Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UZP 11/04 Generato dall'IA

Supreme Court allows pension recalculation after delayed request despite suspension of payment.

Numero d'incarto II UZP 11/04
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that a pensioner retains the right to recalculate their pension base after a delayed request, even if they had previously requested the suspension of payment. The court found that the pensioner, Jan R., failed to request recalculation when initially suspending his pension but did so later after the payment began. The court held that the statutory right to recalculation arises upon meeting material conditions, not solely upon the initial request, thereby overriding the social security agency's refusal.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 110 ust. 1, ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; The right to recalculate pension entitlement arises upon fulfillment of substantive legal conditions, regardless of whether a timely request was made at the time of suspension.

Parole chiave

Generato dall'IA
pension recalculation suspended payment social security law statutory right delayed request emerytury Fundusz Ubezpieczeń Społecznych

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 110 ust. 1, ust. 2 of the Act on pensions and allowances from the Social Insurance Fund
art. 110 ust. 1 w związku z ust. 2 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i
Art. 100 of the Act on the Social Insurance Fund
także art. 100 ustawy o FUS, zgodnie z którym prawo do świadczeń określonych w
Art. 109 ust. 2 of the Act on the Social Insurance Fund
W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, iż ubezpieczony żądał podjęcia wypłaty emerytury, gdyż ukończył 65 lat, natomiast nie składał wniosku o ponowne jej przeliczenie, zgodnie z dyspozycją art. 109 cytowanej ustawy.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 9 grudnia 2004 r.

II UZP 11/04

Przewodniczący SSN Maria Tyszel (sprawozdawca), Sędziowie SN: Andrzej

Kijowski, Barbara Wagner.

Sąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Krajowej Iwony Kaszczyszyn, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2004 r. sprawy z wniosku Jana

R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G. o wysokość

emerytury, na skutek zagadnienia prawnego przekazanego postanowieniem Sądu

Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 14 września 2004 r. [...]:

„Czy zachowuje uprawnienie do ponownego obliczenia emerytury zgodnie z

art. 110 ust. 1 w związku z ust. 2 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 roku Nr 39, poz. 353

ze zm.) od nowej podstawy wymiaru, a więc i od kwoty bazowej z daty podjęcia wypłaty, ubezpieczony, który we wniosku o podjęcie emerytury, zawieszonej nieprzerwanie od dnia ustalenia prawa do niej, nie zgłosił żądania przeliczenia emerytury na

podstawie w/w przepisów, a uczynił to dopiero po podjęciu wypłaty zawieszonej emerytury ?”

p o d j ą ł uchwałę:

Ubezpieczony, który we wniosku o podjęcie wypłaty emerytury zawieszonej nieprzerwanie od dnia ustalenia prawa do niej nie zgłosił wniosku o ponowne obliczenie podstawy tego świadczenia - stosownie do art. 110 ust. 1 w

związku z ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz.

353 ze zm.) - zachowuje prawo do ponownego obliczenia podstawy wymiaru

emerytury.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 14 września 2004 r. [...]

przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne o treści

przytoczonej w sentencji.

Podejmując uchwałę Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje. Przedstawione zagadnie powstało w następujących, bezspornych okolicznościach faktycznych sprawy. Ubezpieczonemu Janowi R. przyznano emeryturę od dnia 1 czerwca

1994 roku. Do ustalenia podstawy jej wymiaru przyjęto zarobek z pięciu lat kalendarzowych od 1989 roku do 1993 roku i uwzględniono 34 lata i 4 miesiące okresów

składkowych. Organ rentowy decyzją z dnia 23 lipca 1996 roku po przedstawieniu

przez wnioskodawcę dodatkowego zaświadczenia o zatrudnieniu doliczył wskazany

okres pracy oraz zwiększył wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury, przyjmując zarobki wnioskodawcy z siedmiu lat kalendarzowych (1989 - 1995), przy

uwzględnieniu 38 lat pracy. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury ustalił

na 301,52%. Wypłata emerytury wnioskodawcy została zawieszona wobec dalszego

wykonywania zatrudnienia, a została podjęta od 1 stycznia 1999 r. w uwzględnieniu

wniosku z 20 stycznia 1999 r.

Decyzją z 21 stycznia 2003 r. organ rentowy odmówił ubezpieczonemu ponownego przeliczenia emerytury według nowej kwoty bazowej i z uwzględnieniem

pracy w latach 1996 -1998.

W odwołaniu od tej decyzji ubezpieczony, powołując się na art. 110 ust. 2

ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz.1118 ze zm.), zwanej dalej ustawą o FUS lub

ustawą o emeryturach, podniósł, że organ rentowy podejmując wypłatę emerytury

powinien był ponownie obliczyć jej wysokość uwzględniając w podstawie okres pracy

w latach 1996-1998 i nową kwotę bazową.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, zarzucając, że skoro ubezpieczony pobiera emeryturę nieprzerwanie od 1 stycznia 1999

roku, to brak jest podstaw do obliczenia emerytury zgodnie z art. 110 ust. 2 ustawy o

FUS. W ocenie Zakładu ubezpieczony mógłby domagać się ponownego przeliczenia

emerytury jedynie w oparciu o art. 110 ust. 1, przy założeniu, iż wskaźnik wysokości

podstawy wymiaru był wyższy od poprzedniego, jednakże jego zarobki z kolejnych

dziesięciu lat kalendarzowych, czyli z lat 1989 - 1998, były niższe od zarobków z

siedmiu lat (1989 - 1995). W pierwszym przypadku, wskaźnik wysokości podstawy

wymiaru wyniósł 270,76 %, a w drugim - 301,52 %, nie zachodziły więc podstawy do

przeliczenia emerytury od nowej kwoty bazowej. Organ rentowy wskazał także, iż

ubezpieczony nie złożył w 1999 roku żadnych nowych dowodów przemawiających za

zmianą wysokości przysługujących mu świadczeń, wobec czego brak było podstaw

do ponownego wyliczenia emerytury.

Po rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy Sąd Okręgowy-Sąd Ubezpieczeń

Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni wyrokiem z dnia 7 lipca 2003 r. zmienił

zaskarżoną decyzję w ten sposób, że zobowiązał organ rentowy do ponownego wyliczenia emerytury wnioskodawcy z uwzględnieniem kwoty bazowej obowiązującej na

dzień 1 stycznia 1999 r. za okres od dnia 6 listopada 1999 r. W uzasadnieniu wyroku

wskazał, iż w jego ocenie zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz interpretacja

semantyczna, celowościowa i funkcjonalna art. 110 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia

1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przemawiały

za stanowiskiem ubezpieczonego. Wskazał, iż przeliczenie emerytury od nowej

kwoty bazowej powinno było nastąpić w oparciu o przepis zawarty w pierwszej części

zdania art. 110 ust. 2 ustawy o FUS, zgodnie z którym, warunek posiadania wyższego wskaźnika wysokości podstawy wymiaru nie jest wymagany od emeryta, który od

dnia ustalenia prawa do emerytury do dnia zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie

świadczenia, w myśl art. 110 ust. 1 tej ustawy, nie pobrał go, wskutek zawieszenia

prawa do emerytury.

W apelacji organ rentowy zaskarżył wyrok w całości, zarzucając naruszenie

art. 133 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach, i wniósł o jego zmianę i oddalenie odwołania, ewentualnie o jego

uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, iż ubezpieczony żądał podjęcia wypłaty emerytury, gdyż ukończył 65 lat, natomiast nie składał wniosku o ponowne jej przeliczenie, zgodnie z dyspozycją art. 109 cytowanej ustawy. Podniósł też, że

żaden przepis ustawy o FUS nie nakłada na organ rentowy obowiązku przeliczania

wysokości emerytury z urzędu. Wobec powyższego, jego zdaniem, nie dopuścił się

błędu w przedmiotowej sprawie. Wskazał jednocześnie, iż ubezpieczony w styczniu

1999 r. nie przedłożył nowych dowodów mających wpływ na prawo do świadczenia

emerytalnego lub jego wysokość, a gdyby w styczniu 1999 roku przedłożył zarobki

przypadające w części po przyznaniu świadczenia, Zakład dokonałby ponownego

ustalenia emerytury.

Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje:

Zgodnie z art. 110 ust. 1 ustawy o FUS „wysokość emerytury lub renty oblicza

się ponownie od podstawy wymiaru ustalonej w sposób określony w art. 15, z

uwzględnieniem ust. 3, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki

na ubezpieczenie społeczne (...) przypadającą w całości lub w części po przyznaniu

świadczenia, a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzednio

obliczonego", natomiast według ust. 2 tego przepisu „warunek posiadania wyższego

wskaźnika wysokości podstawy wymiaru nie jest wymagany od emeryta lub rencisty,

który od dnia ustalenia prawa do świadczenia do dnia zgłoszenia wniosku o ponowne

ustalenie świadczenia, w myśl ust. 1, nie pobrał świadczenia wskutek zawieszenia

prawa do emerytury lub renty, lub okres wymagany do ustalenia podstawy przypada

w całości po przyznaniu prawa do świadczenia, a wskaźnik wysokości podstawy wynosi co najmniej 130 %." Przede wszystkim, trafne jest stanowisko Sądu Apelacyjnego, że: „... warunkiem obliczenia ponownie emerytury ubezpieczonego od podstawy

wymiaru ustalonej w sposób określony w art. 15, obejmującej okres przed ustaleniem

jego prawa do emerytury (...), jak i okres po tej dacie, wskazany we wniosku ze

stycznia 2002 r., i od kwoty bazowej obowiązującej w dacie złożenia wniosku o podjęcie wypłaty świadczenia, czyli ze stycznia 1999 r., uzależniony jest od spełnienia

czterech warunków określonych w przepisie art. 110 ust. 1 w związku z ust. 2 ustawy

o emeryturach. Trzy z tych warunków mają charakter materialnoprawny, to jest nieprzerwane zawieszenie emerytury od dnia ustalenia prawa do niej i kontynuowanie

po ustaleniu prawa do emerytury działalności objętej obowiązkiem ubezpieczenia

społecznego oraz posiadanie wskaźnika wysokości emerytury co najmniej 130%.

(...). Czwartym warunkiem, o charakterze formalnym, przewidzianym w art. 110 ust. 2

ustawy o emeryturach, jest zgłoszenie wniosku nie tylko o podjęcie zawieszonej

emerytury, ale również wniosku o ponowne obliczenie świadczenia na podstawie art.

15 w oparciu o podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia z okresu przypadającego co najmniej w części po ustaleniu prawa do emerytury po raz pierwszy". Trafnie

też Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę, że wprawdzie z art. 110 ust. 2 ustawy o FUS

zdaje się wynikać, że wniosek o ponowne obliczenie wysokości emerytury powinien

być zgłoszony przed podjęciem jej wypłaty, jednakże taka konkluzja oparta wyłącznie

na wykładni językowej nie uwzględnia ratio legis tego przepisu.

Skład rozpoznający przedstawione zagadnienie prawne w całej rozciągłości

podziela, i przyjmuje za swój, wywód prawny przedstawiony w uzasadnieniu postanowienia Sądu Apelacyjnego, a mianowicie: „(...) przepis art. 110 ust. 2 ustawy o

emeryturach ma na celu zrównanie sytuacji osób ubezpieczonych, które po spełnieniu warunków do uzyskania świadczenia z ubezpieczenia społecznego w postaci

emerytury czy renty kontynuują nieprzerwanie nadal działalność objętą obowiązkiem

ubezpieczenia emerytalno-rentowego, niezależnie od tego, czy po spełnieniu warunków do nabycia świadczenia złożyły wniosek o ustalenie uprawnień do świadczenia

lecz go nie pobierały, jak to miało miejsce w sytuacji ubezpieczonego, czy też takiego

wniosku nie złożyły. W przypadku osób, które po spełnieniu warunków do świadczenia nie złożyły wniosku o ustalenie prawa do tego świadczenia i kontynuowały działalność objętą obowiązkiem ubezpieczenia jest oczywistym, że w każdym czasie, gdy

złożą wniosek o przyznanie świadczenia, wówczas mogą wskazać okres, z którego

w świetle prawa podstawa wymiaru składek może być wzięta do obliczenia podstawy

wymiaru świadczenia, a więc i okres ubezpieczenia przypadający po spełnieniu warunków do nabycia świadczenia. Ich świadczenie będzie obliczone oczywiście z

uwzględnieniem kwoty bazowej z dnia złożenia wniosku o przyznanie świadczenia.

Natomiast w przypadku osób, które po spełnieniu warunków do przyznania świadczenia złożą wniosek o ustalenie prawa do niego, ale nie będą jego pobierać, lecz

będą nieprzerwanie kontynuować działalność objętą ubezpieczeniem, wyżej dokonana wykładnia gramatyczna prowadziłaby do pozbawienia ich możliwości skorzystania

z prawa do obliczenia wysokości świadczenia z uwzględnieniem kwoty bazowej z

daty złożenia wniosku o podjęcie wypłaty zawieszonego świadczenia, jeżeli równocześnie z tym wnioskiem nie złożą wniosku o obliczenie ponownie wysokości świadczenia stosownie do art. 110 ust. 1 ustawy o emeryturach. Ich sytuacja zatem byłaby

gorsza od sytuacji osób, które wcześniej nie występowały o ustalenie prawa do

świadczenia, gdyż utraciliby możliwość wyliczenia świadczenia od, z reguły wyższej,

kwoty bazowej z dnia złożenia wniosku o podjecie wypłaty świadczenia”.

Słusznie podkreślił Sąd Apelacyjny, że za przyjęciem tej wykładni przemawia

także art. 100 ustawy o FUS, zgodnie z którym prawo do świadczeń określonych w

ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do jego nabycia. Nie ma żadnych ani prawnych, ani aksjologicznych przesłanek pomijania tej

zasady w rozpatrywanym zagadnieniu. Prawo do ponownego obliczenia wysokości

emerytury powstaje z dniem spełnienia wszystkich materialnoprawnych warunków z

art. 110 ust. 1, również w związku z ust. 2 ustawy o FUS.

Odmienne stanowisko organu rentowego jest uzasadnione jedynie o tyle, że

zgłoszenie przez wnioskodawcę wniosku o podjęcie, wobec ukończenia przez niego

65 lat życia, wypłaty zawieszonej emerytury, nie nakładało na ten organ obowiązku

dokonania ponownego obliczenia tej emerytury. Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2

ustawy o FUS ponowne ustalenie wysokości świadczenia następuje na wniosek

świadczeniobiorcy. Przepis ten nie może jednak być wykładany w ten sposób, jak to

czyni organ rentowy, a mianowicie, że traci to prawo emeryt (rencista), który mimo

spełnienia warunków z art. 110 ust. 1 w związku z ust.2 ustawy o FUS, równocześnie

z wnioskiem o podjęcie wypłaty zawieszonego świadczenia, nie zgłosił stosownego

wniosku o ponowne ustalenie jego wysokości. Zgłoszenie tego wniosku w późniejszym terminie ma tylko taki skutek, że wypłata świadczenia w wysokości wyższej nie

może nastąpić wcześniej niż od miesiąca, w którym wniosek został zgłoszony, ponieważ podjęcie wypłaty zawieszonego świadczenia w dotychczasowej wysokości

nie jest następstwem błędu organu rentowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak w sentencji.