Supreme Court quashes appeal decision due to judges previously excluded from hearing the retrial case.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the appellate court's decision rejecting a retrial request because two judges on the appellate bench had previously been excluded from hearing the original retrial case. The appellant argued that the constitutional ruling suspending a social security regulation violated their right to a court, but the Supreme Court focused on procedural invalidity. The court held that judges excluded under the Code of Civil Procedure cannot participate in any actions regarding the admissibility of a retrial, rendering the entire appellate decision void.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 48 § 3 k.p.c.; Art. 413 k.p.c.; Art. 379 pkt 4 k.p.c.; Art. 3941 § 3 k.p.c.; Art. 39815 § 1 k.p.c.: A judge excluded from a retrial proceeding pursuant to statutory provisions cannot participate in any actions concerning the formal admissibility of the retrial appeal, rendering the proceedings void.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II UZ 44/16 POSTANOWIENIE Dnia 25 października 2016 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (przewodniczący)SSN Zbigniew KorzeniowskiSSN Romualda Spyt (sprawozdawca) w sprawie z wniosku M.G.przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.o podstawę wymiaru składek,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 25 października 2016 r.,zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w [...]z dnia 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt III AUa …/16, uchyla zaskarżone postanowienie, pozostawiając Sądowi Apelacyjnemu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2016 r. Sąd Apelacyjny w [...], sprawie M.G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B., o podstawę wymiaru składek, odrzucił skargę M.G. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 26 marca 2014 r. Sąd Apelacyjny wskazał, że M. G. w dniu 4 lutego 2016 r. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 26 marca 2015 r., w sprawie III AUa …./13.Jako podstawę wznowienia skarżący powołał się na orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 28 października 2015 r., SK 9/14 (OTK-A 2015 nr 9, poz. 153), że „§ 2 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U.
Nr 161, poz. 1106, z 1999 r. Nr 49, poz. 488 i Nr 75, poz. 847, z 2001 r. Nr 95, poz. 1043 i Nr 138, poz. 1558, z 2004 r. Nr 14, poz. 124, Nr 183, poz. 1888 i Nr 243, poz. 2434, z 2010 r. Nr 31, poz. 167 i Nr 127, poz. 860 oraz z 2014 r. poz. 1967) w zakresie, w jakim dotyczy pracowników zatrudnionych za granicą u polskich pracodawców, uzyskujących przychody w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych niższe niż przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015 r. poz. 121, 1037, 1240, 1269 i 1506), jest niezgodny z art. 92 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji”.Zdaniem Sądu Apelacyjnego, przedmiotowe orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego odracza w czasie utratę mocy obowiązującej - we wskazanym zakresie - § 2 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
Możliwość wznowienia postępowania na podstawie art. 4011 k.p.c. nie zależy zaś jedynie od orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności określonego aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą. Dodatkowo bowiem należy uwzględnić, że utrata mocy obowiązującej takiego aktu normatywnego następuje na zasadach określonych w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. poz. 643 ze zm.).Przywołując orzecznictwo Sądu Najwyższego, Sąd Apelacyjny uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego odraczający w czasie utratę mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu uniemożliwia wznowienie postępowania zakończonego przed upływem terminu określonego w sentencji takiego wyroku, skoro bowiem zakwestionowany przepis nadal jest stosowany, nietrafne jest twierdzenie, że wydawane na jego podstawie orzeczenia mogłyby być następnie kwestionowane w drodze wznowienia postępowania.
Innymi słowy, nie można wznowić postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem tylko z tej przyczyny, że moc obowiązująca określonego aktu normatywnego (przepisu prawnego) wygaśnie w przyszłości.Sąd Apelacyjny podkreślił ponadto, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 października 2015 r. (SK 9/14), który skarżący powołuje jako podstawę wznowienia, zakresem podmiotowym wyraźnie obejmuje wyłącznie pracowników zatrudnionych za granicą u polskich pracodawców, uzyskujących przychody w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych niższe niż przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst:
Dz.U. z 2016 r., poz. 963). Przedmiotowy wyrok nie odnosi się do konstytucyjności przepisów dotyczących ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zleceniobiorców z wyłączeniem części ich wynagrodzenia w wysokości równowartości diet w związku z delegowaniem ich do wykonywania czynności na podstawie umów o świadczenie usług poza terytorium kraju.Odwołujący się wniósł na to postanowienie zażalenie, zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie art. 48 § 3 k.p.c., przez to, że w wydaniu postanowienia z dnia 28 kwietnia 2016 r., w sprawie III AUa …/16, brali udział sędziowie:
SSA A. U. oraz SSA L. R., które wcześniej brały udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie, to jest orzeczenia w sprawie III AUa …/13, a także w wydaniu postanowienia z dnia 28 kwietnia 2016 r. brała udział SSA A. U., która na mocy tego przepisu, nie może orzekać co do skargi o wznowienie rozpatrywanej pod sygn. III AUa …/16, ponieważ brała udział w wydaniu wyroku zapadłego na skutek apelacji odwołującego się opartego o ten sam stan faktyczny i prawny jak orzeczenie objęte skargą, a więc orzekanie wyżej wymienionych sędziów w sprawie III AUa …/16 jako niedozwolone z mocy ustawy - zgodnie z art. 379 pkt 4 k.p.c. - skutkuje nieważnością postępowania.
