od 19 grudnia 1981 r. do 4 listopada 1986 r. zgodnie z ustawą z dnia 24 maja 1989 r.

o przywróceniu praw pracowniczych osobom pozbawionym zatrudnienia za działalność związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne. Ustawa ta - jak

trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji - mająca charakter ustawy szczególnej,

została uchwalona w czasie obowiązywania ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin, która nie regulowała kwestii zaliczania do

uprawnień emerytalnych okresów pozostawania bez pracy, wymienionych w ustawie

z 1989 r. W ustawie o emeryturach i rentach z FUS, okres niewykonywania pracy

przed dniem 4 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych, nie więcej jednak niż

5 lat, jest stosownie do art. 7 ust. 4 w związku z art. 38 ustawy z dnia 17 grudnia

1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, okresem

nieskładkowym - „zaliczalnym do pracy górniczej”, nie zaś okresem „pracy górniczej”,

o której mowa w art. 36 ust. 1 i 2 ustawy. Okres ten uwzględnia się przy ustalaniu

prawa do emerytury górniczej, o której mowa w art. 49 ustawy, w stosunku do osób

urodzonych po 31 grudnia 1948 r. do 1 stycznia 1969 r. na warunkach wskazanych w

art. 34 ustawy o emeryturach i rentach, nie zaś przy ustalaniu prawa do emerytury

górniczej bez względu na wiek - art. 48 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Praca

górnicza i inne okresy uprawniające do emerytury górniczej na postawie tego przepisu zostały enumeratywnie wymienione w art. 36 ust. 1 i 2 w związku z art. 48 ust. 1

oraz w art. 48 ust. 2 i 3 w związku z ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, stąd też

brak jest podstaw prawnych do zaliczenia do okresów wymienionych w tym przepisie

okresu pozostawania bez pracy od 19 grudnia 1981 r. do 4 lutego 1986 r. z powodów

określonych w ustawie z dnia 24 maja 1989 r.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji.