Supreme Court dismisses appeal for non-payment of court fees under new Civil Procedure Law for final judgments.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the appellant's protest against a lower court's decision rejecting her cassation appeal due to unpaid court fees. Although the proceedings concluded before the new Civil Procedure Law on court costs entered into force, the Court held that the new law applies to cassation appeals lodged after its enactment against final judgments. The Court reasoned that since the instance proceedings ended with the second-instance judgment, the new procedural rules govern the subsequent extraordinary remedy.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 36 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych; Art. 130 ust. 2 § 3 k.p.c.: The new law on court costs applies to cassation appeals lodged after its entry into force against final judgments, even if the instance proceedings concluded before the law's enactment.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Postanowienie z dnia 23 listopada 2006 r.
II UZ 27/06
Do skargi kasacyjnej od wyroku sądu drugiej instancji wydanego przed
wejściem w życie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), wniesionej po jej wejściu w
życie, stosuje się przepisy tej ustawy.
Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Zbigniew Hajn,
Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2006 r. sprawy z odwołania Grażyny M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w P. o rentę z tytułu niezdolności do pracy, na skutek zażalenia
odwołującej się na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 20 czerwca
2006 r. [...]
o d d a l i ł zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2006 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawczyni Grażyny M. od wyroku tego Sądu z dnia 1 marca 2006 r. z uwagi na niewniesienie od
tejże skargi opłaty podstawowej wymaganej przez przepis art. 36 ustawy z dnia 28
lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398).
W zażaleniu na powyższe postanowienie wnioskodawczyni zarzuciła rażące
naruszenie prawa materialnego, a to art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o
kosztach sądowych w sprawach cywilnych przez jego błędną wykładnię i przyjęcie,
że zakończenie postępowania w danej instancji kończy się wydaniem orzeczenia co
do istoty sporu, a nie z chwilą przyjęcia prawidłowo wniesionego środka odwoławczego przed sądem wyższej instancji. Wskazując na powyższy zarzut skarżąca
wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi
Apelacyjnemu w Poznaniu celem nadania skardze kasacyjnej właściwego biegu. W
uzasadnieniu zażalenia stwierdzono, że skarga nie podlega opłacie sądowej z uwagi
na okoliczność, że postępowanie na skutek apelacji wnioskodawczyni zostało
wszczęte przed wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 36 ustawy z dnia 28
lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398
ze zm.) w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych i w sprawach odwołań rozpoznawanych przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych pobiera się opłatę podstawową w kwocie 30 zł wyłącznie od apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o
stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Przepis ten wszedł
w życie z dniem 2 marca 2006 r., wprowadzając istotną zmianę do obowiązującego
przed tą datą stanu prawnego, albowiem zgodnie z art. 463 § 1 k.p.c., ubezpieczony
nie miał obowiązku uiszczania opłat sądowych. Skutki nieuiszczenia opłat od środków odwoławczych i środków zaskarżenia wnoszonych przez profesjonalnych pełnomocników określa dodany z dniem 2 marca 2006 r. przepis art. 130 2 § 3 k.p.c.,
zgodnie z którym sąd odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty pismo wniesione
przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego środki odwoławcze lub
środki zaskarżenia (apelację, zażalenie, skargę kasacyjną, skargę o stwierdzenie
niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, sprzeciw od wyroku zaocznego,
zarzuty od nakazu zapłaty, skargę na orzeczenie referendarza sądowego) podlegające opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez
stronę wartości przedmiotu zaskarżenia.
Zgodnie z art. 151 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych,
ustawa oraz dokonane nią zmiany innych ustaw weszły w życie - co wyżej wskazano
- z dniem 2 marca 2006 r. Przed wejściem w życie ustawy nastąpiło wydanie zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku oraz złożenie wniosku o sporządzenie i doręczenie
wyroku z uzasadnieniem (1 marca 2006 r.). Po wejściu w życie ustawy nastąpiło natomiast doręczenie wyroku z uzasadnieniem (12 kwietnia 2006 r.) oraz wniesienie
skargi kasacyjnej przez adwokata reprezentującego wnioskodawczynię (5 czerwca
2006 r.). Zgodnie z art. 149 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywil-
nych, w sprawach wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy (2 marca 2006 r.)
stosuje się, do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, dotychczasowe
przepisy o kosztach sądowych. Nie ulega wątpliwości, że przepis ten ma zastosowanie, gdyż sprawa została wszczęta (wniesiono odwołanie) przed dniem 2 marca 2006
r. Oznacza to, że do czasu zakończenia postępowania w drugiej (danej) instancji
miały zastosowanie przepisy dotychczasowe, a więc między innymi art. 463 k.p.c.,
stanowiący o zwolnieniu ubezpieczonego z obowiązku uiszczania opłat sądowych.