Zarzucono także naruszenie art. 410 § 1 k.p.c. w związku z art. 4011 k.p.c. oraz z art. 407 § 2 k.p.c. w związku z art. 190 § 3 zdanie pierwsze 1 Konstytucji, a także art. 45 § 1 Konstytucji oraz art. 2 Konstytucji, przez odrzucenie wniesionej w terminie skargi o wznowienie postępowania, jakoby nieopartej na ustawowej podstawie (rzekomo nieopartej na art. 4011 k.p.c.) z uwagi na to, że Trybunał Konstytucyjny, w wyroku stanowiącym przyczynę wniesienia skargi o wznowienie postępowania odroczył utratę mocy obowiązującej przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją, co zdaniem Sądu Apelacyjnego, blokuje możliwość wzruszenia prawomocnego wyroku opartego o przepis niezgodny z Konstytucją w trybie skargi o wznowienie postępowania, a to wprost oznacza naruszenie zasady praworządności (ostaje się wyrok oparty o niekonstytucyjny przepis, który to wyrok należy wzruszyć zgodnie z normami procesowymi) i skutkuje oczywiście błędnym przyjęciem, że niekonstytucyjna norma - w okresie odroczenia utraty mocy obowiązującej - powinna stanowić podstawę orzekania, ponieważ zdaniem Sądu Apelacyjnego, żadnemu zachowaniu, do którego taki przepis się odnosi, nie można przypisać bezprawności tak długo, jak przepis obowiązuje, w konsekwencji dochodzi do naruszenia, które faktycznie skutkuje pozbawieniem odwołującego się prawa do sądu zagwarantowanego art. 45 § 1 Konstytucji.W odpowiedzi na zażalenie organ rentowy wniósł o jego uwzględnienie.W uzasadnieniu podniesiono, że ze względu na okoliczność, że w składzie Sądu Apelacyjnego rozpoznającego apelację odwołującego się od wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 17 kwietnia 2013 r., VI U …/13 i zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 26 marca 2014 r. oraz w składzie Sądu Apelacyjnego rozpoznającego skargę odwołującego się o wznowienie tego postępowania brały udział SSA L.
R. oraz SSA A. U., należy uznać, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania. Z tego względu zarzut podnoszony przez odwołującego się w tym zakresie należy uznać za uzasadniony.Podniesiono jednak także, że organ rentowy nie zgadza się z pozostałymi zarzutami podnoszonymi w zażaleniu, w tym zwłaszcza z zarzutem naruszenia art. 410 § 1 k.p.c. w związku z art. 4011 k.p.c. oraz art. 407 § 2 k.p.c. oraz w związku z art. 190 § 3 zdanie pierwsze Konstytucji, a także art. 45 § 1 Konstytucji oraz art. 2 Konstytucji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje podzielany przez skład rozpoznający niniejsze zażalenie pogląd, że sędzia, który podlega wyłączeniu od orzekania w postępowaniu o wznowienie postępowania, na podstawie art. 413 k.p.c. lub art. 48 § 3 k.p.c., nie może w tym postępowaniu podejmować żadnych czynności, w tym również dotyczących badania formalnej dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 listopada 2013 r., II PZ 24/13, LEX nr 1408163; z dnia 9 października 2013 r., I PZ 10/13, LEX nr 1555055; z dnia 12 czerwca 2013 r., I PZ 3/13, LEX nr 1555068; z dnia 2 sierpnia 2011 r., II UO 2/11, LEX nr 1106735; z dnia 23 kwietnia 2009 r., IV CSK 562/08, LEX nr 738132; z dnia 26 kwietnia 2007 r., II CSK 536/06, LEX nr 457809; z dnia 17 stycznia 1997 r., I PKN 60/96, LEX nr 29856 z dnia 25 października 1995 r., I PRN 81/95, LEX nr 23588).W związku ze stwierdzoną tożsamością podmiotową dwóch członków składu orzekającego Sądu Apelacyjnego w [...] w dniu 26 marca 2014 r., w sprawie III AUa …/13 (której dotyczy skarga o wznowienie postępowania) i w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania (postanowienie z dnia 28 kwietnia 2016 r., III AUa …/16) - SSA A.
U. i SSA L. R., doszło do rozpoznania sprawy z udziałem sędziów wyłączonych z mocy ustawy (art. 48 § 3 k.p.c.). Oznacza to, że wspomniane postanowienie zapadło w postępowaniu dotkniętym nieważnością (art. 379 pkt 4 w związku z art. 48 § 3 k.p.c.).Dlatego też Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 39815 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. oraz art. 108 § 2 w związku z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c. postanowił jak w sentencji, uznając jednocześnie, że odnoszenie się do dalej idących zarzutów i podstaw zażalenia - wobec wydania orzeczenia kasatoryjnego - jest zbędne i niecelowe. kc