Supreme Court dismisses appeal for missing deadline to request reasoning of rejected appeal decision under civil procedure code.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the applicant's appeal against a lower court's refusal to provide a written reasoning for rejecting an appeal. The applicant argued that procedural norms granting leniency in labor and social security cases should apply, but the court held that the statutory deadline for requesting reasoning is strict and cannot be extended. Consequently, the court ruled that the procedural act was void due to the missed deadline, regardless of the applicant's intent or the lower court's conduct.
Regesto Legislator
Generato dall'IAart. 328 § 1 k.p.c.; art. 387 § 3 k.p.c.: Procedural acts submitted after the statutory deadline are void, and courts must reject them ex officio without granting extensions or applying special leniency norms.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II UZ 15/12
POSTANOWIENIE
Dnia 25 kwietnia 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Małgorzata Gersdorf (przewodniczący)
SSN Zbigniew Korzeniowski
SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca)
w sprawie z wniosku A. W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych
o świadczenie rehabilitacyjne i zasiłek chorobowy,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 25 kwietnia 2012 r.,
zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Okręgowego
z dnia 9 listopada 2011 r.,
1. oddala zażalenie,
2. przyznaje radcy prawnemu T. W. od Skarbu Państwa (Sądu
Okręgowego) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy
prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym w
kwocie 120 (sto dwadzieścia) zł powiększonej o obowiązującą
stawkę podatku od towarów i usług.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 9 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy - działając na
podstawie art. 328 § 1 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. - odrzucił wniosek A. W. o
sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 13 października 2011 r.
uznając, że składając przedmiotowy wniosek w dniu 4 listopada 2011 r.
wnioskodawca uchybił terminowi określonemu w art. 387 § 3 k.p.c.
W zażaleniu na powyższe postanowienie wnioskodawca zarzucił naruszenie:
1) art. 472 § 1 i 2 k.p.c. poprzez brak ich zastosowania w sprawie; 2) norm
interpretacyjnych postępowania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń
społecznych
wprowadzających
szereg
ułatwień
dla
wnioskodawcy,
a
w
szczególności poprzez niezastosowanie w drodze analogii i wnioskowania a maiori
ad minus norm wynikających z art. 4779 § 3 k.p.c.; 3) art. 487 § 1, 2 i 3 k.p.c. (z
uzasadnienia zażalenia zdaje się wynikać, że skarżącemu chodzi o art. 387 § 1-3
k.p.c.), poprzez jego niewłaściwą interpretację; 4) art. 9 k.p.c., poprzez jego
niezastosowanie; 5) art. 5 k.p.c., poprzez jego niezastosowanie; 6) art. 168 w
związku z art. 5 k.p.c., poprzez ich niezastosowanie.
Wskazując
na
powyższe
skarżący
wniósł
o
uchylenie
w
całości
zaskarżonego postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów.
Zgodnie z zasadą formalizmu postępowania cywilnego, aby czynność
procesowa strony mogła wywrzeć zamierzone skutki, musi być dokonana w
określonym terminie, a więc w okresie przewidzianym do jej dokonania. Terminy te
- jako ustanowione przez przepisy Kodeksu postępowania cywilnego - mają
charakter procesowy i ustawowy. Nie mogą być przedłużane ani skracane przez
sąd lub przewodniczącego jak ma to miejsce w przypadku terminów sądowych, a
ich upływ powoduje bezwzględną bezskuteczność dokonanej przez stronę
czynności procesowej bez względu na to, czy przekroczenie terminu nastąpiło z
winy strony, czy też bez takiej winy (art. 167 k.p.c., zgodnie z którym czynność
procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna) oraz
obowiązek sądu uwzględnienia tego przekroczenia z urzędu i odrzucenia
spóźnionego środka procesowego (tu: art. 328 § 1 zdanie drugie w związku z
odpowiednio stosowanym art. 391 § 1 k.p.c.), chyba że wraz z nim zostanie złożony
wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia (art. 168 i następne k.p.c.).
Stosownie do art. 387 § 1 k.p.c. sąd drugiej instancji uzasadnia z urzędu
wyrok oraz postanowienie kończące postępowanie w sprawie. W sprawach, w
których apelację oddalono, uzasadnienie sporządza się tylko wówczas, gdy strona
zażądała doręczenia jej wyroku z uzasadnieniem. Zgodnie z § 2 powołanego wyżej
artykułu sporządzenie uzasadnienia powinno nastąpić w terminie dwóch tygodni od
dnia ogłoszenia sentencji orzeczenia. Jeżeli ogłoszenia nie było, termin ten liczy się
od dnia wydania orzeczenia. W sprawach, w których apelację oddalono,
uzasadnienie sporządza się w terminie dwóch tygodni od dnia zgłoszenia wniosku.
W myśl art. 387 § 3 zdanie pierwsze k.p.c. orzeczenie z uzasadnieniem doręcza się
tej stronie, która w terminie tygodniowym od ogłoszenia sentencji zażądała
doręczenia.
Z przywołanych wyżej przepisów skarżący zdaje się wyprowadzać wniosek,
że obowiązek sporządzenia uzasadnienia wyroku przez sąd odwoławczy wynika z
art. 387 § 2 k.p.c., zaś jego doręczenia - z art. 387 § 3 k.p.c. W rezultacie wywodzi,
że sąd drugiej instancji nie może odrzucić wniosku o sporządzenie uzasadnienia,
gdyż pierwszy z powołanych przepisów nie określa ani terminu do jego złożenia,
ani skutków niedotrzymania tego terminu, czym innym jest natomiast zgłoszenie
żądania doręczenia wyroku z uzasadnieniem, o którym stanowi art. 387 § 3 k.p.c.
Prezentowany przez skarżącego pogląd jest błędny, gdyż art. 387 § 2 k.p.c. określa
jedynie termin do sporządzenia uzasadnienia wyroku przez sąd drugiej instancji.
Termin ten rozpoczyna bieg wyłącznie w sytuacjach określonych w art. 387 § 1
k.p.c., a więc w przypadku oddalenia apelacji - jak w sprawie, w której zostało
wniesione rozpoznawane zażalenie - tylko wówczas, gdy strona zażądała
doręczenia jej wyroku z uzasadnieniem. Z obu tych przepisów jasno zatem wynika,
że sąd drugiej instancji sporządza uzasadnienie wyroku oddalającego apelację w
terminie dwóch tygodni od dnia zgłoszenia wniosku o doręczenie wyroku z
uzasadnieniem. Z kolei siedmiodniowy termin dla dokonania tej czynności określa
jednoznacznie art. 387 § 3 k.p.c., nakazujący jego liczenie od ogłoszenia sentencji
orzeczenia. W rezultacie wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem w sprawie,
w której oddalono apelację, pochłania wniosek o sporządzenie uzasadnienia tego
wyroku. Jest to oczywiste, gdyż sąd odwoławczy co do zasady uzasadnia wyroki z
urzędu, jednakże w przypadku oddalenia apelacji wyłącznie wówczas, gdy strona
złożyła wniosek o doręczenie jej wyroku z uzasadnieniem. Ponieważ przepisy
znajdujące zastosowanie w postępowaniu odwoławczym nie regulują sposobu
postępowania ze spóźnionym wnioskiem o doręczenie uzasadnienia orzeczenia z
uzasadnieniem,
przeto
kwestia
ta
podlega
rozstrzygnięciu
na
podstawie
odpowiednio stosowanego (poprzez art. 391 § 1 k.p.c.) art. 328 § 1 zdanie drugie
k.p.c., obligującego sąd drugiej instancji do odrzucenia wniosku złożonego z
uchybieniem terminu. W konsekwencji odrzucenie spóźnionego wniosku o
doręczenie
wyroku
z
uzasadnieniem
pochłania
odmowę
sporządzenia
uzasadnienia orzeczenia oddalającego apelację i - de facto - stanowi odrzucenie
wniosku w tym przedmiocie, zaś samo odrzucenie wniosku o sporządzenie
uzasadnienia wyroku oddalającego apelację jest równoznaczne w skutkach z
odrzuceniem żądania jego doręczenia w trybie art. 387 § 3 k.p.c.
Podstawy żądania doręczenia wyroku z uzasadnieniem nie może w takiej
sytuacji stanowić art. 9 k.p.c. Niewątpliwie stosownie do § 1 zdanie drugie tego
artykułu, strony i uczestnicy postępowania mają prawo otrzymywać odpisy, kopie
lub wyciągi z akt, w tym odpisy wyroku i uzasadnienia, ale tego ostatniego tylko w
przypadku, gdy zostało ono sporządzone, między innymi, z urzędu lub na żądanie
strony zgłoszone w trybie określonym w art. 387 § 3 k.p.c. Zgłoszenie wniosku w
trybie art. 9 k.p.c. nie wywołuje natomiast skutków procesowych i nie zastępuje
wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem, obligującego sąd drugiej instancji po myśli art. 387 § 1 zdanie drugie k.p.c. - do sporządzenia uzasadnienia wyroku
oddalającego apelację. Wbrew wywodom skarżącego, nawet doręczenie na
podstawie art. 9 k.p.c. odpisu wyroku ze sporządzonym uzasadnieniem nie otwiera
drogi do wniesienia skargi kasacyjnej (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z
dnia 25 listopada 1997 r., I CZ 142/97, LEX nr 50619 oraz z dnia 12 września 2003
r., I PZ 59/01, OSNAPiUS 2003 nr 17, poz. 416).
Zarzuty naruszenia art. 5 k.p.c., które skarżący upatruje w niepouczeniu go
w trakcie toczącego się postępowania co do czynności procesowych oraz art. 472 §
1 i 2 k.p.c. wskutek nieupewnienia się przez Sąd drugiej instancji o dojściu do
wnioskodawcy zawiadomienia o terminie rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku,
są bezzasadne już tylko dlatego, że art. 387 § 3 k.p.c. jednoznacznie ustanawia
początek biegu terminu do żądania doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem od
ogłoszenia jego sentencji. Kwestie prawidłowości działania sądu orzekającego w
trakcie postępowania poprzedzającego ogłoszenie orzeczenia nie mają zatem
jakiegokolwiek
znaczenia
dla
rozpoczęcia
biegu
przedmiotowego
terminu.
Niezasadny jest również zarzut obrazy art. 477 9 § 3 k.p.c., gdyż ten przepis o
szczególnym charakterze odnosi się wyłącznie do odwołań wnoszonych od decyzji
organów rentowych i wszczynających postępowanie sądowe i nie znajduje
zastosowania do późniejszych czynności procesowych stron w tym postępowaniu,
do których mają zastosowanie przepisy o przywróceniu terminu na zasadach
ogólnych (art. 168 i następne k.p.c.; por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1
czerwca 2010 r., II UK 404/09, LEX nr 611422). Nieusprawiedliwiony jest wreszcie
zarzut naruszenia art. 5 w związku z art. 168 k.p.c., gdyż pouczenie lub brak
pouczenia o możliwości wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania
czynności procesowej nie ma żadnego wpływu na bezskuteczność czynności
dokonanej z uchybieniem terminu i obowiązek sądu odrzucenia spóźnionego
środka procesowego, z którym nie został jednocześnie złożony wniosek o
przywrócenie terminu do jego wniesienia (por. także uzasadnienie uchwały
połączonych Izb - Cywilnej oraz Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw
Publicznych Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2011 r., III CZP 38/11, LEX nr
1027055).
Z tych względów zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art. 398 14 w
związku z art. 3941 § 3 k.p.c.