Przepis art. 149 ust. 1 ustawy o kosztach w sprawach cywilnych rodzi konieczność
rozstrzygnięcia problemu, kiedy rozpoczyna się postępowanie w kolejnej (wyższej)
instancji, inaczej mówiąc - jakie zdarzenie procesowe (data której czynności) ma w
tym zakresie decydujące znaczenie. W pierwszym rzędzie nasuwa się odpowiedź, że
postępowanie w wyższej instancji rozpoczyna się przez wniesienie środka odwoławczego, czyli decydująca byłaby data dokonania tej czynności procesowej. Jeżeli więc
apelacja od wyroku sądu pierwszej instancji zostałaby wniesiona przed dniem 2
marca 2006 r. to należy stosować przepisy dotychczasowe, a do apelacji złożonej
począwszy od dnia 2 marca 2006 r., nowe przepisy. Jednakże przyjmuje się, że
przez pojęcie „zakończenia postępowania w danej instancji” należy rozumieć wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie w danej instancji, a więc wydanie wyroku (postanowienia co do istoty sprawy) lub innego orzeczenia trwale zamykającego drogę do wydania wyroku (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28
czerwca 2006 r., III CZ 36/06 oraz z dnia 11 lipca 2006 r., I CSK 146/06, dotychczas
niepublikowane). Czynności procesowe podejmowane po wydaniu wyroku przed sądem pierwszej instancji i przez ten sąd nie są już zatem postępowaniem w pierwszej
instancji. Mogą to być czynności podejmowane w ogóle poza tokiem instancji (jeżeli
nie dojdzie do zaskarżenia). Jednakże, jeżeli w sprawie zostanie wniesiona apelacja,
to należy uznać, że wszystkie czynności procesowe (stron i sądu) podejmowane po
ogłoszeniu wyroku są już czynnościami postępowania apelacyjnego (w drugiej instancji). Postępowanie cywilne w toku instancji ma bowiem charakter ciągły w tym
znaczeniu, że nie można uznać, aby postępowanie w pierwszej instancji kończyło się
w dniu ogłoszenia wyroku, a postępowanie apelacyjne rozpoczynało dopiero w dniu
wniesienia apelacji. Powstawałaby wówczas faza postępowania, które już nie byłoby
postępowaniem pierwszoinstancyjnym, a jeszcze nie było postępowaniem w drugiej
instancji. Nie ma przy tym znaczenia, że postępowanie apelacyjne (tzw. międzyin-
stancyjne) toczy się przed sądem pierwszej instancji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2006 r., II PZ 34/06, dotychczas niepublikowane).
Inna natomiast sytuacja zachodzi w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej
od wyroku sądu drugiej instancji. W odróżnieniu od kasacji, będącej środkiem odwoławczym od nieprawomocnych orzeczeń wydawanych przez sądy drugiej instancji,
charakterystycznym dla systemów trzyinstancyjnych i wnoszonym w toku instancji,
skarga kasacyjna przysługuje od orzeczeń prawomocnych (art. 3981 § 1 k.p.c.),
przez co stała się w pełni nadzwyczajnym, szczególnym środkiem odwoławczym
(przepisy dotyczące skargi kasacyjnej umieszczone są obecnie po dziale V, zawierającym przepisy o zwykłych środkach odwoławczych). Oznacza to, że Sąd Najwyższy nie jest sądem „trzeciej instancji”, a skarga kasacyjna nie jest środkiem prawnym
wnoszonym w toku instancji (w ramach instancyjnego postępowania sądowego). W
konsekwencji, skoro wydanie prawomocnego wyroku przez sąd odwoławczy kończy
postępowanie prowadzone w toku instancji, przeto wszystkie czynności procesowe
(stron i sądu) podejmowane są już poza tokiem instancji niezależnie od tego, czy
doszło do zaskarżenia wyroku skargą kasacyjną, czy też nie. W konsekwencji należy
uznać, że do skargi kasacyjnej od wyroku sądu drugiej instancji wydanego przed
wejściem w życie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wniesionej po
wejściu w życie tej ustawy, stosuje się przepisy ustawy nowej.
Do takiego samego wniosku prowadzi również brzmienie art. XVI § 1 zdanie
pierwsze ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 297 ze zm.), ustanawiającego wyjątek od
wyrażonej w art. XV § 1 zdanie pierwsze tych Przepisów zasady bezzwłocznego
działania nowej ustawy procesowej. Zgodnie z tym brzmieniem, jeżeli przed wejściem w życie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego zapadło orzeczenie sądu
pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, postępowanie rewizyjne lub
zażaleniowe toczyć się będzie w trybie przewidzianym w przepisach dotychczasowych. Na tle tego przepisu należy uznać, że do złożenia (zasad wniesienia, wymagań formalnych) środka odwoławczego (apelacji), w razie zmiany przepisów, należy
stosować przepisy obowiązujące w dacie wydania orzeczenia sądu pierwszej instancji. Wyjątek ten nie dotyczy jednak kończących postępowanie w sprawie prawomocnych orzeczeń zapadłych przed sądem drugiej instancji, co oznacza, że do skargi
kasacyjnej znajduje zastosowanie reguła określona w art. XV § 1 zdanie pierwsze
Przepisów wprowadzających.
Skoro zatem postępowanie instancyjne zostało zakończone wydaniem w dniu
1 marca 2006 r. wyroku przez Sąd Apelacyjny (drugiej instancji), a wnioskodawczyni
wniosła skargę kasacyjną w dacie 5 czerwca 2006 r., a więc po wejściu w życie
ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (2 marca 2006 r.), to do złożenia
(zasad wniesienia, wymagań formalnych) skargi kasacyjnej mają zastosowanie przepisy tej ustawy. W konsekwencji nieuiszczenie przez skarżącą, działającą przez profesjonalnego pełnomocnika, należnej opłaty podstawowej (w stałej wysokości) powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c.
Z powyższych względów zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art. 398 14
k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).