Supreme Court allows appeal in social security offset dispute, ruling it is a declaratory action not a payment claim.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland overturned the appellate court's dismissal of the appeal, which had rejected the case due to its low monetary value. The insured argued that the dispute concerned the legal determination of offset rights rather than a specific payment claim. The court ruled that because the matter involves establishing the applicability of offset mechanisms, it qualifies as a declaratory action, making the appeal admissible regardless of the amount involved.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 64 Ordynacji podatkowej; Art. 393 pkt 1 KPC: A dispute regarding the legal possibility of offsetting social security contributions against a creditor's claim against the state is a declaratory action, rendering the appeal admissible irrespective of the claim's monetary value.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Postanowienie z dnia 23 kwietnia 1999 r.
II UZ 34/99
W sprawie o zobowiązanie organu ubezpieczeń społecznych do potrącenia jego wierzytelności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników z wierzytelnością płatnika składek wobec Skarbu Państwa (art. 64 ustawy z
dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.)
kasacja jest dopuszczalna bez względu na wartość przedmiotu zaskarżenia.
Przewodniczący: SSN Stefania Szymańska, Sędziowie SN: Beata Gudowska
(sprawozdawca), Maria Tyszel.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 1999 r. na posiedzeniu
niejawnym sprawy z wniosku Kazimierza K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w O. o składki na ubezpieczenie społeczne, na skutek zażalenia wnioskodawcy od postanowienia Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w Warszawie z dnia 3 lutego 1999 r. [...]
p o s t a n o w i ł:
u c h y l i ć zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 lutego 1999 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie odrzucił, wniesioną przez pełnomocnika ubezpieczonego Kazimierza K., kasację od swego
wyroku z dnia 4 listopada 1998 r., dlatego, że uznał ją za niedopuszczalną ze
względu na wartość przedmiotu zaskarżenia. Sąd Apelacyjny przyjął, że stosownie
do art. 393 pkt 1 KPC kasacja nie przysługuje w sprawach o świadczenia, w których
wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa od pięciu tysięcy złotych, a tę pełnomocnik skarżącego określił na 3.309,24 zł.
W zażaleniu na to postanowienie ubezpieczony podnosił, że o dopuszczalności złożonej przez niego kasacji nie decyduje wartość przedmiotu zaskarżenia, gdyż
sprawa przedstawiona pod osąd nie jest sprawą o świadczenie, lecz o ustalenie.
Odwołując się od decyzji Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. z dnia 24
lutego 1998 r., wnosił bowiem o zobowiązanie organu ubezpieczeń społecznych do
potrącenia jego zobowiązania jako płatnika składek na ubezpieczenie społeczne pracowników z jego wierzytelnościami wobec Skarbu Państwa z tytułu dostaw towarów
do państwowych jednostek budżetowych w trybie przepisów o zamówieniach publicznych. Roszczenie to opierał na przepisach art. 64 § 2 w związku z art. 2 § 2 i art.
341 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.
926). Podnosił, że organ ubezpieczeń społecznych nie uwzględnił jego żądania,
stwierdzając brak podstaw prawnych do dokonania potrącenia, co potwierdził jeszcze
- odnośnie wniosków złożonych po dniu 1 stycznia 1998 r. - w decyzji z dnia 3 marca
1998 r.
Sprawa toczyła się przed Sądem Wojewódzkim-Sądem Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w Olsztynie, który ustalił, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników za styczeń i luty 1998 r. zostały przez ubezpieczonego
zapłacone przez potrącenie z wierzytelności zobowiązanego wobec Skarbu Państwa,
w tym wobec jednostek budżetowych, i uwzględnił jego odwołanie wyrokiem z dnia
21 maja 1998 r. Następnie Sąd Apelacyjny, wskutek apelacji organu ubezpieczeń
społecznych, zmienił ten wyrok i oddalił odwołanie wyrokiem w dniu 4 listopada 1998
r. Obydwa Sądy przy rozstrzyganiu sporu nie roztrząsały kwestii należności świadczeń wnioskodawcy wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ale doszukiwały się
istnienia po dniu 1 stycznia 1998 r., tj. dniu wejścia w życie ustawy - Ordynacja podatkowa i jej art. 328, prawnej możliwości zastosowania art. 64 § 2 Ordynacji. W
związku z tym ubezpieczony kwestionował w kasacji nie swoje zobowiązanie składkowe, lecz możliwość przedstawienia go Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych do
potrącenia z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności płatnika wobec
Skarbu Państwa.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Uzasadnione są przytoczone w zażaleniu argumenty co do charakteru sporu
zawisłego na skutek odwołania od decyzji Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. z dat: 24 lutego 1998 r. i 3 marca 1998 r. Skarżący prawidłowo zakwalifikował ten spór, zgodnie z oceną prawną wyrażoną przez Sąd Najwyższy w sprawie
zakończonej wyrokiem z dnia 8 stycznia 1997 r., II UKN 42/96 (OSNAPUS 1997 nr
16, poz. 300). Wówczas Sąd Najwyższy rozstrzygał o zasadności kasacji Kazimierza
K. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 2 września 1996 r. na tle decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdzającej brak istnienia podstaw do
dokonywania potrąceń należności jego wierzytelności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z wierzytelnościami ubezpieczonego względem państwowych jednostek budżetowych w oparciu o art. 28 ustawy z dnia 18 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.). Przesądził zarazem o dopuszczalności kasacji, stosownie do art. 393 KPC, doszedłszy do
wniosku, że sprawa nie obejmuje sporu o świadczenie, ale o ustalenie możliwości
stosowania instytucji potrącenia we wzajemnych rozliczeniach stron.
Także w sprawie o zobowiązanie organu ubezpieczeń społecznych do potrącenia jego wierzytelności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników
z wzajemną, bezsporną i wymagalną wierzytelnością płatnika składek wobec Skarbu
Państwa (art. 64 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa) kasacja
jest dopuszczalna bez względu na wartość przedmiotu zaskarżenia. Niniejsza
sprawa dotyczy wprawdzie nowego stanu prawnego, lecz stanowi swego rodzaju
kontynuację poprzedniego sporu. Ubezpieczony nadal domaga się bowiem tego samego, tyle że za kolejne okresy, czyli zwolnienia z opłacania składek przez zastosowanie normatywnej konstrukcji redukcji długów podmiotów będących wobec siebie
wzajemnie dłużnikami i wierzycielami. Pogląd wyrażony w poprzednim orzeczeniu
Sądu Najwyższego jest zatem aktualny, mimo uchylenia ustawy z dnia 25 listopada
1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U.
z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.) i wejścia w życie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 296 ze zm.). W tym stanie rzeczy Sąd
Najwyższy zażalenie uwzględnił (art. 39319 KPC).